ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ    Π. Ν.        

                                Μ Ν Η Μ Η                            

 

Αφιέρωση στο Σάββα Χαρίδη,     σηματονόμο του ΚΑΤΣΩΝΗ                

Ή γή αύτή είναι γεμάτη ήρωες    ΧΑΖΛΕΫ                                   

O Βασίλης Λάσκος με τον Σημ/ρο Λαμπρινούδη
στο κατάστρωμα του «Κατσώνη»

Εβδομήντα τέσσερα χρόνια έχουν περάσει από τη βύθιση του Υποβρυχίου ΚΑΤΣΩΝΗΣ (Υ1), που έγινε  στις  14  Σεπτεμβρίου 1943. Για το ηρωικό τέλος του Υ/Β έχουν γραφτεί πολλά βιβλία με λεπτομέρειες από πρωταγωνιστές και ερευνητές του άνισου αγώνα, που έδωσε ο ηρωικός του κυβερνήτης Πλοίαρχος Β.Λάσκος και το πλήρωμά του. Στη βιβλιοθήκη του Συνδέσμου μας και από ένα «συλλεκτικό» ,μικρών διαστάσεων, « μηνιαίον  περιοδικόν  του Βασιλικού Ναυτικού με τίτλο          ΄΄το Ναυτικό μας΄΄ κυκλοφορίας Νοέμβριος 1948-αριθμός 21»,δημοσιεύουμε μια αυθεντική περιγραφή των τελευταίων στιγμών του ΚΑΤΣΩΝΗ όπως τις ανακαλεί στη Μνήμη του, πέντε χρόνια μετά, 14 Σεπτεμβρίου 1948,    ο διασωθείς σηματονόμος του Υποβρυχίου  Υποκ. Α΄ Σάββας Χαρίδης. Την περιγραφή  κατέγραψε ο  Έφ.Ύποκ.Α΄ Ζ. Στάλιος που συνυπηρετούσε με τον σηματονόμο στο Ν/Α ΚΑΡΤΕΡΙΑ. ( Στην περιγραφή τηρήθηκε, όσο ήταν δυνατόν, η ακριβής σύνταξης του αρχικού κειμένου)

Ήταν, έντεκα περασμένες .Ό άνεμος σφύριζε. Ένα βογγητό μακρυνό έφτανε ύπόκωφο απ΄την άνοιχτή θάλασσα. Στό καρρέ των ύπαξιωματικών καθισμένοι οί δυό μας τεμπέλικα πίσω απ΄ τό φαρδύ μαονένιο τραπέζι, άφίναμε χωρίς σκοπό τούς έαυτούς μας νά βουλιάζουν μέσα στίς ώρες πού περνούσαν αργά. Παράξενη σιωπή τού καραβιού πού κοιμάται άπλωνόταν στίς γκρίζες έπιφάνειες, στούς άδειους χώρους τού στεγανού , άγγιζε τήν άχρωμη ύπομονή μας πού λίμναζε άδιάφορη. Τά θλιμμένα λεπτά κάποιου ρολογιού μετρούσαν τό διάστημα με μονότονη βεβαιότητα. Τό φώς τής λάμπας σερνόταν στούς  τοίχους, στό πάτωμα, στά κουρασμένα μας πρόσωπα, χάϊδευε τά μάγουλα τού ύπαξιωματικού πού καθόνταν άπέναντι μου, τρεμούλιαζε μέσα στά μεγάλα παιδιάτικα μάτια του .Δέ μιλούσαμε. Ύστερα άπό ‘ολόκληρη μέρα δουλειάς στό ναρκοπέδιο καπνίζαμε μέ ήδονική νωχέλεια μισοβυθισμένοι σέ νάρκη .Μέσα ‘απ΄ τα μισόκλειστα βλέφαρα κύτταζα τά γαλαζωπά δαχτυλίδια πού ανέβαιναν ψηλά μέ μία ‘απαλή ήρεμία. Έβλεπα τό φώς τής λάμπας θαμπό μέσα στό σύννεφο τού καπνού, όταν άκουσα τόν συνάδελφό μου νά ψιθυρίζη σιγά: –‘Ηταν σάν κι΄απόψε… Σάν κι΄απόψε !

  Γύρισα το πρόσωπό μου σ΄αυτόν, τόν κύτταξα προσεκτικά. Στεκόταν ακίνητος μέ τό κεφάλι ακουμπισμένο στίς παλάμες. Μιά απόκοσμη έκφραση ήταν ζωγραφισμένη στήν όψι του. Τά μεγάλα του μάτια ταξίδευαν μακρυά σέ φευγαλέο όνειρο… Μιά ανεπαίσθητη ταραχή σάλευε πάνω στά κλειστά χείλια του.

 – Τί έχεις Σάββα; Τόν ρώτησα…Τί είναι;

Δέν μ΄ακουσε. Τα΄ανοιχτά μάτια του ήταν βυθισμένα στό άπειρο. Ένας πόνος βαθύς φώλιαζε στό σφιχτό στόμα του. Άπλωσα τό χέρι μου. Τα δάχτυλά μου άκούμπισαν πάνω του. Πίεσα τόν ώμο του. Έχεις τίποτα Σάββα; Ξαναρώτησα. Σά νά ξυπνούσε άπό κάποια βαθειά νάρκη κινήθηκε άπότομα. Γύρισε σέ μένα τά γαλανά μάτια του. Τά ματόκλαδά του έπαιζαν νευρικά .Ή φωνή του άπαλή, κουρασμένη σάν νά ‘ερχόταν άπό κάποιο βυθό

.—Ήταν σάν κι΄απόψε πού μάς χτύπησαν, είπε ξανά. Σάν κι΄απόψε στις 14 Σεπτεμβρίου τήν ήμέρα τού Σταυρού πού βούλιαξαν τόν «Κατσώνη».

  Χωρίς να πω τίποτα άφισα την θέση μου, σύρθηκα πάνω στο πάγκο, πλησίασα κοντά του. Μέσα στη στάχτη είχε θαφτεί το τελευταίο σιγάρο. Άνοιξα την ταμπακιέρα μου μπροστά του. Ήξερα τι θα γινόταν σε λίγο

. —Ένα σιγάρο ακόμα Σάββα; τον ρώτησα. Άπλωσε το μπράτσο του. Τα δάχτυλά του έτρεμαν ελαφρά. Η φλόγα του σπίρτου έλαμψε για μία στιγμή. Μέσα απ΄τις θαμπές καμπύλες του καπνού πού ξετυλίγονταν άθόρυβα, ή φωνή του ξεκίνησε άπόμακρη, χρωματισμένη με θλίψη. Το μονότονο βήμα του σκοπού έξω στη πρύμνη συνώδευε το ρυθμό της. Οι θρήνοι των νερών τήν τριγύριζαν. Μακρυά, πέρα απ΄τόν κάβο, έξω στο πέλαγος, τά βογγητά της θάλασσας σάλευαν απελπισμένα μαζί της…

  — Όσα χρόνια κι΄αν ζήσω, θα θυμάμαι πάντα έκείνο το βράδυ, άρχισε να λέη. Είναι τόσο βαθειά ριζωμένο μέσα μου, τόσο πολύ δεμένο μαζύ μου πού τίποτα δεν μπορεί να με κάνη να το ξεχάσω. Οί λίγες ώρες πού πέρασαν εκεί, αίώνας όλόκληρος, έχουν άφίσει άσβυστα χνάρια στη ζωή μου. Οί πιο μικρές λεπτομέρειες, τά πιο άσήμαντα γεγονότα έχουν χαραχτεί στη μνήμη μου…ζούνε μαζύ μου…μ΄ακολοθούν όπου κι΄αν πάω. Σέρνω μέσα μου,και θά τους σέρνω για πάντα, τους άνθρώπους, τους ζωντανούς και τους νεκρούς, πού βρέθηκαν έκείνες τις στιγμές κοντά μου… Τους βλέπω διαρκώς ,έχουν γίνει ένα μαζί μου… Ξυπνούν, κι΄έρχονται  κοντά μου κάτι τέτοια βράδυα, και ξαναζούμε μαζύ όλες έκείνες τις τραγικές ώρες πού πέρασαν… Σταμάτησε για μια στιγμή. Ή στάχτη του σιγάρου του θρυμματίστηκε μέσα σ΄ένα τασάκι. Μια μαύρη πεταλούδα χόρευε άπελπισμένα γύρω απ΄το φώς. Τα λόγια του βαρύθυμα συνέχισαν τ΄άργότους ξετύλιγμα…

 Είμασταν στη μέση της περιπολίας μας…γυρνούσαμε κοντά στις Σποράδες…στ΄άνοιχτά της Σκοπέλου όταν έγιναν όλα αυτά… Πρίν μια βδομάδα είχαμε φύγει απ΄την Βηρυττό. Μας έμεναν άκόμα καμιά δεκαριά μέρες για να γυρίσουμε στη βάση μας. Ήταν το βράδυ της 14 Σεπτεμβρίου του 43, ίδιο βράδυ σαν άπόψε. Περιμέναμε κάποιο ξένο έμπορικό. Πληροφορίες μάς έλεγαν πώς θα περνούσε από κεί ένα έχθρικό σκάφος. Μέσα στο σκοτάδε, πλέαμε στην επιφάνεια περιμένοντας… Ξαφνικά το είδαμε να μας κάνη φωτεινά  σινιάλα… βρεθήκαμε σε δύσκολη θέση, δεν ξέραμε τι ήταν.—Αργότερα όσοι αποζήσαμε μάθαμε πώς ήταν Γερμανική κορβέτα

.—Αναγκαστήκαμε γρήγορα-γρήγορα να κάνουμε «ταχεία κατάδυση» .Άκόμα  θυμάμαι, σά να ήταν χθές, τη στριγλιά φωνή του κλάξον πού ξεχύθηκε μέσα στο καράβι… Τρυπάνισε τα΄αύτιά μου, έφερε κάποιο κρύο ρίγος στη ψυχή μου. Ο κυβερνήτης άμίλητος, όλος προσοχή και νεύρο ,στεκόταν μέσα στο στενό διαμέρισμα του πυργίσκου κάτω απ΄το περισκόπιο. Το πελώριο κορμί του γέμιζε το χώρο. «Προσοχή στα ύδρόφωνα» φώναξε με το δυνατό τόνο του στο ναύτη κοντά του. Ο τιμονιέρης του πηδαλίου διευθύνσεως, ο τρίτος αξιωματικός κι΄εγώ στεκόμασταν ακίνητοι, δοσμένοι ο καθένας στη δουλειά του… Είχαν περάσει  λίγα λεπτά απ΄τη στιγμή πού καταδυθήκαμε… Απ΄τα ύδρόφωνα παρακολουθούσαμε τη πορεία του καραβιού .Περιμέναμε… δεν ξέραμε ακόμα τι πορεία θα έπερναν τα πράγματα, τι θα γινόταν, όταν μια έκρηξη, λίγο μακρυά μας ,δόνησε τα νερά. Η πρώτη δέσμη βομβών είχε πέσει… Το κυνηγητό άρχιζε… Αυτό πού δεν ξέραμε αν θα γίνη ήταν τώρα πιά βεβαιότητα…Το εχθρικό σκάφος είχε άρχίσει την επίθεσή του.

 «Αναφορά» φωνάζει νευρικά ο κυβερνήτης .Τα διαμερίσματα δεν είχαν ακόμα απαντήσει όταν μια δεύτερη έκρηξη πιο κοντά μας έκανε τα νερά να βουΐζουν… Το σκάφος μας σείστηκε συθέμελα…τα σίδερα  τρίζαν απελπισμένα, βογγούσαν πονεμένα σαν να συνθλίβονταν…τα φώτα τρεμόσβυναν, τα περισσόστερα είχανε σπάσει..Εμείς είχαμε πιαστεί απ΄τα τοιχώματα για να μη χάσουμε την ίσορροπία.  Όλοκληρο το υποβρύχιο σαν να βρίσκονταν σ΄έναν ανεμοστρόβιλο, σ΄ένα σίφουνα, άνεβοκατέβαινε σα μεθυσμένο…Πέρασαν ΄κόμα λίγα λεπτά, η κίνηση είχε σταλάξει σιγά-σιγά. Μία ήσυχία νεκρική βασίλευε..το υποβρύχιο, έμενε ακίνητο. Η βαθειά σιωπή μάς βάραινε… κανένας δε μιλούσε…Μά στην σκληρή, την αδυσώπητη μάχη πού δίνονταν απ΄όλους μας, άκουγες τις λαχανιασμένες άνάσες κι΄έννοιωθες τις καρδιές πού γοργοχτυπούσαν…Αισθανόσουν την άγωνία πού ήταν χυμένη σ΄όλες τις ζωές μας για τη μάχη με το θάνατο. Δεν ύπάρχει τίποτα πιο άπαίσιο απ΄αύτό, να κάθεσαι ακίνητος στο βυθό κάπου δεκαπέντε μέτρα κάτω από την επιφάνεια, μέσα σ΄ένα σιδερένιο κλουβί, να περιμένης τη μοίρα σου, χωρίς να μπορής ν΄αντιδράσης…να μένης ακίνητος ξέροντας πώς ίσως αυτές να είναι οι τελευταίες στιγμές σου…

 ‘Εγινε μια παύση .Ή κόκκινη άκρη τού σιγάρου μόλις άνάσαινε στα χέρια του. Μια κιτρινάδα έχει χυθεί σ’ όλόκληρο το πρόσωπό του. Τα χείλια του προφέρνουν άργά:

 –Αύτό πού περιμέναμε έγινε σε λίγο.

 Ή Τρίτη δέσμη έσκασε κοντά μας, άποκάτω μας…Όλόκληρο το καράβι τραντάχτηκε χωρίς τέλος. Τιναχτήμαμε όλοι μας…Σαν πληγωμένο πουλί ο «Κατσώνης» μας έγειρε δεξιά, άριστερά, ύστερα πάλι δεξιά. Μέσα στο σκοτάδι άκουγες τα όργανα πού σπάζαν…ένα πανδαιμόνιο θορύβων ώρμούσε στ΄ αύτιά μας… η άτμόσφαιρα είχε γεμίσει καπνούς… η πυξίδα ξεκόλλησε, πετάχτηκε πάνω…ένα λαμπιόνι τρεμούλιασε κάπου «πυρκαϊά στη κυρία  ηλεκτρομηχανή» άνέφερε κάποιος .Στο φώς του φλάς-λάϊτ είδα το καπετάνιο πού στεκόταν όρθός, κρατιώταν γερά στο περισκόπιοο…απ΄το βάθος άνέβαιναν μερικές φωνές απ΄το πλήρωμα…ξεχώριζε το βογγητό κάποιου χτυπημένου.. Ήταν άγριο. …Ένα ρίγος διάβαινε μέσα μου… Ζουλιγμένος σε μιάν άκρη απ το τράνταγμα έννοιωθα πω΄ς η θέση μας ήτα δύσκολη.. ‘Επρεπε κάτι να γίνη γρήγορα…Ή άνάδυσή μας ήταν απαραίτητη. Μέσα σ΄αύτή την ύγρή κόλαση ακούω τη φωνή του κυβερνήτη δυνατά, βροντόφωνα να προστάζη: «Γενική έκδίωσις . Έξόρμησις διά του πυροβόλου» Οι μηχανές άρχισαν να δουλεύουν…Ανέβαίνουμε…Για μια στιγμή ο νούς μου πήγε στα παιδιά στον Τσάκωνα, στο Μητσιάλη, στο Μανταντωνάκη ,πού ήταν απομονωμένοι απ΄τις φρακτές πίσω στη πρύμη…ύστερα τούς ξέχασα…Ένας άνεμος δυνατός είχε φυσήξει μέσα μου…Το αίμα κόχλαζε στις φλέβες… Μια επανάσταση γινόταν στον εαυτό μου, μια άλλαγή…Τόση ώρα στεκόμασταν άκίνητοι ,άπραγοι ,περιμέναμε το θάνατο χωρίς να μπορούμε ν΄άντιδράσουμε…Μπορώ να σού πώ ακόμα πώς ασυναίσθητα είχαμε ταραχτεί. Μα τώρα είχαν άλλάξει τα πράγματα. Δεν σκεπτόμασταν πιά το κίνδυνο…Είχε φτάσει ή στιγμή. Όλα για όλα… Θα μπορούσαμε να πεθάνουμε πολεμώντας!.

.Τόν κυττώ. Τόσους μήνες μαζύ του στο καράβι ποτέ δεν είχα δώσει προσοχή στο κοντό αύτό παιδί με τους σεμνούς τρόπους και το παιδιάτικο πρόσωπο. Μα τώρα μια άλλαγή έχει γίνει. Ή μορφή του είναι άγρια, υπέροχη ,είναι συνεπαρμένος απ΄τις μεγάλες στιγμές πού ξαναζούν. Έμένα μ΄έχει ξεχάσει. Τα μάτια του γυαλίζουν σάν φώσφορο. Τα λόγια του είναι γεμάτα παλμούς.

Οι διασωθέντες του Y/B KΑΤΣΩΝΗΣ σε γερμανικό στρατόπεδο.
Όρθιοι από αριστερά: Σ. Γκίνης, Δ. Αναγνωστόπουλος,
Χ. Μανόπουλος, Ι. Παπαδάκης, Γ. Γιαννέλης, Σ. Τοκαλίδης.
Κάτω από αριστερά: B. Μπούκης, Γ. Δημητριάδης,
Α. Αναστόπουλος, Σ. Χαρίδης, Χ. Βακαλόπουλος
(από βιβλίο «Τα Ελληνικά Υ/Β»)

–Πρώτος έγώ τράβηξα το μοχλό. Ελευθέρωσα το καπάκι. Μ΄όλη μου τη δύμαμη το άνοιξα. Τα΄άστέρια φεγγίζουν ψηλά. Άνεβαίνω στο πυργίσκο. Μέσα στις σκιές της νύχτας ξεχωρίζω το έχθρικό καράβι καμιά πεντακοσαριά μέτρα μακρυά μας. Έτοιμαζόνταν να πάρη στροφή.

 Τρέχω στο χώτσκινς. Ρίχνω τη πρώτη ριπή. Οι σφαίρες γρυλίζουν …άκτινωτές  όρμούνε πάνω στο στόχο. Ή κορβέττα γυρνά πάνω μας, παθαίνω έμπλοκή. Ή όμοχειρία του πυροβόλου ρίχνει τη πρώτη βολή της όταν το πολεμικό γλυστρώντας σα φάντασμα, πάνω στην ύγρή σκοτεινιά, άρχίζει να ξερνά τις φωτιές του…Μιά φωτεινή κόλαση γεμίζει τη νύχτα. Το έχθρικό καράβι μας πλησιάζει μ΄όλη του την ταχύτητα. Οι τροχιοδεικτικές βολές θαμπώνουν τα μάτια μου σαν άσημένιες ραφές σε μαύρο ύφασμα. Ή θάλασσα γύρω μας βράζει… Τα βλήματα χτυπούν πάνω στις καμπυλωτές έπιφάνειες ,στη γέφυρα και βυθίζονται στα νερά μ΄έναν ύπόκωφο παφλασμό .Άπό τους ναύτες της όμοχειρίας δυό μονάχα μένουν, οι άλλοι είναι χτυπημένοι πάνω στο κατάστρωμα, Για μια στιγμή βλέπω το κυβερνήτη να στέκεται πίσω τους .Τά πολυβόλα του εχθρού ούρλιάζουν . Μαζύ του τους βοηθάμε να γιομίσουν. Ξαφνικά φέρνει το χέρι του στην κοιλιά. Το πελώριο σώμα του κάνη μια τελευταία προσπάθεια να σταθή ύστερα διπλώνεται στα δύο…μ΄ένα γδούπο βαρύ πέφτει στη γέφυρα δίπλα στο κανόνι. Κυττώ το καράβι είναι λίγες δεκάδες μέτρα μπροστά…Σε λίγο θα μας έμβολίση…Δεν μένει καιρός πιά.. Πέφτω στη θάλασσα…

–.Σιωπά, το πρόσωπο του είναι αναμμένο. Ή άνάσα του είναι γρήγορη

.—Κι΄ύστερα τι έγινε ; τον ρωτώ.

 —Κολυμπούσα δυό ώρες. ΄Ημουνα τραυματισμένος, μα δεν το είχα καταλάβει πάνω στη μάχη. Το αίμα έτρεχε απ΄τις πληγές μου. Τα μεσάνυχτα, την ώρα πού έχανα τις τελευταίες δυνάμεις μου, μας μάζεψαν οι Γερμανοί. Σε δυό μήνες είμουνα στη Γερμανία στο στρατόπεδο του Μαρλάακ. Σταμάτησε, ξανά μερικές σταγόνες κατρακυλούν απ΄το μέτωπό του .Το βλέπω πως είναι κουρασμένος. Μα κάνω μια τελευταία έρώτηση:

—Ποιος ήταν ο καπετάνιος σου; Με κυττά σα να με λυπάται για την άγνοιά μου.

 –Δεν ξέρεις τον καπετάνιο του ΚΑΤΣΩΝΗ;… Δεν ξέρεις τον  Λάσκο; Τον Βασίλη Λάσκο;

 Δε λέω τίποτα πιά. Σηκώνουμαι. Νοιώθω πώς δεν έχω καμμιά θέση εκεί. Τον άφίνω μονάχο στο μυστικό δείπνο του…Το καρρέ είναι γεμάτο από θύμισες, άπό φωνές μυστικές, άπό νοσταλγίες, άπό άνθρώπους, δικούς του άνθρώπους, πού έζησαν σε μια ήρωϊκή  εποχή,πού δόθηκαν στο ματωμένο της ίλιγγο, πού  πέθαναν. Τον άφίνω μονάχο μαζύ με τη δική του μνήμη, μαζύ με τις γκρίζες στάχτες των σιγάρων, τη μαύρη πεταλούδα της νύχτας πού κοίτεται με καψαλισμένα φτερά πάνω στο τραπέζι, μαζύ με τον άνεμο πού μανιάζει, με τη θάλασσα πού βογγά  άπελπισμένα  πέρ΄άπ΄το κάβο.

 Ζ.ΣΤΑΛΙΟΣ Έφ.Ύποκ.Α΄ Ν/Α «ΚΑΡΤΕΡΙΑ»  (Η φωτογραφία του εξωφύλλου:στο κατάστρωμα του Ίστορικού «Κατσώνη» ό Βασίλης Λάσκος με το Σημαιοφόρο Λαμπρινούδη) .

ΠΡΟΣΗΛΩΣΗ ΣΤΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ Π.Ν.

                                        

 

Είναι γνωστόν ότι με την ανεξαρτησία της Ελλάδας και στη προσπάθεια  δημιουργίας Εθνικού Στόλου τα προβλήματα που ενέσκηψαν  ήταν πάρα πολλά. Και δεν αναφερόμαστε στα οργανωτικά, απόκτηση πλοίων ,προσωπικό κ.α. ,προβλήματα που ήταν αναμενόμενα για ένα νέο κράτος κατεστραμμένο και χωρίς καμία υποδομή. Αναφερόμαστε στην μεγάλη αντίδραση που συνάντησε η πρώτη κυβέρνηση της ελεύθερης πλέον Ελλάδας, ( Καποδίστριας) στη προσπάθειά της να αποκτήσει Εθνικό στόλο. Ειδικά  οι Υδραίοι καραβοκύρηδες απαιτούσαν από την κυβέρνηση να χρησιμοποιεί τον δικό τους στόλο ως Εθνικό, δηλαδή το κράτος θα πλήρωνε  νοίκι στους Υδραίους και να μη δημιουργήσει δικό του στόλο. Ο Καποδίστριας αρνήθηκε,  έβαλε τις βάσεις για Εθνικό στόλο, εγκατέστησε τελωνειακές αρχές, καταδίωξε ανηλεώς την πειρατεία ,αφαίρεσε διάφορα προνόμια των Κοτσαμπάσηδων στη στεριά και προκρίτων  στα νησιά, κ.α. μέτρα το οποία έφεραν οικονομική κρίση ιδίως στην Ύδρα ( από την οποίαν δεν επανέκαμψε ποτέ) (1) . Η έχθρα που αναπτύχθηκε μεταξύ Υδραίων Ναυμάχων και Καποδίστρια, δεν ήταν άμοιρη, αν όχι η κύρια αιτία, της ανατίναξης της κορβέτας ΄΄ΥΔΡΑ΄΄ και φρεγάτας ΄΄ΕΛΛΑΣ΄΄ στον όρμο του Μοναστηριού στον Πόρο από τον Μιαούλη, (1η Αυγ.1831)  και της δολοφονίας του  αργότερα στο Ναύπλιο. (27 Σεπτ. 1831). Δολοφονία που αν δεν την υποκίνησαν ,σίγουρα «ανακούφισε» την Αγγλία και Γαλλία.

Στα Εθνικά πλοία, τα πληρώματα προήρχοντο ως επί το πλείστον  από παλαιούς ναυτικούς του λεγόμενου Τρινήσιου στόλου ( Ύδρας, Σπετσών-Ψαρά) .

Το ίδιο συνεχίστηκε και επί Όθωνος. Ναυτικές σχολές  στελεχών για το τότε

Βασιλικό Ναυτικό ανύπαρκτες. Οι Κυβερνήτες των πλοίων μπαρουτοκαπνισμένοι

Ναυμάχοι του 1821, οι περισσότεροι αγράμματοι, ασκούσαν την διοίκηση εμπειρικά και χωρίς την βοήθεια άλλων αξιωματικών στο πλοίο. Ο μόνος σύνδεσμος μεταξύ

Κυβερνήτη και πληρώματος ο Ναύκληρος με σκιώδη διοικητική εξουσία του τελευταίου.

Τα προβλήματα έγιναν οξύτερα από την δεκαετία του 1840 και εντεύθεν, όταν στα πλοία  άρχισαν να τοποθετούνται αξιωματικοί μορφωμένοι, ερχόμενοι είτε από ξένα ευρωπαϊκά ναυτικά, είτε απόφοιτοι ναυτικών σχολών Αγγλίας, Γαλλίας που το Ελληνικό κράτος έστελνε με δικές του δαπάνες για εκπαίδευση.

« Η παλαιά παράδοσις  ωρθούτο απειλητική εναντίον των πρώτων αναπαλμών του νέου πνεύματος» γράφει ο Δ. Φωκάς στα χρονικά του Ελληνικού Βασιλικού Ναυτικού  1833-1873 σελ.89 έκδοσις Γενικού Επιτελείου Β. Ναυτικού 1923 (2).\

Ο Υπουργός Ναυτικών Κ. Κανάρης προκειμένου να σταματήσει τις πρώτες συγκρούσεις που είχαν αρχίσει και πριν δημιουργηθεί χαοτική κατάσταση στο Πολεμικό ναυτικό, εξέδωσε ημερήσια διαταγή, όπως θα λέγαμε σήμερα (  με εντολή να λάβουν όλοι γνώση),απευθυνόμενος στον Κυβερνήτη (η Διευθυντής) της Κορβέτας Λουδοβίκος πλοίαρχο α΄ τάξης Α. Ραφαήλ (ναυμάχος το ΄21  προσηλωμένος στις παραδόσεις). Ύπαρχος του πλοίου ήταν ο  υποπλοίαρχος Λεων.. Παλάσκας και επιτελείο αξιωματικοί που είχαν εκπαιδευτεί σε ξένες Ναυτικές σχολές.( νέες αντιλήψεις, σύγχρονες μέθοδοι εκπαίδευσης πληρώματος).

Τη Διαταγή την είχε συντάξει ο υποπλοίαρχος Γεράσιμος Ζωχιός (βλέπε σελίδα 2, «Ευχαριστήρια»), αξιωματικός με σπουδαία μόρφωση, και την δανειζόμαστε από την εργασία του κ.Ρούσκας ( ο.π. Ευχαριστήρια) .

Αρ.2992.

Εν Αθήναις 9 Ιουλίου 1846.

                     Προς τον Διευθυντήν της Β. Κορβέττας ο «Λουδοβίκος»

 

Επιθυμούντες να διαγράψωμεν και λεπτομερέστερον και ακριβέστερον και υμών και των υφ΄υμάς υποτεταγμένων τα χρέη προς καταστολήν παντός σκανδάλου και πρός αποφυγήν πάσης παρεξηγήσεως διατάσσομεν τάδε.

Α΄) Η ανωτέρω αρχή και η ανωτάτη του πλοίου διεύθυνσις  ενεπιστεύθη εις υμάς προς εκτέλεσιν δε των καθηκόντων σας τούτων σας εδόθησαν συμβοηθοί ο τε δεύτερος του πλοίου αξιωματικός και οι λοιποί συνάδελφοι αυτών. Διά των αξιωματικών δε τούτων θέλετε μεταδίδει εις το πλήρωμα τα προστάγματά σας και θέλετε κοινοποεί προς αυτό την θέλησίν σας δι΄αυτών δε των ιδίων αξιωματικών, κατά την ιεραρχικήν αυτών τάξιν, θέλετε ακούει τας ειδήσεις και τα παράπονα του πληρώματος, και δι΄αυτών των ιδίων θέλετε επιμεληθή της εφαρμογής και των νόμων και των κανονισμών και των διαταγμάτων. Διά τούτο απαγορεύεται αυστηρώς πάσα μεταξύ υμών και του πληρώματος κοινωνία, και πάσα προς αυτό σχέσις, και παν άμεσον πρόσταγμα, εξαιρουμένης της περιστάσεως καθ΄ην άφευκτός τις επίκειται κίνδυνος.

Β’)  Θέλετε διατάξει ν΄αρχίσωσι χωρίς αναβολής τα γυμνάσια, την διεύθυνσιν των οποίων επιφορτίζεται ιδίως ο δεύτερος αξιωματικός. Εις ταύτα δε δεν θέλετε παρεμβάλει κώλυμα ουδέν, αλλά θέλετε φροντίσει, ώστε ν΄ασχολήται το πλήρωμα εις αυτάς ικανάς της ημέρας ώρας.

Γ΄)  Θέλετε απαιτήσει παρά πάντων υποταγήν τελείαν και σέβας απεριόριστον, οφείλουσι δε άπαντες ν΄αναγνωρίσωσι, να ενισχύσωσι, να υποταχθώσι και σεβασθώσι την εξουσίαν σας. Θέλετε δε και υμείς προσπαθήσει, ώστε να μη ελαττωθή κατά τι ουδέ η ισχύς, ουδέ η αξιοπρέπεια των οποίων προϊστασθε αξιωματικών.

Δ΄)  Διατάξατε να διανεμηθή η υπηρεσία του πλοίου εις φυλακάς και εις πέντε επιστασίας καθ΄α ορίζει ο κανονισμός, διότι δεν επιθυμούμεν να λάβωσι οι αξιωματικοί ουδέ πλειοτέραν, ουδέ μικροτέραν  εξουσίαν της υπό των διαταττομένων οριζομένης.

Ε΄)  Φροντίσατε να εγκατασταθή εις το πλήρωμα η τάξις και η πειθαρχία, προς επιτυχίαν δε τούτου μη λησμονήσητε ότι είνε προτιμητέα η εκούσιος υπακοή της ακουσίου και βεβιασμένης προσπαθήσατε δε ν΄άρξητε  υποκινούντες την φιλοτιμίαν και τον ζήλον των ναυτών, διότι μόνη η υπέρμετρος των ποινών αυστηρότης δεν κατασταίνει τους στρατούς ζηλωτάς και πειθηνίους, τουναντίον μάλιστα η κατάχρησις των τιμωριών και τον τιμωρούντα εξασθενεί και τον τιμωρούμενο παροξύνει, εμποιήσατε δε εις τας ψυχάς του πληρώματος όχι τον φόβον, αλλά το αίσθημα του καθήκοντος. διά τοιούτων δε μόνον μέσων θέλετε επιτύχει του σκοπού, τον οποίον προέβαλεν η Κυβέρνησις, την τάξιν δε καθ΄ημάς δεν παριστάνει η ψευδής των πραγμάτων εξωτερική επίδειξις, αλλ΄η εσωτερική καλή αυτών δάταξις και αρμονία.

Απαιτούμεν δε παρ΄υμών, ώστε εντός ολίγου να μη διαφέρη ο «Λουδοβίκος» ουδέ κατά μικρόν, ούτε κατ΄ελάχιστον από των ευρωπαϊκών πολεμικών πλοίων. Τα ευρωπαϊκά πλοία δε είναι ο όρος της συγκρίσεως προς ον πρέπει ακαταπαύστων ν΄ατενίζητε.

ΣΤ¨)  Επιθυμούμεν να γνωρίσητε ότι εις υμάς μεν ενεπιστεύθη η αρχή και  η ανωτάτη του πλοίου διεύθυνσις, εις δε το υποπλοίαρχον Λ. Παλάσκαν ανετέθη η εκπαίδευσις του πληρώματος. Δεν εννοούμεν όμως ποτέ ν΄αναδείξωμεν εν τω πλοίω τινά υπέρτερον υμών και κρείττονα.

Ζ΄)  Εις των οικονομικών την διαχείρησιν  πρέπει να λαμβάνη πάντων γνώσιν ο δεύτερος αξιωματικός, εις ταύτα δε αλάνθαστος οδηγός είναι  ο εν ισχύι κανονισμός.

Η΄)  Και η εκπαίδευσις των δοκίμων ανετέθη επίσης εις τον δεύτερον αξιωματικόν, εκτός δε των θεωρητικών μαθημάτων οι δόκιμοι πρέπει να διδαχθώσι το κωπηλατείν, το διευθύνειν τας λέμβους, το εξαρτίζειν τα ιστία, το σχοινία, τα άρμενα και παν άλλον πλου η πολέμου εφόδιον.

Θ΄)  Η τεχνική της πορείας διεύθυνσις, και η εις πάσαν στιγμήν ανεύρεσις της στάσεως του πλοίου, εν γένει δε όλοι οι τον πλουν αφορώντες υπολογισμοί ανατίθενται εις τον υποπλοίαρχον  Λ.Παλάσκαν, αν ούτος δε ως εκ της θέσεώς του και της υπηρεσίας του δεν επαρκεί, ταύτα πάντα ανατίθενται εις τον υποπλοίαρχον Α. Κουμελάν,  επιτηρούντος του υποπλοιάρχου Λ.Παλάσκα.

Ι΄)  Της προκειμένης διαταγής μας το περιεχόμενον θέλει κοινοποιηθεί προς άπαντας τους μαχίμους αξιωματικούς προς γνώσιν και οδηγίαν των. Ελπίζομεν ότι έκαστος εξ αυτών θέλει  σταθμίζει των εντελλομένων την βαρύτητα. Δεν αμφιβάλλομεν δε ότι άπαντες θέλουσι καταβάλει πάσαν προσπάθειαν διά να μη δοθή ουδ΄η ελαχίστη επιτιμήσεων αφορμή.

                                                                               Ο Υπουργός

                                                                              Κ.ΚΑΝΑΡΗΣ

ΣτΣ. Την περίοδο που εστάλλει  η επιστολή, στο πλοίο γινότανε προσπάθεια λειτουργίας ενός σχολείου φυτωρίου αξιωματικών κατά υπόδειγμα των σχολών των ευρωπαϊκών χωρών, και βάση του νόμου περί ΄’Συστάσεως Ναυτικού Παιδευτηρίου΄΄.

Η προσπάθεια απέτυχε, λόγω των προστριβών και των πολλαπλών  και ποικίλων προσκομμάτων που αντιμετώπιζαν οι Λ. Παλάσκας και λοιποί νεαροί αξιωματικοί από τους αντιδρώντες σε κάθε νέα προοδευτική ιδέα και μέθοδο των παλαιών εμπειρικών αξιωματικών.H διαμάχη αυτή κράτησε μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα

όταν εκδηλώθηκε από αξιωματικούς  και των δύο όπλων την νύχτα 14-15 Αυγούστου 1909 το γνωστό κίνημα στου Γουδή. ( ή Γουδί).Τα αιτήματα του αναίμακτου κινήματος ήταν μεταρρυθμίσεις τόσο στον κοινωνικό ιστό της  Ελλάδας, όσο και στις δομές του Στρατού και Ναυτικού.

Μερίδα όμως αξιωματικών του Ναυτικού θεωρήσανε ότι τα αιτήματα του Ναυτικού δεν προωθήθηκαν όπως και όσο έπρεπε και στις 15 Οκτ.1909, με επικεφαλής τον υποπλοίαρχο Κων. Τυπάλδο, έκαναν αντικίνημα  καταλαμβάνοντας τα Αντιτορπιλικά

του στόλου στον ναύσταθμο της Σαλαμίνας. ( εκτενής περιγραφή ΄΄Νέα του ΣΑ/ΣΜΥΝ τεύχος 123 Οκτ-Νοε_Δεκ,2013).Οι κινηματίες έθεσαν τα εξής αιτήματα:

α) Αποστρατεία όλων των ανωτέρων αξιωματικών ( με κατάργηση των θέσεών τους) που δεν προέρχονται από την Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, εξαιρουμένων των πλοιάρχων Π. Κουντουριώτη, Μ. Γκίνη,  Ι, Δαμιανό, και Ι. Μιαούλη.(ήταν αρχηγός μοίρας Θωρηκτών).

β) Μετάκληση ξένων Αξιωματικών για την οργάνωση του Ναυτικού-εκπαίδευση πληρωμάτων.

γ)  Εκσυγχρονισμός μονάδων του στόλου.(Το απαιτούσε και το κίνημα της 15 Αυγ.)

Τα αποτελέσματα των δύο αυτών κινημάτων θα φανούν τρία χρόνια αργότερα όταν η ηττημένη Ελλάδα του 1897 θριάμβευε στους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-1913.

(Οι υπογραμμίσεις στην επιστολή  του Κ.Κανάρη είναι δικές μας, για να τονίσουμε ακριβώς το πνεύμα με το οποίο εμφορούντο οι τότε πρώτοι μορφωμένοι αξιωματικοί, σκαπανείς της προσπάθειας δημιουργίας σύγχρονου και αξιόμαχου Ναυτικού του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους) .

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ Π.Ν.

                       

                                    «ΕΙΡΗΝΙΚΕΣ  ΤΡΑΓΩΔΙΕΣ«

Το Πολεμικό Ναυτικό μας σε πολεμικές περιόδους είχε  πολλές θυσίες σε υλικό και κυρίως σε ανθρώπινο δυναμικό. Είναι το τίμημα εφαρμογής του όρκου πίστεως και αφοσίωσης προς τη Σημαία, προς τα ιδανικά της Πατρίδας για κάθε στέλεχος που

βροντοφωνεί την ώρα της ορκωμοσίας του << Ορκίζομαι…>> . Γι΄αυτό η Σημαία του Π.Ν. δεν υπεστάλει ποτέ, και καμία θυσία του υπέρτατου αγαθού, εκείνου της ζωής, δεν χαρακτηρίστηκε άδικη και άτυχο το στέλεχος του Ναυτικού. Όχι, παρά μόνο ΄΄Τιμή και Δόξα΄΄ στους ηρωικούς νεκρούς μας.Το Ναυτικό μας δεν τους ξεχνά ποτέ.

Δεν είναι όμως ίδια τα συναισθήματα ,όταν πρόκειται για απώλειες συναδέλφων μας ή και υλικού εν καιρώ ειρήνης, και όταν αυτά προέρχονται από ανθρώπινο λάθος και όχι από αστοχία υλικού. Βέβαια  η γνωστή ρήση ΄΄ Κάθε πολεμικό πλοίο προορίζεται και να βυθιστεί ΄΄ δεν πρέπει να ισχύει για ειρηνική περίοδο.

Στη Πρόσφατη Ναυτική μας ιστορία ατυχώς έχουμε τέσσερα τέτοια περιστατικά με εκατόμβη αθώων θυμάτων που βύθισαν σε βαρύ πένθος την Ναυτική μας οικογένεια και όχι μόνο. Χρονολογικά και οι πιο εντυπωσιακές είναι:

1921 Καταποντισμός του Αντιτορπιλικού  <<Ναυκρατούσα>>

Το ΄΄ Ναυκρατούσα ΄΄ ήταν ένα μικρό -380- τόνων αντιτορπιλικό που κατασκευάστηκε στα ναυπηγεία Yarrow της Αγγλία κατά την περίοδο 1905-1907, κατόπιν παραγγελίας της Ελληνικής Κυβερνήσεως. Αρχική του ταχύτητα 30 κόμβοι.

Ιδίου τύπου ήταν τα: ΘΥΕΛΛΑ, ΛΟΓΧΗ και ΣΦΕΝΔΟΝΗ. ¨Έλαβε μέρος στους

Βαλκανικούς Πολέμους 1912-1913 με Κυβερνήτη τον Πχη  Κ.Λιόλιο. Κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και λόγω του Εθνικού μας Διχασμού το πλοίο κατελήφθη, μεταξύ και άλλων, (!!!)  από τους Γάλλους (1916), και με Γαλλική Σημαία και πλήρωμα χρησιμοποιήθηκε για Α/Υ  περιπολίες στη Μεσόγειο. (Αλγέρι-Τουλόν)

Με τη λήξη του πολέμου επεστράφη  στο Ελληνικό Ναυτικό.

Το πλοίο ήταν πολύ δημοφιλές στον Ελληνικό λαό για λόγους ανεξήγητους .Ίσως άρεσε το όνομά του. (;) Αυτό απορρέει από το γεγονός, όπως γράφουν χρονικογράφοι της εποχής εκείνης, σε πολλούς κοινόχρηστους χώρους, όπως  Καφενεία κ.α.  μεταξύ των επιγραφών,  << <<Καλώς ήλθατε, Και αυτό θα περάσει, Το πεπρωμένον φυγείν αδύνατον κ.α.>> φιγουράριζε μια πολύχρωμη λαϊκή γκραβούρα με ναυτικούς άθλους της  ΄΄ Ναυκρατούσας ΄΄.

Αυτό το δημοφιλές πλοίο είχε άτυχο τέλος .Τον Μάρτιο του 1921 με Κυβερνήτη τον Υποπλ/ρχο Ν.Τσαγκάρη,ταξιδεύοντας με συνθήκες άσχημες, σκοτάδι και τρικυμία, προφανώς από λάθος πορείας προσάραξε στο νησάκι Παξιμάδι της Μήλου και βυθίστηκε. Ευτυχώς ανθρώπινες απώλειες δεν υπήρξαν. Σημειωτέον, το πλοίο αυτό λόγω του μικρού του εκτοπίσματος σε κάποια χρονική στιγμή μετετράπη σε τορπιλλοβόλο, όπως και αναφέρθηκε κατά το ατύχημά του.

1923.Ανατροπή του Βοηθητικού <<Αλέξανδρος>> με 297 θύματα.

Δύο χρόνια ακριβώς αργότερα, 10 Μαρτίου του 1923, με νωπές ακόμα τις πληγές από την Εθνική τραγωδία της Μικράς Ασίας, συνέβη ένα από τα πιο τραγικά ναυτικά ατυχήματα που έπληξαν την Ελληνική κοινωνία.

(Για το τραγικό αυτό συμβάν η εφημερίδα μας έχει γράψει εκτενέστατο αφιέρωμα   στο τεύχος 121 ( Απρίλος-Μαϊος-Ιούνιος 2013), γι΄αυτό  στο παρόν άρθρο θα αναφερθούμε περιληπτικά για το ΄΄ σπαρακτικότερο δράμα του Σαρωνικού ΄΄ όπως χαρακτηρίστηκε τότε) .

<<Το ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Ζ>> ,ήταν  ένα μικρό ,επίτακτο , ναυαγοσωστικό της εταιρείας Ζαλοκώστα, που εκτελούσε το γνωστό δρομολόγιο για τους εξοδούχους

( πλοίων και υπηρεσιών  Ναυστάθμου) , Ναύσταθμος-Πειραιάς. Η λεγόμενη έπι γενεές   << Ευκαιρία >>

Ήταν Σάββατο, οι αδειούχοι  πάρα πολύ, δεν έμεινε χώρος του μικρού πλεούμενου,  που να μην καταλειφθεί από 400 και πλέον χαρούμενους  εξοδούχους,

Σημειωτέον, το πλείστον των επιβατών του Αλέξανδρος ήταν από τα πλοία, που ήταν αγκυροβολημένα στον Ναύσταθμο και όρμο Κερατσινίου. Οι εξοδούχοι υπηρεσιών Ναυστάθμου, είχαν φύγει νωρίτερα με άλλο μέσον ( Σαλαμινία ); γνωστόν για την μικρή  του ταχύτητα και ως ΄΄ Μαρμάρω ΄΄, Προηγείτο κατά ½  μίλι του  Αλέξανδρος και έφτασε σώο στον Πειραιά.

Ο καιρός είχε φρεσκάρει για τα καλά και η θάλασσα << έκανε προβατάκια>> ,κατά την ναυτική έκφραση),δηλαδή αφρισμένη. Όσο το μικρό πλοιάριο ήταν στον δίαυλο του Κερατσινίου όλα ήταν καλά και τίποτα δεν προμήνυε την επερχόμενη τραγωδία.

Μόλις όμως παράλλαξε την Ψυττάλεια ,( αλλιώς  κατάγυμνη  Λειψοκουτάλα κατά τους παλαιούς ναυτικούς) και φάνηκε ο προλιμένας του Πειραιά, το πλοίο βρέθηκε εκτεθειμένο στη φουρτουνιασμένη θάλασσα  και στις  ριπές ανέμων και κυμάτων.

Το κατάστρωμά του περιλούζονταν από τα κύματα. Οι εκτεθειμένοι επιβάτες του για να προφυλαχτούν κινήθηκαν σαν μια μάζα προς την υπήνεμη πλευρά. Το πλοίο πήρε κλίση αριστερά ενώ άγρια και περίτρομη η φωνή του κυβερνήτη ,που πετάχτηκε αλαφιασμένος από τη γέφυρα , — Μη παιδιά ! Μη από κεί! Θα μπατάρουμε….

Ήταν όμως αργά. Η απότομη μετατόπιση του ανθρώπινου φορτίου προς τη μία πλευρά, σε συνδυασμό με τη φορά των κυμάτων που το κτύπαγαν, μετατόπισαν το κέντρο βάρους του μικρού πλοίου και η τραγωδία επήλθε. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα το πλοίο αναποδογυρίστηκε. Μισή σχεδόν χιλιάδα άνθρωποι είτε παγιδεύτηκαν στους κλειστούς χώρους, είτε βρέθηκαν στη θάλασσα κάτω από το βαρύ σκάφος που βούλιαζε, βρήκαν μαζικό πνιγμό πριν συνειδητοποιήσουν τι είχε συμβεί. Αναλυτικά ήταν:12 Αξιωματικοί, 87 Υπαξιωματικοί και 198 ναύτες, σύνολο  297 στελέχη του Π.Ν. Η μεγαλύτερη έως σήμερα ναυτική τραγωδία της Ελλάδας.

( Στο εν λόγω ναυάγιο αποδεκατίστηκε σχεδόν η Μπάντα του ΘΚ ΑΒΕΡΩΦ. Οι περισσότεροι μουσικοί καταγόντουσαν από την Κέρκυρα).

 1928 .Προσάραξη ΑΤ ΠΑΝΟΡΜΟΣ

Ο μήνας Μάρτιος ήταν ,φαίνεται .για την περίοδο εκείνη μήνας συμφορών για το Ναυτικό μας. 11 Μαρτίου 1928. Ένα από τα έξι ιδίου τύπου Αυστριακά τορπιλοβόλα, εκτοπίσματος 250 τον., που είχαν παραχωρηθεί μετά την λήξη του Α΄ Παγκοσμίου  πολέμου στο πλαίσιο των πολεμικών επανορθώσεων.

Το πλοίο ξεκίνησε για ένα ταξίδι ρουτίνας, από τον Πόρο στον Πειραιά. Η πορεία γνωστή. Μια ευθεία γραμμή από την έξοδο του Πόρου, ανοικτά από τον Κάβο-Τούρλο της Αίγινας, ( ύπαρξης πολλών υφάλων) και μετά Πειραιάς, Ναύσταθμος  ή αλλού.

Μια μικρή απόκλιση, λανθασμένος υπολογισμός ή αβλεψία και το ατύχημα δεν αργεί να συμβεί στο σημείο αυτό .Έτσι  έγινε και με το Πάνορμος. Μέρα μεσημέρι, ένα απότομο τράνταγμα, ένας κρότος ξερός σαν κεραυνός και η καταστροφή ήρθε.

Το πλοίο προσέκρουσε σε ύφαλο, και εύθραυστο όπως ήταν, κόπηκε στα δύο.

Επεκράτησε ψυχραιμία και πειθαρχία. Ο Κυβερνήτης ,ωχρός αλλά ήρεμος διεύθυνε

την εγκατάληψη του πλοίου. Όλα έγιναν σαν σε άσκηση, με ακρίβεια και τάξη.

Καμία απώλεια. Την τελευταία στιγμή που ο Ύπαρχος ετοιμαζόταν να πηδήξει στη σωσίβια βάρκα  κοίταξε γύρω του:  Πού είναι ο Κυβερνήτης; Ο πλωτάρχης Δούκας

είχε εξαφανιστεί . Ο ύπαρχος ανήσυχος δεν έχασε καιρό. Σκαρφαλώνοντας στο γερμένο και βυθιζόμενο πλοίο, κατευθύνθηκε προς τη γέφυρα. Και πριν φτάσει εκεί ακούστηκε ένας πυροβολισμός. Κατευθύνθηκε προς το καρέ αξιωματικών. Ο φιλότιμος αξιωματικός κειτότανε αναίσθητος στο πάτωμα του καρέ, ενώ μια μικρή κηλίδα –αίμα, στο μέρος της καρδιάς, μαρτυρούσε το μέρος που η σφαίρα είχε κατευθυνθεί. Ήταν ένα διαμπερές τραύμα.

Σε μία εποχή όπως αυτή που διανύουμε, άνυδρη από ιδανικά, αξίες και ηθική,  η πράξη του γενναίου εκείνου αξιωματικού θα μπορούσε να χαρακτηριστεί  άσκοπο διάβημα ή και ρομαντικός ηρωισμός.

Όταν όμως έχεις γαλουχηθεί με το πνεύμα του καθήκοντος, της ευθύνης, του ωραίου ιδεαλισμού, που εμψυχώνει τους ανθρώπους και τους κάνει να εκτελούν με ηρωισμό το καθήκον τους , όταν οι περιστάσεις το απαιτούν, τότε δεν είσαι ρομαντικός, αλλά

ο ιδεώδης υπεύθυνος ηγέτης και  παράδειγμα προς μίμηση. Οι παραδόσεις έτσι χτίζονται. Ο κυβερνήτης Δούκας με τη πράξη αυτή το έδειξε, το δίδαξε και δικαίως υπερκάλυψε το λάθος του ναυαγίου. Δεκάδες συνάδελφοί του και σε όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας το απέδειξαν στη διάρκεια του τελευταίου πολέμου και όχι μόνο. Κάθε παράδοση πάντα  κάτι ωφέλιμο αφήνει πίσω της.

(  Ο Κυβερνήτης παρέμεινε πολλούς μήνες στο νοσοκομείο σε κρίσιμη κατάσταση,

ανανήψας τελικά)

Ναρκαλιευτικό  ΣΠΕΡΧΕΙΟΣ

Άλλη μία πολύνεκρη θαλάσσια τραγωδία για την οποία έχουμε γράψει λεπτομερώς

στο τεύχος 125     (Απρίλιος –Μάιος –Ιούνιος 2014) .

Συνοπτικά αναφέρουμε. Στις  2 Μαΐου 1945, ελείψει  ακτοπλοϊκής συγκοινωνίας λόγω του προηγηθέντος πολέμου, το ναρκαλιευτικό «ΣΠΕΡΧΕΙΟΣ» αναχωρεί στις 17,00 από τον Πειραιά. Μεταφέρει  ιδιώτες επιβάτες από διακεκριμένα μέλη της Αθηναϊκής και νησιώτικης κοινωνίας , στρατιωτικό προσωπικό, ( μεταξύ αυτών ολόκληρες οικογένειες) που πήγαιναν να εορτάσουν τις ήμερες του Πάσχα στα νησιά  Σύρος, Σάμος, Χίος και Λέσβος.

Μετά τρεις ώρες μετά τον απόπλου κι΄ ενώ το πλοίο βρισκόταν ανατολικά της Ύδρας

άρχισε να βρέχει. Οι ευρισκόμενοι στο κατάστρωμα επιβάτες άρχισαν να μετακινούνται ανεξέλεγκτα δεξιά-αριστερά, επηρεάζοντας την ευστάθεια του υπερφορτωμένου μικρού πλοίου . (255 τον. Ναυπηγήσεως 1912 πρώην αλιευτικό-φαλαινοθηρικό, Νορβηγικής κατασκευής). Ξαφνικά το πλοίο παίρνει μία μόνιμη κλίση αριστερά, μικρή στην αρχή, αυξανόμενη ραγδαία  και σε λίγα λεπτά  επέρχεται η ανατροπή.  Ο ακριβής αριθμός των απολεσθέντων δεν έγινε ποτέ γνωστός, διότι δεν ήταν επίσης γνωστός ο ακριβής αριθμός των επιβιβασθέντων.  Αναφέρθηκαν  88 έως 118 άτομα ως απολεσθέντα, μεταξύ αυτών 28 στελέχη του Π.Ν. Οι άλλοι Στρατιωτικοί και ιδιώτες. Διασώθηκαν 35 άτομα ( 9 του πληρώματος ) από το τυχαία διερχόμενο καΐκι «Άγιος  Σπυρίδων» γύρω στις 02,00 τα μεσάνυκτα της 3ης Μαΐου.

Αίτια του Ναυαγίου . Αποδόθηκαν στην υπερβολική φόρτωση του πλοίου (84-128%) πέραν του κανονικού, και η αρχική κλίση  πιθανόν να προήλθε από απότομη στροφή του πηδαλίου « όλο δεξιά» λόγω μεγάλης εκτροπής του πλοίου από την πορεία του.

(Κυβερνήτης ήταν έφεδρος Ανθυποπλοίαρχος ).

Μεταξύ των απολεσθέντων ήταν οι :

 Σουηδός Μάρτιν Νορδενστρέμ, εκπρόσωπος του «Ερυθρού Σταυρού» στην  Ελλάδα, αγωνιζόμενος  στην διάρκεια της κατοχής για την διάσωση  των Ελληνοπαίδων.

(Για τον ίδιο σκοπό πήγαινε στη Σύρο).

Πλοίαρχος του Π.Ν. Ιωαν. Βλαχόπουλος και η σύζυγός του. Κυβερνήτης του

ΘΚ ΑΒΕΡΩΦ κατά την αποδημία του στόλου στη Μέση Ανατολή, και  Κυβερνήτης στα ΑΤ  Β. ΟΛΓΑ  και ΚΑΝΑΡΗΣ κατά την διάρκεια του Β΄ Π.Π.

Ο/Γ  ΜΕΡΛΙΝ

Επίσης για το τραγικό ναυάγιο του Ο/Γ Μέρλιν έχει γραφτεί εκτενέστατο άρθρο στο τεύχος 127 ( Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2014). Συνοπτικά :

Στις 15 Νοεμβρίου 1972 και ώρα 15,00 περίπου το πλοίο απέπλευσε από τον Ν.Σ. για ένα υπηρεσιακό ταξίδι στη Ρόδο. Ευρισκόμενο περίπου 3 μίλια νότια από το λιμάνι του Πειραιά, εμβολίσθηκε από το ερχόμενο από πίσω γιγαντιαίο  δεξαμενόπλοιo  WORLD HERO  χωρητικότητας 215,914 τόνων , αρχικά στο αριστερό μέρος της πρύμνης του, το εξακόντισε σε απόσταση  πλέον των 30 μέτρων προς τα εμπρός, και εν συνεχεία το εμβόλισε για δεύτερη φορά στο αριστερό μέσον του πλοίου και το ανέτρεψε.

Απώλειες 44 μέλη του πληρώματός του, οι περισσότεροι  εγκλωβισθέντες  στο Μηχανοστάσιο και Διαμερίσματα του πλοίου.

Από τις πιο πάνω τραγωδίες σαν συμπέρασμα απορρέει το πιο κάτω.

O αγώνας του ανθρώπου με τα στοιχεία της φύσης συνεχίζεται. Ο τελευταίος μέσα από την τεχνολογία που ανακαλύπτει και εφαρμόζει, ( κάθε εποχή έχει την ανάπτυξή της) προσπαθεί να μειώσει τους κινδύνους αυτούς. Όσο όμως και αν αναπτυχθεί η τεχνολογία τον παράγοντα «Άνθρωπος» τίποτα δεν θα τον αντικαταστήσει. Θα είναι πάντα η κυρίαρχος δύναμη, η μόνη ασφαλής πηγή εμπιστοσύνης. Την συνέπεια και υπευθυνότητα  δεν μπορεί να την αντικαταστήσει καμία τεχνολογία, καμία πρόοδος. Μειωμένη προσφορά υπευθυνότητας ή υπερεκτίμηση της τεχνολογίας εύκολα μπορούν να προκαλέσουν τραγωδίες.

                                                                                                           Ε.Σ.

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ Π.Ν.

 

                                        ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΔΩΡΟ

Το πιο κάτω αφήγημα που ακολουθεί. είναι από το βιβλίο του Γιώργου Σπορίδη

΄΄ Ναυτικές Ιστορίες ΄΄ που εκδόθηκε στην Αθήνα το 1959΄. Ο συγγραφέας που υπηρέτησε την περίοδο 1941-1945 ως έφεδρος σημαιοφόρος σε πολεμικό πλοίο.

περιγράφει στο βιβλίο αυτό τη ζωή των ελληνικών πληρωμάτων την περίοδο εκείνη..

Το κείμενο παρατίθεται ακριβώς ως έχει το πρωτότυπο, και δημοσιεύτηκε στη Ναυτική Επιθεώρηση Σεπτ-Οκτ-Νοε.2016 τεύχος 597 από όπου και το αναδημοσιεύουμε με την άδεια τoυ Διευθυντού της Υ.Ι.Ν. Πλοιάρχου Λεωνίδα

Τσιαντούλη τον οποίον και ευχαριστούμε.   Απολαύστε το:

ΜΕΣΑ σ΄όλο το Ναυτικό δέν υπήρχε πιό αγαπητός άνθρωπος άπ΄ τόν αρχικελευστή  τόν Βαγγέλη τόν Κρίκο. Αυτό τό ξέρανε κ΄οι λαμαρίνες ακόμη καί τά συρματόσχοινα τής τσιμινιέρας, πού δέν φημίζονται γιά έξυπνάδα. Πού ήταν ό Βαγγέλης καί δέν ήτανε χαμόγελο ; Πού ήταν ό Βαγγέλης καί δέν ήτανε καλή  καρδιά ;.Ωρκιζόντουσαν στό όνομα του οί ναύτες. Σκοτωνόντουσαν νά τόν έξυπηρετήσουν οί ύπαξιωματικοί.

Κι΄ο κυβερνήτης, παραβλέποντας κανονισμούς κ΄έθιμοτυπίες, τόν φώναζε στό δωμάτιό του καί τόν κέρναγε καφέ.

    Ένάμισυ χρόνο τόν είχε όπλονόμο τό καράβι. Κ΄ένάμισυ χρόνο ποινή, τιμωρία δέν είχε ίδή ό κόσμος. Λευκό τό ποινολόγιο άπ΄τόν Βαγγέλη. Κι΄όταν άξιωματικός κανείς τού έστελνε όνομα γιά τιμωρία, στά πόδια έπεφτε ο Βαγγέλης καί παρακάλαγε :

 —Άστον, κύριε ανθυποπλοίαρχε. Άστον, πού σού λέω. Ξεπεταρούδι είναι καί θά στρώση. Μήν τόν στέλνης μπαλαούρο καί τόν άναλαμβάνω έγώ.

     Ποιός νά τού χαλάση τό χατήρι ;  Ποιός νά τού πή  <<όχι >> ;

—-Έχει καλώς, βρέ Βαγγέλη, Άλλά θά τούς χαλάσης τούς ναύτες καί νά τό ξέρης !

  Τσιμουδιά  ό Βαγγέλης, Μόνο φώναζε τόν ταραξία καί τού μίλαγε όπως μόνον έκείνος ήξερε νά μιλάη στίς άπλοϊκές ψυχές:

—Άκουσε βρέ! Σ΄έγλύτωσα ! ¨Αλλ΄άν είσαι άντρας, άν έχης φιλότιμο, νά μέ βγάλης άσπροπρόσωπο ! Τίποτε άλλο δέν σού λέω ! Τράβα !

Και είχαν φιλότιμο όλοι τους.Καί ήταν άντρες. Κ΄έβγαζαν τόν Κρίκο άσπροπρόσωπο,

Τόσο άσπροπρόσωπο. Πού τόν θαύμαζε κι΄αύτός ό κυβερνήτης.

—Σπουδαίος είσαι. Ρέ Βαγγέλη ! Κρίμα. πού δέν μπήκες στή Σχολή. Ναύαρχος θά έφτανες. Χαμογελούσε ό Βαγγέλης, Πλατιά. Άνοιχτόκαρδα. Όπως μόνον αύτός ήξερε.

—-Δέν βαρυέσαι, κύριε κυβερνήτα. Τό όλόκληρο νά πάρουμε κ΄εύχαριστημένοι είμασστε. Τό όλόκληρο. Τό όλόκληρο γαλόνι τού σημαιοφόρου κι΄όχι τό μισό τού Άρχικελευστού. Αύτό ήταν τό όνειρο τού Κρίκου. Μ΄αύτό κοιμώταν. Μ΄αύτό ξημερωνόταν. Αύτό μάς κοπάναγε διαρκώς:

—-Τό όλόκληρο. Ρέ παιδιά κι΄άς πεθάνω !

Νά γίνη άξιωματικός ! Νά μπή στό καρρέ μέ τό σπαθί του κι΄όχι στά μουλωχτά καί στά κρυφά. Γιατί τόν φώναζαν οί άξιωματικοί. Παραβιάζοντας γιά χατήρι του τούς πιό βασικούς κανονισμούς τού Ναυτικού. Αύτό  έπιθυμούσε ή πλατειά καρδιά του

Βαγγέλη. Κι΄αύτό τού εύχόντουσαν όσοι τόν άγαπούσαν.Όλο τό καράβι.

 Πέρασε κάμποσος καιρός. Κ΄ένα πρωί. Έκεί κατά τίς δέκα. Φάνηκε ο Βαγγέλης καί περπάταγε σάν μεθυσμένος.Φάνηκε ό Κρίκος στό πάνω κατάστρωμα καί λές πώς τά πόδια του τόν πηγαίνανε κι΄όχι αυτός  έκείνα. Στό διπλανό παραπέτο στεκόταν ό ύπαρχος κι΄άγνάντευε τό λιμάνι .Ούτε πού τόν χαιρέτησε ό Κρίκος αύτός ό τόσο τυπικός. Μόνο τόν έπιασε άπ΄τό μπράτσο καί τόν τράνταξε :

—Κύριε ύπαρχε, νά ίδώ τόν κυβερνήτη !

Πήγε ό ύπαρχος νά πή κάτι . Άλλά τόν είδε παραζαλισμένο καί δέν είπε λέχι. Ή μάλλον άνοιξε τό στόμα καί είχε μονάχα μιά κουβέντα :΅

 —Έλα !

Μπήκε στό δωμάτιο τού καπετάνιου ό ύπαρχος κ΄έμεινε μισό λεπτό. Στόν κυβερνήτη ένός πολεμικού δέν παρουσιάζεται όποιος θέλει. όποτε θέλει . Άλλ΄ό Κρίκος ήταν ό Κρίκος. Κ΄έγινε ή έξαίρεσις.

—Τι τρέχει, Βαγγέλη ;

— Ή Άννούλα. Κύριε κυβερνήτα. Ή Άννούλα καί τά παιδιά περάσανε  άπέναντι κ΄έρχονται !

Ποιός δέν ήξερε τήν  Αννούλα καί τά παιδιά; Μαζί μέ τό γαλόν, ήτανε οί άλλοι τρείς όλόκληρη  ή ζωή τού Βαγγέλη. Ή γυναίκα του, ό μικρός γυιός καί ή κορούλα του.

Φωτογραφία τούς είχε ψηλά στό είκονοστάσι.Φύλαγε καί τό γροσάκι γιά χατήρι τους.

Καί τώρα είχανε περάσει άπέναντι  κι’ έρχόντουσαν. Άπέναντι ; Μιά κουβέντα, Άπ΄το Καστελλόριζο δεν είναι παίξε-γέλασε να περάσης το μπουγάζι γιά την Τουρκιά. Νά, όμως, πού τό είχαν καταφέρει ! Και τώρα βρισκόντουσαν στό δρόμο.

Ένοιωσε ό Ύδραίος τή λαχτάρα,πού έκαιγε τά σωθικά του άνθρώπου πού είχε άπέναντί του. Νησιώτης ό ίδιος, θαλασσινός, τά καταλάβαινε, τά ζούσε κάτι τέτοια.

—Τά καλορρίζικα, βρέ Κρίκο ! Με τίς εύχές μου. Καλώς νά τούς δεχθής.

Καί σκύβοντα, γιά νά μή τόν άκούση ό ύπαρχος, πού στεκόταν κλαρίνο στήν πόρτα:

—Κι΄ άν θέλης τίποτα ψιλά, έδώ είμαστε!

Δέν ήθελε γρόσια ό Κρίκος. Άδεια ήθελε. Αύτός, πού δέν έβγαινε άπ΄το καράβι, ζήτησε να πατήση τη στεριά. Καί του τήν έδωσε ό καπετάνιος, χτυπώντάς τον στήν πλάτη:

—Κι΄όταν έλθουν, μέ τό καλό, νά τούς φέρης άπάνω νά τούς φιλέψουμε, Βαγγέλη.

  Το ίδιο άπόγευμα έφυγε ό άρχικελευστής, Φόρεσε τήν καλή του στολή άπό τσόχα,

κοτσάρησε τά παράσημα, έβαλε τό πηλήκιο στραβά καί τράβηξε γιά τό ντόκ.

Τον είδαμε πού έστριψε τή γωνία, λές καί πετούσε. Αυτός ό καραβόσκυλος.

  Δυό μέρες τόν χάσαμε τλον Κρίκο. Καί τήν Τρίτη μέρα τό απογεματάκι μιά σκιά μέ δυό κουτσούβελα φάνηκε νά πλησιάζη τό καράβι. Μπά ! Δέν ήταν ό Κρίκος άδελφέ !

Αύτός ό Κρίκος; Ό Κρίκος είναι λεβέντης ! Σέρνεται τούτος έδώ !Δέν είναι ό Βαγγέλης, ρέ παιδιά!

  Ήταν ό Βαγγέλης. Σκονισμένος.¨Αξύριστος. Μέ μάτι θολό. Μέ στόμα κλειστό καί σφραγισμένο. Κίτρινος σάν θειαφοκέρι .Κι΄άπό τό χέρι έσερνε δυό παιδιά, πιό πολύ πεθαμένα παρά ζωντανά.

  Χύθηκε ό κόσμος στό κατάστρωμα σά νά βάρεσε συναγερμός.  Ό Κρίκος; Κάτι κακό, ρέ παιδιά !

Ναι, κάτι κακό, πολύ κακό είχε συμβή.  Κι΄όρφανά τά έφερνε πίσω στό καράβι τά παιδιά του ό άρχικελευστής. Έκεί, στήν Παλαιστίνη έγινε. Καθώς περνούσε ή φάλλαγγα μέ τά γυναικόπαιδα, πλάκωσαν τά «Χαϊνκελ». Έφοδιοπομπή τά πέρασαν τά καμιόνια ; Ποιός ξέρει. Άνοιξαν τά πολυβόλα κ΄έχυσαν φωτιά.

Στο χαντάκι, δίπλα στόν φαρδύ άσφαλτοστρωμένο δρόμο, έμεινε ή Αννούλα. Χωρίς πνοή. Με δυό μικρές τρύπες στήν πλάτη. Δυό τόσες δά τρυπίτσες. Καί δυό παιδιά, πού σπαράζανε στο κλάμα.

  Τά πήρανε, τά φέρανε, τού τά παραδώσανε. Τί νά τά κάνη ; Πού νά τά πάη ;

Τό καράβι, τό σπίτι του καί τό καταφύγιό του. Καί τά έφερε άπάνω.

  Έτρεξε ό κυβερνήτης. Έτρεξε ό ύπαρχος. Πήγαν στό ¨Επιτελείο, πήγαν στόν ναύαρχο. Ίκέτευσαν, παρεκάλεσαν, αύτοί, οί ψημένοι στή θάλασσα καί στή φωτιά,

Για τά παιδιά, γιά τά όρφανά.΄Τούς άκουσε μέ προσοχή ό γέρος. Τον ήξερε τόν Κρίκο τόν εκτιμούσε. Άρπαξε τά τηλέφωνα, φώναξε, μίλησε, παρεκάλεσε μέ τή σειρά του.

Πρόθυμες οί κυρίες της Άλεξανδρείας. Έλληνίδες μέ τά όλα τους. Καί πήραν τά όρφανά στό όρφανοτροφείο τής Κοινότητος.

  Τά φίλησε ό καπετάνιος.  Καβάλλα στους ώμους κατέβασε την μικρή, την Άγγελικούλα , άπ΄το καράβι  ό ύπαρχος. Κι΄όταν ΄εφυγαν και σταθήκαμε να ξαποστάσουμε, να πάρουμε άναπνοή, μάθαμε πώς μας έφευγε κι΄ό Κρίκος. Γιά τήν Άγγλία. Κάποια σχολή, πού πήγαιναν και δικοί μας.

Να πάρω το όλόκληρο, κύριε κυβερνήτα, είπε καθώς έσφιγγε το χέρι του καπετάνου,

 Όχι για μένα. Για κείνα ! Καταλαβαίνεις ;

Καταλάβαινε. Κ΄έκείνος. Κ΄έμείς. Κι΄ όταν  ένα άπογεματάκι μάς έφυγε ό Βαγγέλης, μάς φάνηκε άδειο τ΄αντιτορπιλλικό.

Πέρασε καιρός. Ταξίδια. Περιπολίες. Και πάλι ταξίδια. Και πάλι περιπολίες. Κι΄ όποτε βρισκόμαστε στήν Άλεξάνδρεια, πηγαίναμε νά ίδούμε τά παιδιά: τόν Μάνο καί τήν Άγγελικούλα, πού μεγάλωναν παντέρημα, μονάχα, στή μεγάλη πολιτεία. Κι΄όλο κάτι τούς φέρναμε, όλο κάτι τά φιλεύαμε τά παιδιά τού Κρίκου. Τά παιδιά τού καραβιού.

    Πρωϊ, ξημερώματα, έμπηξε τη φωνή, σάν νά τόν χτύπησε μαχαίρι, ό μαρκονιστής  ό Νώντας. Κι΄ ώρμησε  άπ΄τον άσύρματο μ΄ένα χαρτί στό χέρι γιά τό δωμάτιο τού κυβερνήτη.

Τρόμαξε ό άλλος.

–Τι τρέχει βρέ ;

Άπλωσε τό χαρτί ό καλός ό Νώντας. Άπλωσε χέρι ό κατετάνιος νά τό διαβάση. Καί μέ τήν πρώτη ματιά τού έπεσε τό σήμα καταγής, σάν νά τού χτύπησε άστροπελέκι τό

χέρι.  Κ΄έλεγε τό χαρτί :

«Άρχικελευστής άρμενιστής Κρίκος Εύάγγελος έφονεύθη σήμερον έν Μάλτα κατά τήν διάρκειαν άεροπορικής έπιδρομής . Ούτος εύρίσκετο καθ΄ όδόν πρός Αλεξάνδρειαν».

   Σκοτώθηκε ό Κρίκος ! Ήταν πολλοί πού δεν θέλησαν νά το πιστέψουν. Κάποιο λάθος θα έγινε! Πήρε ό κυβερνήτης τά τηλέφωνα στον Άλφα Σίγμα. Ήταν άλήθεια .

Σταμάτησε στό γυρισμό στήν Μάλτα τό καράβι, πού τόν έφερνε άπ΄την Άγγλία, κ΄έκεί τόν βρήκε ό θάνατος. Όπως καί τήν Άννούλα του,πρίν λίγους μήνες. ΄Ο,τι γράφει δέν ξεγράφει ή άτιμη ή Μοίρα!

   Πένθος πλάκωσε στό καράβι. Σκουντούφλης κι΄άμίλητος ό κόσμος. Σιωπή, σάν νά κηδεύαμε άπάνω στίς λαμαρίνες τόν νεκρό. Κλείστηκε ό κυβερνήτης και δεν ήθελε νά ίδή κανένα. Άμίλητος ,κατακίτρινος, ό ύπαρχος, Κι΄άπάνω στή θλίψι καί τή σιγαλιά, νά φάνηκαν άπό μακρυά δυό σκιές.

   Τι τρέχει ;Τι συμβαίνει; Κυριακή, βρέ παιδιά ! Κυριακή! Ξεχάσατε ; Λησμονήσατε;

 Έρχονται. Έρχονται ό Μάνος κ΄ή Άγγελικούλα, έξη χρονών ό ένας,τεσσάρων ή άλλη, να φάνε στό καράβι όπως κάθε Κυριακή. Μέχρι τό ντόκ τά έφερνε κάποια κυρία. Κι΄άπό κεί  άνέβαιναν μονάχα, σοβαρά – σοβαρά, καθαρά, περιποιημένα.

    Άναστατώθηκε τα΄άντιτορπιλλικό. Ώρμησε ό κυβερνήτης στο άπάνω κατάστρωμα κ΄έβγαλε κραυγή φοβερή:

–Τό νού σας,μωρέ ! Τό νού σας! Σάν νά μή έγινε τίποτα ! Σάν νά μή συνέβη τίποτα ! Τον κρέμασα όποιον πή κουβέντα, όποιον δείξη ότι ΄εγινε ό,τι έγινε Τό νού σας Μήν κλάψουν οί μανάδες σας !

 Άνέβηκαν τά δυό παιδιά άπάνω. Καλώς τήν ΄Αγγελικούλα, καλώς τόν Μάνο !

Σκοτώθηκε ό κόά κανόνια ό πυράρχης, στά ραντάρ. Στό δωμάτιο τού πηδαλίου, Δικό τους τό καράβι έκείνη τή Κυριακή.

  Άνήσυχα φαινόντουσαν. Σαν κάτι να έψαχναν. Σάν κόποιον νά γύρευαν.Καί, τέλος,

Μετά πολλά, κοκκινίζοντας λιγάκι, πήρε το θάρρος ό Μάνος :

–Θέλουμε να ίδούμε τον καπετάνιο,

Τον καπετάνιο ; Μάλιστα. Αμέσως. Άγγελιαφόρος ! Τά παιδιά θέλουν τόν κυβερνήτη. Για τρέξε  !

 Στό καρρέ είχε κατέβει ό Ύδραίος. Καί κάτι κουβέντιαζε μέ τούς άξιωματικούς.

–Τά παιδιά ; Μάλιστα. Νά έλθουν.

 Έπήγαν, Μπήκαν μέ δισταγμό, σάν νά χτυπούσε πολύ ή καρδούλα. Πρώτα τό άγόρι. Μετά τό κορίτσι. Στάθηκαν έκεί, δίπλα στήν πόρτα. Γύρισαν καί τά κύτταξαν οί άξιωματικοί. Περίμενε ό κυβερνήτης. Τί τόν ήθελαν :

   Έκανε δυό βήματα έμπρός ό μικρός. Έρριξε  βλέμμα γύρω σάν νά ζητούσε κουράγιο. Κ΄έπειτα, τραβώντας μέ τό χέρι ένα μικρό δέμα άπ΄τήν τσέπη τής ζακέττας του, τό πρότεινα στόν κυβερνήτη. Ήταν ένα δέμα κακοφτιαγμένο, τυλιγμένο σε στρατσόχαρτα, δεμένο μέ χοντρό σπάγγο.

–Είναι γιά τόν μπαμπά , είπε άπλά. Γιά τόν μπαμπά, πού λείπει στόν πόλεμο.

–Είκοσι πλάκες σοκολάτα ,πρόσθεσε κελαϊδιστά ή μικρή, Μάς δίνουν άπό μισή κάθε μέρα, Τίς φυλάξαμε γιά τόν μπαμπά !

—Θα τού τίς στείλετε ; ρώτησε ό μικρός μέ άγωνία. Πολύ σάς παρακαλούμε νά τού τίς στείλετε. Καί νά τού πήτε πώς είναι άπό τόν Μάνο καί τήν Άγγελικούλα. Τις μαζέψαμε γι΄αύτόν.

  Έπαψαν τά γέλια. Έπαψαν οί φωνές. Έπαψαν οί ψίθυροι. Κίτρινος σάν τό φλουρί ό κυβερνήτης. Έκανε δυό βήματα μπροστά ! Έτρεμαν τά χείλη. Έκανε νά μιλήση καί κάτι σάν λυγμός βγήκε άπ΄τό λαρύγγι. Άπλωσε τό χέρι, φούχτωσε τό πακέττο.

–Έχει καλώς, Μάνο. Έχει καλώς, Άγγελικούλα, Θά τά στείλω στόν μπαμπά. Θά τού πώ ότι είσασθε καλά παιδιά. Ότι τόν άγαπάτε πολύ. Έχει καλώς Μάνο. Έχει καλώς, Άγγελικούλα.

  Ένας λυγμός δέν τόν άφησε νά πή περισσότερα. Γύρισε νά πάρη κουράγιο άπ΄τούς άλλους. Βουρκωμένα μάτια γύρω του.

Έσκυψε τό κεφάλι.

Τράβηξαν πρός τήν πόρτα τά όρφανά. Χαμόγελο ύπέρτατης χαράς ζωγραφιζόταν στά προσωπάκια. Έστριψαν κ΄έφυγαν.

 Τό καρρέ άδειασε σιγά – σιγά. Σιωπηλό. Άμίλητο.

  –Ύπαρχε, είπε σέ μιά στιγμή σιγά ό κυβερήτης. Ύπαρχε. Όταν βγούμε έξω. Στ΄άνοιχτά. Κατάλαβες ; «Έν κύματι θαλάσσης»  τό πακέττο. Καί νά μή ξεχάσουμε νά τό φωνάξουμε. Νά τό φωνάξουμε δυνατά :

«Είναι άπό τόν Μάνο καί τήν Άγγελικούλα»! . Ίσως άκούση…

ΣτΣ. Ο Γ.Σπορίδης ήταν από τους επιφανέστερους μεταπολεμικούς δημοσιογράφους. Αρθρογράφησε στις εφημερίδες: Εθνικός Κήρυξ, Καιροί και Έθνος, και με πολλές αποστολές στο εξωτερικό. Λογοτεχνικό του έργο το: ΄΄Ναυτικές Ιστορίες΄΄

 

 

ΙΣΤΟΡΙΕΣ    ΤΟΥ   Π.Ν.

 

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΩΣ ΤΟΥ  ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

                                                 ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ένα από τα πρώτα βήματα που το νεοσύστατο Ελληνικό κράτος φρόντισε, ήταν

η δημιουργία και οργάνωση  σύγχρονου για την εποχή  του, Πολεμικού Ναυτικού.

Το 1844 ο τότε υπουργός των Ναυτικών Κ. Μαυροκορδάτος,΄΄ζηλωτής της ναυτικής δυνάμεως και δόξης, προκάλεσε δια Β. διατάγματος την σύστασιν Επιτροπής εξ αγωνιστών αξιωματικών των τριών ναυτικών νήσων, «φροντίσας να συμπεριλάβη εν αυτή τα στοιχεία της πείρας, της θεωρίας και οικονομίας, προσόντα αναγκαία δι΄ον συνέστη σκοπόν. Εις την Επιτροπήν ταύτην αναθέσας την προετοιμασίαν οργανικών νομοσχεδίων , κανονισμών διαταγμάτων και διοργανώσεως εν γένει της εσωτερικής του ναυτικού  υπηρεσίας, διέγραψε εν συντόμω την οδόν εφ΄ής έμελλε να βαδίση προς επιτυχεστέραν  διεξαγωγήν του σπουδαίου και σοβαρού τούτου έργου».

Η Επιτροπή  ξεκίνησε τις εργασίες της την 2 Ιουνίου 1844 και διαλύθηκε την 23 Μαίου 1845 με Υπουργική απόφαση  του Υπουργού Ναυτικών Κ.Κανάρη ΄΄ άνευ

Β.διατάγματος και πρίν  ή περατώση την εντολήν της η επιτροπή.΄΄

Το έργο της επιτροπής δύσκολο λόγω των συγκυριών της τότε εποχής ,με κυριότερο το οικονομικό,  την έλλειψη  κρατικής οργάνωσης, και φυσικά της εθνικής μας κληρονομιάς, της κατασυκοφάντησης με το ΄΄ γιατί  αυτός και όχι εγώ ΄΄  που προκάλεσε και την διάλυση της επιτροπής.

Πάντως η πιο πάνω επιτροπή μέσα από  ΡΙΔ΄ (114) συνεδριάσεις προσέφερε πλούσιο

και σοβαρό έργο δημιουργίας αξιόμαχου Πολεμικού Ναυτικού  βασισμένο στα  πρότυπα των νόμων του Γαλλικού Πολεμικού  Ναυτικού. ( Οι αντίπαλοι της επιτροπής τους  νόμους αυτούς τους χαρακτήριζαν κωμικούς και γελοίους) .

Η επιτροπή γνωρίζοντας τις δυσκολίες , ανάφερε στο υπόμνημά της υποβολής του έργου της. << Το έργον δεν είναι βέβαια κατά πάντα τέλειον, άλλ΄ έκαστος γνωρίζει, ότι μόνη η κεφαλή του Διός τελειοτοκεί. Τα δε ανθρώπινα έργα, ατελή γινόμενα κατ΄ αρχάς, τελειούνται  ακολούθως δια της πείρας και πολυχρονίου εφαρμογής >>

Η επιτροπή απαρτίστηκε από τους:  Υποναύαρχο Γ. Σαχίνη, πρόεδρο και μέλη τους.

Πλοίαρχο α΄τάξεως Αλ. Κόλβε, ανωτέρου  επιμελητού, Πλοίαρχο α΄τάξεως Νικ,Ράπτου και Πλοίαρχο γ΄τάξεως Αθ. Α. Μιαούλη.

Μέσα λοιπόν από μερικές συνεδριάσεις  θα παρακολουθήσουμε τα πρώτα βήματα

Δημιουργίας του Ναυτικού μας. Το υλικό , που αποτελεί και ύλη για το υπό συγγραφή  βιβλίο΄΄Ιστορία των Σχολών Υπαξιωματικών Π.Ν.΄΄είναι από τα  επίσημα πρακτικά της επιτροπής όπως έχουν καταχωρηθεί σε ειδική έκδοση της Ναυτικής Επιθεώρησης <<Συλλογή  Ναυτικών Μονογραφιών>> Μάρτιος-Απρίλιος 1989.

Στην καταχώρηση των κειμένων θα διατηρήσουμε τη γνήσια γραφή αυτών.

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ  ΠΗ΄ της 6 Μαρτίου του 1845 έτους ημέρα Τρίτη  περί

την 9 ώραν π.μ. συνελθούσα είς συνεδρίασιν έν τη οικία του προέδρου της επιτροπής […,,]

           ΠΕΡΙ  ΤΑΞΕΩΣ  ΚΑΙ  ΠΡΟΒΙΒΑΣΜΟΥ  ΝΑΥΤΩΝ  ΚΑΙ  ΠΑΙΔΩΝ

                                                  Περί κατατάξεως.

Αρθ. 1.  Οι παίδες αποδέχονται είς τον ναυτικόν  στρατόν  δι΄ έθελουσίου κατατάξεως από του 12 μέχρι του 15 έτους της ηλικίας αύτών συμπληρομένου,  ύποχρεούμενοι να ύπηρετήσωσι  και  δευτέραν θητείαν, άμα λήξει ή πρώτη.

  1. Όσοι των παίδων ετελείωσαν τον ωρισμένον των δύω θητειών χρόνον, θεωρούνται ως εκπληρώσαντες τάς υποχρεώσεις του περί απογραφής νόμου, και απαλλάττονται του κλήρου.

  2. Έκαστος παίς ή εθελοντής ναύτης υπόκειται πρό της κατατάξεώς του είς ιατρικήν εξέτασιν ενεργουμένην παρά του ιατρού του  Β.ναυστάθμου, όφείλοντος να εκθέση και διευθύνη πάραυτα προς τον του ναυστάθμου διευθυντήν το αποτέλεσμα, κατά  συνέπειαν του οποίου αποφασίζεται η παραδοχή του ή μη εν τη ναυτική υπηρεσία. [….}( αρθ,4-6 αφορούν ναύτες εθελοντές)

                                                        Περί προβιβασμού

Αρθ.7.  Οι παίδες προβιβάζονται εις την τάξιν των πρωτοπείρων ναυτών από της συμπληρώσεως του 15 μέχρι του 18 έτους της ήλικίας αυτών μετά μίαν εξέτασιν, εάν υπηρέτησαν δύω τουλάχιστον έτη ως τοιούτοι επί Β. πλοίων.

  1. Οι το 18 έτος της ηλικίας των συμπληρώσαντες πρωτόπειροι ναύται, προαχθέντες έκ της τάξεως των παίδων, δύνανται να μεταβώσιν  εις την γ΄, τάξιν των ναυτών μετά εν τουλάχιστον έτος υπηρεσίας επί Β. πλοίων, εάν εις την εξέτασιν ευδοκιμήσωσιν.

  2. Οι εκ των κληρούχων εις την τάξιν των πρωτοπείρων ναυτών κατατασσόμενοι, δύνανται να προαχθώσιν εις την Γ΄,τάξιν μετά 18 μηνών υπηρεσίαν έντος Β. πλοίου εις πλούν  ευρισκομένου, εάν ευδοκιμήσωσιν εις τη εξέτασιν.

  3. Ουδείς δύναται να διέλθη από την τρίτην τάξιν των ναυτών εις την δευτέραν και από αυτήν εις την πρώτην,  εάν τουλάχιστον δεν, υπηρέτησεν ανά έν έτος εις εκάστην των τάξεων τούτων επί Β. εν  ενεργεία πλοίου.

Εξαιρούνται της διατάξεως ταύτης οι ξυλουργοί και καλαφάται, οίτινες δύνανται να διέλθωσι τας ειρημένας τάξεις κατά το ήμισυ του ανωτέρω ωρισμένου  χρόνου υπηρεσίας επί εν ένεργεία  Β. πλοίου.

Οι διευθυνταί των Β,πλοίων εκλέγοντες μεταξύ των ικανοτέρων ναυτών Α΄. τάξεως τους καταλληλοτέρους προς το εξαρτίζειν, πηδαλιουχεύειν. ή  καταρτίζειν τα ίστία. έπιφορτίζουσιν αυτούς την εκτέλεσιν χρεών βοηθού  του αρμοδίου υπαξιωματικού.

Επίσης εκλέγονται εκ των ναυτών Α΄. τάξεως οι επιτηδευόμενοι τον ξυλουργόν  ή  καλαφάτην. δια να εκτελώσι χρέη βοηθού, του ξυλουργού ή  καλαφάτου  ύπαξιωματικού.

  1. Προβιβασμού δικαίωμα είς τάς θέσεις του ναυκλήρου, πηδαλιούχου και έπί των ίστίων Β΄.τάξεως έχουσι μόνον έκείνοι. οίτινες εδείχθησαν δοκιμώτεροι και ικανώτεροι των  άλλων εις την εκτέλεσιν των καθηκόντων αυτών ως βοηθοί έν διαστήματι  ένός έτους.

  2. Εις τον βαθμόν πυροβολιςού και επί των όπλων Β΄. τάξεως προβιβάζονται εκείνοι των ά. τάξεως ναυτών, οίτινες εκπληρώσαντες χρέη άρχηγού πυροβόλου. έδοσαν δείγματα ίδαιτέρας έμπειρίας και ίκανότητος.,  ή  έκ των γυμνασθησομένων είς τον ναύσταθμον και εκπληρωσωμένων χρέη προγυμναστού έπί Β. πλοίου.

  3. Εις τον του ξυλουργού και καλαφάτου Β΄.τάξεως βαθμόν προβιβάζονται οι εκ των Α΄.τάξεως ναυτών εκπληρώσαντες χρέη βοηθού ένιαυτόν όλον, και ε εύδοκιμήσαντες  είς τε τα του ναύτου και  ίδίως είς το επιτήδευμα αυτών.

  4. Ο χρόνος της υπηρεσίας έκάστου ναύτου Α΄. τάξεως υπηρετούντος ως βοηθός ύπαξιωματικού, ή ως άρχηγός πυροβόλου, ή ως πραγυμναστής είς τε το όπλον και πυρόβολον, σημειούται είς το φυλλάδιοόν του προς έξέλεγξιν δικαιώματος προτιμήσεως είς προβιβασμόν.

  5. Ουδείς των βοηθών να προβιβασθή δύναται αν δεν δώση έξετάσεις και δεν έξεπλήρωσε τον ώρισμένον  της ύπηρεσίας του βοηθού χρόνον.

  6. Ο αριθμός των βοηθών προσδιορίζεται παρά του διευθυντού έκάστου Β. πλοίου άναλόγως της δυνάμεως του πλοίου και της ανάγκης της ύπηρεσίας.

  7. Οι τον ξυλουργόν,Καλαφάτην,σιδηρουργόν ή βαρελοποιόν έπαγγελλόμενοι νεοσύλλεκτοι, έξεταζόμενοι έν τώ ναυστάθμω καθ΄όσον άφορά τη τέχνην έκάστου, διανέμονται επομένως έπι των Β΄. πλοίων κατά λόγον της δυνάμεως και της ανάγκης αυτών.

  8. Οι έν καιρώ είρήνης δι΄ άξιοσημείώτου πράξεως διακριθέντες ναύται και ύπαξιωματικοί αποκτώσι δικαίωμα προτιμήσεως είς προβιβασμόν, αί διακριτικαί αύται πράξεις σημειούνται εν τοίς φυλλαδίοις αυτών.

  9. Οι εν καιρώ πολέμου διακριθέντες διά πράξεων αξιοσημειώτων ύπαξιωμαιτικοί και ναύται, αποκτώσι δικαίωμα είς προβιβασμόν, και έάν δεν έπληρώθη ο αποιτούμενος της υπηρασίας χρόνος.

 

ΤΟ ΠΛΟΙΟ ΠΟΥ…ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ  Π.Ν.

 

Στο προηγούμενο τεύχος γράψαμε για τα απανωτά ατυχήματα του ΑΤ ΛΕΩΝ  D50 της εποχής των Βαλκανικών Πολέμων ,έως και την απώλειά του το 1941.

Η στήλη μας , σε αυτό το τεύχος  θα ασχοληθεί με το πλοίο που κληρονόμησε το όνομα  δέκα μόλις χρόνια μετά την απώλεια του πρώτου  αντιτορπιλικού. Πρόκειται για το δεύτερο «ΑΤ ΛΕΩΝ« D54 που παραχωρήθηκε από τις ΗΠΑ το 1951 μαζί με άλλα τρία ιδίου τύπου ,πιο γνωστά ως ‘’Θηρία’’ ( ΑΕΤΟΣ, ΙΕΡΑΞ ,ΠΑΝΘΗΡ.)

Τα πλοία αυτά με τον σύγχρονο εξοπλισμό τους  (ηλεκτρονικό, οπλικό, ενδιαίτηση  πληρώματος  κ.α.) αποτελούσαν ότι πιο σύγχρονο είχε να δείξει το Π.Ν. την δεκαετία του 1950 ( μαζί με τα ΑΤ ΔΟΞΑ και ΝΙΚΗ που είχαν παραληφθεί το 1950 ) , σε σύγκριση πάντα με τα γερασμένα  πλοία του Β΄Π.Π.,  τα τύπου HUND.

Το ΛΕΩΝ ( πρώην USS ELDRIDGE DE 173 ) έφερε μαζί του και έναν μύθο επιστημονικής φαντασίας ,ως έχοντα λάβει μέρος στο αποκαλούμενο «πείραμα της Φιλαδέλφειας« (ένα υποτιθέμενο μυστικό πείραμα που έκανε το Ναυτικό των ΗΠΑ το 1943) όπου το πλοίο έγινε για λίγο ..αόρατο και τηλεμεταφερόμενο  σε άλλο σημείο από το αρχικό του στίγμα!!

Ευφάνταστοι εραστές και λάτρεις έργων  επιστημονικής φαντασίας διέδιδαν ότι, περίεργοι  ήχοι και συμπεριφορές ακολουθούσαν το πλοίο μετά το πείραμα αυτό.

Βέβαια τίποτα δεν διαπιστώθηκε από όλα αυτά (έχοντας προσωπικά υπηρετήσει για λίγο στο εν λόγω πλοίο το 1957)  και έμειναν μόνο τα χιουμοριστικά και με σκωπτική διάθεση πειράγματα και ερωτήσεις προς τα εκάστοτε πληρώματα του πλοίου.

Πώς και Γιατί όμως το πλοίο κληρονόμησε αυτόν τον μύθο ; Λεπτομέρειες κανείς δεν ήξερε. Πόση  αλήθεια υπάρχει άραγε στην ιστορία του πειράματος και πώς ξεκίνησε ;

Πρόσφατα βρήκα στη δανειστική βιβλιοθήκη του Συνδέσμου μας ένα τόμο με  τίτλο << ΤΟ ΑΝΕΞΗΓΗΤΟ>> του 1982 εκδόσεις ΩΡΙΩΝ που έγραφε για το πείραμα της Φιλαδέλφειας με πολλές λεπτομέρειες και φωτογραφίες των εμπλεκομένων στην υπόθεση.

Ο Πώλ Μπέγκ (;) που ασχολήθηκε με το θέμα  και με βάση των όσων ερεύνησαν και έγραψαν στο βιβλίο τους «Το Πείραμα της Φιλαδέλφειας« το 1979 δύο διάσημοι συγγραφείς , οι Τσάρλς Μπέρλιτζ και Γουίλλιαμ Μούρ, διηγείται :

Η Ιστορία αρχίζει τον Δεκέμβριο του 1920 όταν ο καθηγητής αστρονομίας και μαθηματικών ,Μόρις Κ.Τζέσοπ,(που οι έρευνές του οδήγησαν στην ανακάλυψη πολλών διπλών αστεριών,) μελέτησε για πολύ καιρό τα ερείπια των Μάγια και των Ινκα, και πίστευε ακράδαντα ότι τα αρχικά κτίρια κατασκευάστηκαν από κάποια ανώτερη τεχνολογία από άλλο κόσμο. Το φαινόμενο των UFO ( Unknown Flying Object) τον είχε επηρεάσει παρά πολύ, όπως και την τότε κοινή γνώμη, και είχε γράψει για το θέμα αυτό  4 βιβλία. Σε ένα από αυτά που δημοσιεύτηκε το 1955 παρότρυνε  τους αναγνώστες να ασκήσουν πιέσεις στους πολιτικούς ,προκειμένου να γίνει έρευνα στη θεωρία του « Ενοποιημένου πεδίου«,( ένα δυσνόητο επιστημονικό πείραμα για τους μη μυημένους στη φυσική επιστήμη. Η αναζήτηση της ενότητας αυτής απασχόλησε και τον Αϊνστάιν επί 20 χρόνια (θεωρεία της σχετικότητας) ,

Ο Τζέσοπ πίστευε ότι η θεωρία αυτή έκρυβε την απάντηση της προωθητικής δύναμης των UFO. Το τελευταίο του βιβλίο κίνησε το ενδιαφέρον της Αμερικάνικης Κυβέρνησης και το Γραφείο Ναυτικής έρευνας της Ουάσιγκτον, (ΟΝR) με τους αντιπλοίαρχο Τζώρτζ Γ, Χούβερ και πλοίαρχο Σίντεϋ, επικεφαλής των ειδικών προγραμμάτων. Ήρθαν σε επαφή με τον  Τζέσοπ  διότι στο επάνω και κάτω μέρος των σελίδων του βιβλίου υπήρχαν κρίσεις από τρία άλλα  άτομα  που φανέρωναν κάποια γνώση για τα UFO τις μεθόδους προώθησης τους και την προέλευση  και το παρελθόν των όντων που τα χειρίζονται. Ποτέ δεν δόθηκε μια ικανοποιητική εξήγηση για το ενδιαφέρον  που έδειξε η ONR.Οι  Χούβερ και  Σίντεϋ δήλωσαν προσωπικό ενδιαφέρον και μόνο.

Στις 13-01-1955 ο Τζέσοπ έλαβε μια επιστολή από έναν αναγνώστη ονόματι Κάρλος Μιγκέλ Αλλιέντε , ο οποίος ισχυρίστηκε ότι το 1943 κάποιος  Δρ Φράνκλιν Ρένο, πέτυχε μια εφαρμογή της θεωρίας του ενοποιημένου πεδίου του Αϊνστάιν, εφαρμογή που χρησιμοποιήθηκε από το Π.Ν. των ΗΠΑ κάνοντας ένα πείραμα, όπου ένα  αντιτορπιλικό (το DE 173) και το πλήρωμά του  έγιναν για λίγο χρόνο αόρατα. Το πείραμα έγινε στη θάλασσα  τον Οκτώβριο του 1943 .Ο Αλλιέντε ισχυρίστηκα ότι ήταν αυτόπτης μάρτυρας του  σκηνικού διότι το πλοίο που ήταν ναυτολογημένος,

το ατμόπλοιο Andrew Furuseth βρέθηκε στην περιοχή  του πειράματος. «Έβλεπα τον αέρα γύρω από το πλοίο…να γίνεται λίγο – πολύ λίγο- σκουρότερος από τον άλλο αέρα. Είδα μετά  από λίγα λεπτά,, μία πυκνή πράσινη ομίχλη να σηκώνεται σαν αραιό σύννεφο… Το Eldridge ήταν σαν να κολυμπούσε σε ένα παράξενο δυναμικό πεδίο που επεκτεινόταν 90 μέτρα από κάθε άκρη του καραβιού, Σχεδόν «έχωσα« το χέρι μου μέχρι τον αγκώνα σε αυτό το ανεπανάληπτο πεδίο. Συνέχιζα να κοιτάω όταν το DE 173 έγινε ξαφνικά αόρατο στα ανθρώπινα μάτια». Αυτή  είναι η μοναδική μαρτυρία για το φερόμενο πείραμα. όπως  την περιέγραψε ο Αλλιέντε στους Μπέρλιτζ και Μούρ, Μαρτυρία που δεν επιβεβαιώθηκε  από κανένα άλλο μέλος του Andrew Furuseth αλλά και ούτε διαψεύστηκε.

Και κλείνουμε την αφήγησή μας με ορισμένα γεγονότα, από αυτά που δημιουργούν ένα πέπλο μυστηρίου, τροφοδοτώντας  την διαιώνιση του μύθου, του κάθε μύθου και όχι μόνο της ιστορίας μας.

*    Είναι άγνωστο το βάθος και μέγεθος των ερευνών του Τζέσοπ για το θέμα των UFO.Στις 20-4-1959 ο ερευνητής βρέθηκε νεκρός μέσα στο αυτοκίνητό του σ’ ένα

Πάρκο στη  Φλώριδα. Ένας σωλήνας  από το κλειστό αυτοκίνητο  ήταν συνδεδεμένος με την εξάτμιση. Επίσημη ανακοίνωση. Αυτοκτονία. Γνωστοί του Τζέσοπ είπαν ότι δεν ήταν άνθρωπος που θα αυτοκτονούσε. Άλλοι υπέθεσαν ότι  πλήρωσε το τίμημα της άρνησής του να εγκαταλείψει τις έρευνες για τα UFO

*   Ο Κάρλος Αλλιέντε  ήταν ένα αίνιγμα .Βεβαιώθηκε ότι ήταν πλήρωμα του Αndrew Furuseth.,ότι ήταν ο αποστολέας της επιστολής  και ότι είχε γράψει πολλές παρατηρήσεις  στο βιβλίο του  Τζέσοπ, Ήταν ακριβοθώρητος  από όλους τους ερευνητές που τον αναζητούσαν. και οι μόνοι που τον συνάντησαν ήταν οι  Μπέρλιτζ και Μούρ  τους οποίους διαβεβαίωσε τα όσα είδε και ότι δεν είχε πρόθεση να κάνει φάρσα. Προς τούτο έδωσε ονόματα  και άλλων ανθρώπων που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν την ιστορία του Τα ονόματα επιβεβαιώθηκε ότι ανήκαν σε υπαρκτά πρόσωπα.

*  Ο Δρ Φράνκλιν  Ρένο,ο επιστήμονας που υποτίθεται ότι τελειοποίησε την εφαρμογή της θεωρίας του ενοποιημένου πεδίου δεν βρέθηκε ποτέ ποιος ήταν. Οι συγγραφείς Μπέρλιτζ και Μούρ πίστευαν ότι  είναι ψευδώνυμο. Παρά ταύτα ισχυρίστηκαν  ότι τον συνάντησαν κι έμαθαν για το ιστορικό του. Το 1930 κατατάχθηκε σε  μία στρατιωτικοεπιστημονική μονάδα των ΗΠΑ σε ένα πρόγραμμα   Top Secret  που είχε προταθεί από τούς Αϊνστάιν και Λάντενμπεργκ . Έφτασε να γίνει διευθυντής του τμήματος. Όταν κατάλαβε ότι γνώριζε πάρα πολλά για να θεωρεί τον εαυτό του ασφαλή  παραιτήθηκε. παίρνοντας το ψευδώνυμο Φράνκλιν  Μούρ. ΄΄ Ακόμα με παρακολουθούν ΄΄ είπε στον Μούρ  κατά την συνέντευξη.

Μερικούς μήνες μετά την συνάντηση αυτή ο Ρενό πέθανε. ?

*  Οι συγγραφείς δεν αποκάλυψαν ποτέ την ταυτότητα του Ρένο, σεβόμενοι την επιθυμία του ,όπως είπαν ,για απόλυτη ανωνυμία και γιατί «διαταχθήκαμε από αυτούς που ενδιαφέρονται να διατηρηθεί το status quo».

Επίσης,  οι Μπέρλιτζ και Μούρ ισχυρίστηκαν ότι δεν βρέθηκαν κατάλογοι του πληρώματος του Αndrew Furuseth. O Πώλ Μπέγκ τους βρήκε το 1976 στο Υπουργείο Συγκοινωνιών τον ΗΠΑ . Εκεί επιβεβαιώνεται η ναυτολόγηση του Κάρλ Μ. Αλλιέντε  στις 16-8-1943 καθώς και των ονομάτων που ανέφερε στην επιστολή του προς τον Τζέσοπ. Επίσης, ο Μπέγκ διερωτήθηκε γιατί δεν ερευνήθηκε αν το Furuseth  και το DE 173 βρέθηκαν στην ίδια περιοχή όταν γινόταν το πείραμα.

Οι Μπέρλιτζ και Μούρ δήλωσαν ότι δεν ήταν διαθέσιμα τα ημερολόγια του  DE 173.

Έπρεπε να αρκεσθούν στις επίσημες ανακοινώσεις που κατέγραφε το Ναυτικό για τις κινήσεις του DE 173. Υπήρχε επίσημη συγκάλυψη; Πολλά επεισόδια ήταν φτιαχτά;

*  To Furuseth  συμμετείχε στη νηοπομπή GUS22.  Εικάζεται  ότι το DE 173 ίσως την προστάτευε διότι από το ημερολόγιο του μηχανοστασίου και από αναφορά του καπετάνιου του Eldridge ,το πλοίο έφυγε από το Μπρούκλιν στις 2-11-1943. Επίσης στις 20-11243 ενεπλάκη σε αψιμαχίες ανοιχτά της Καζαμπλάκας. Τα δρομολόγια του

Furuseth στο διάστημα Αυγ.1943- Ιαν. 1944 ήταν προς Οράν και Καζαμπλάνκα.

*  Από τον Μπέγκ  θεωρείται απίθανο το Ναυτικό των ΗΠΑ να έκανε ένα τόσο σπουδαίο μυστικό πείραμα παρουσία εμπορικών πλοίων ή κατά την διάρκεια μιας επικίνδυνης πολεμικής αποστολής συνοδείας.

*   Ο Αλλιέντε δεν ήταν μάρτυρας της τηλεμεταφοράς του πλοίου, αλλά το διάβασε σε εφημερίδα της Φιλαδέλφειας, καθώς και για την ξαφνική εμφάνιση και εξαφάνιση μελών του Furuseth  σε κάποια ταβέρνα εμπλεκόμενοι σε καυγά.

Τα  άρθρα αυτά  δεν βρέθηκαν σε καμία εφημερίδα της περιοχής.

*   Και ο Πώλ Μπέργκ καταλήγει. Η θέση των επιστημόνων είναι ότι η τεχνολογία για ένα τέτοιο πείραμα δεν υπάρχει ακόμα. Κρατάει όμως και μια επιφύλαξη λέγοντας. Πολλές φορές είναι αδύνατον να αποδείξουμε με βεβαιότητα αν είναι αληθινές ή ψεύτικες μερικές ιστορίες σαν αυτή που περιγράφει ο Αλλιέντε.  Γι’αυτό χρειάζονται πιο θετικές αποδείξεις.

*   Οι Τσάρλς Μπέρλιτζ και Γουίλλιαμ Μούρ  αντίθετα πιστεύουν ότι το μυστήριο του πειράματος της Φιλαδέλφειας δεν έχει ακόμα ξεκαθαριστεί. Έχουν  πειστεί  πως   κάτι «παράξενο« έγινε τον Οκτώβριο του 1943.

ΣτΣ. Μέχρις ότου ξεκαθαριστεί αν το πείραμα αυτό ήταν μια πραγματικότητα ή όχι (;) οι μυθομανείς θα έχουν …μερίδιο από αυτή την ιστορία.

Το ΑΤ ΛΕΩΝ  ( D54)  παροπλίσθηκε στις 15-11-1992

 

Η  ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΑΤ ΛΕΟΝΤΑ

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ Π.Ν.

                                             

Το ημερολόγιο  έγραφε 22 Δεκ. 1921 ημέρα Πέμπτη.  Ο χρόνος βρίσκεται προς το τέλος του. Στην Ελλάδα έχει επέλθει πολιτική  αλλαγή με την επάνοδο του Βασιλέως Κωνσταντίνου και τον δημιουργό της σημερινής, σε έκταση  Ελλάδας ,Ελ .Βενιζέλο αυτοεξόριστος στο Παρίσι.

  Το μέτωπο στη Μ. Ασία  καθηλωμένο, με δυσοίωνες προοπτικές επιτυχούς έκβασής του .Με τον διχασμό καταφέραμε και χάσαμε κάθε θετικό συμμαχικό έρισμα που είχαμε, ανακουφίζοντας τους τελευταίους από το να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις-υποσχέσεις που είχαν αναλάβει  για τη συμμετοχή μας στο πλευρό τους. Και το τραγικότερο. Βρεθήκανε  στο πλευρό του αιώνιου αντιπάλου μας.  Παρά ταύτα οι Έλληνες , Λαός του σήμερα και ποτέ του χθες  ή του αύριο, ετοιμάζονται να εορτάσουν τις επερχόμενες εορτές Χριστουγέννων και νέου έτους. Ήταν 10.45 το πρωί ,όταν μια τρομακτική έκρηξη δονεί στην κυριολεξία το λιμάνι του Πειραιά και όλη την πόλη.  Οι Πειραιώτες έντρομοι ξεχύνονται στους δρόμους πανικόβλητοι διερωτώμενοι πού και τι έγινε. Ο κρότος από την έκρηξη ακούστηκε σε ακτίνα πολλών χιλιομέτρων. Χρονογράφοι της εποχής αναφέρουν ακτίνα 10-15 χιλ. Η αιτία της εκρηξης δεν  άργησε να ξαπλωθεί.

No 50

Με επίκεντρο τον τόπο της έκρηξης, από στόμα σε στόμα και από γειτονιά σε γειτονιά  έφθασε και στις πιο ακραίες συνοικίες της πόλης. ΄Έκρηξη στον ΛΕΟΝΤΑ, Έκρηξη στον ΛΕΟΝΤΑ.΄΄ στην ακτή  του Ξαβέρη. (1)  Στην ακτή Ξαβέρη προσέγγιζαν πολεμικά πλοία προκειμένου να προμηθευτούν πυρομαχικά και συγκεκριμένα <<Ναύκλαστρα>> κατά την αρχαία ονοματολογία  (Ναύς+ κλάω = σπάω.) Τα Ναύκλαστρα διακρίνοντο σε ακίνητα .κοινώς Νάρκες, και κινητά, δηλαδή τορπίλες.(2)  Εκεί πρώτο ιδρύθηκε και η σχολή ΄Τορπιλών. Κατά τη διαδικασία φόρτωσης που είχε αρχίσει από νωρίςτο πρωί και κάτω από την επίβλεψη του Ανθυποπλοιάρχου Αγησίλαου Ε. Λάσκου (αδελφός του Βασίλη Λάσκου )  και  του κελευστή    Χατζίνα, από άγνωστη αιτία προκλήθηκε η τρομερή  έκρηξη που απέκοψε τη πρύμη του πλοίου η οποία εβυθίσθη  ακαριαία. Ο κόσμος  άρχισε να τρέχει προς το σημείο της έκρηξης. Η πελώρια στήλη του μαύρου καπνού τους οδηγούσε  σαν άλλο ΄΄άστρο  της  Ανατολής΄΄. Το θέαμα που αντίκριζαν όσοι πλησίαζαν το σημείο του ατυχήματος ήταν φρικιαστικό. Άμορφες σάρκες είχαν γίνει ένα με διαλυμένες λαμαρίνες του πλοίου. Ανθρώπινα μέλη είχαν ΄΄εκτοξευτεί΄΄ σε όλη τη γύρω περιοχή, ενώ άλλα επέπλεαν στη θάλασσα. Βάρκες  που βρισκόντουσαν κοντά στο πλοίο ,και αφθονούσαν στο τρόπο λειτουργίας του τότε λιμανιού, είχαν γίνει κομμάτια και 2 λεμβούχοι είχαν βρει οικτρό θάνατο.( Καλίτσης και Λάσκαρης.) Παρακείμενες εγκαταστάσεις παντός είδους επί της ακτής Ξαβερίου είχαν ολοκληρωτικά  διαλυθεί. Επίσης  όλη η συνοικία της περιοχής υπέστη μεγάλες ζημιές. Εκατοντάδες άτομα έμεινα άστεγα, τα περισσότερα πρόσφυγες από την Κιλικία που διέμεναν σε πρόχειρα παραπήγματα από τον Νοέμβριο του 1921. Δώδεκα σπίτια κρίθηκαν ακατάλληλα, ενώ όλα τα τζάμια της περιοχής έσπασαν.( έκθεση Α! Αστ. Τμήματος Πειραιώς.) Για  αριθμό θυμάτων ήταν δύσκολο να αναφερθεί εκείνη τη στιγμή. Καταγραφή –  αναγνώριση και ταυτοποίηση των νεκρών θα κρατήσει πολλές ημέρες. Τα πρώτα σίγουρα ονόματα νεκρών που έγιναν γνωστά ήταν των επί κεφαλής της φόρτωσης. Ανθυποπλοίαρχος  Αγησίλαος Λάσκος. Εφ. Σημ/ρος  Βλαχάκης, Κελευστής Χατζίνας και ο Δίοπος Σκούρτης. Το πρώτο ανακοινωθέν του υπουργείου Ναυτικών στις 15.00 (3)  αναφέρεται μόνο στις ζημιές και όχι στα θύματα. Νεκροί  δεν υπήρξαν μόνο στον ΛΕΟΝΤΑ. Από  την έκρηξη σκοτώνεται ένας μηχανικός και ο εφ. Σημ/ρος  Παπαπαύλου  του ανιχνευτικού ΑΤ ΙΕΡΑΞ ,που ήταν  αριστερά του ΛΕΟΝΤΑ. Επίσης βαριά τραυματισμένοι και από το πιο πέρα πλευρισμένο τορπιλοβόλο  ΄΄ΑΡΕΘΟΥΣΑ΄΄ Δεξιά του ΛΕΟΝΤΑ ήταν το Θ/Κ ΨΑΡΑ. Τραυματίζεται θανάσιμα ο ν.Ι.Τσόκανος ενώ ο Κυβερνήτης του τραυματίζεται ελαφρότερα. Εργαζόμενοι στους ταρσανάδες και στα πολλά  παρακείμενα Ξυλουργεία σκοτώνονται από το ωστικό κύμα. Πολλοί τραυματίες ήταν και ταχυδρομικοί υπάλληλοι- διανομείς του Δ! τελωνείου  εκτελωνισμούδεμάτων.  Όλοι οι νεκροί μεταφέρθηκαν στο Χατζηκυριάκειο Ορφανοτροφείο (εκκλησία Αγ.Ιωάννου  Προοδρόμου) σκεπασμένοι με Σημαίες ή σεντόνια. Η παραμόρφωσή τους ήταν φρικιαστική και η αναγνώριση τους δύσκολη. Ο χώρος είχε πλημμυρήσει  από Πολιτικούς ,Αξιωματικούς και   πλήθος κόσμου. Σημειωτέον το  κτίριο – ίδρυμα του Χατζηκυριάκειου ορφανοτροφείου λειτουργούσε και ως Νοσοκομείο την περίοδο εκείνη, όπως και σε κάθε εθνική περιπέτεια.

No 41

Ότι απέμεινε από τη πρύμνη. Αριστερά το ΑΤ ΙΕΡΑΞ

Η κηδεία των θυμάτων έγινε στις 23 Δεκ. παρουσία του τότε Βασιλέα Κωνσταντίνου ,σύσσωμου του Υπουργικού Συμβουλίου και ηγεσίας του  Ναυτικού, στον Ι. Ναό της Αγίας Τριάδας στον Πειραιά. Ετάφησαν δε, στο κοιμητήριο της Αναστάσεως. Δεν επετράπη στους οικείους να παραλάβουν τους σωρούς των δικών του προκειμένου να ταφούν στις γενέτειρές τους  πριν ολοκληρωθεί η νεκρώσιμος ακολουθία στην Αγία Τριάδα. Εξαίρεση έγινε για τον Αγησίλαο Λάσκο  που η όλη τελετή της ταφής του  έγινε  στην ιδιαίτερη  Πατρίδα του την Ελευσίνα.Τελικός αριθμός θυμάτων και τραυματιών, η΄ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ΄΄ αναφέρει τον αριθμό  60.  Το πλοίο μετά την έκρηξη επισκευάστηκε και τέθηκε στην ενεργό υπηρεσία  του Ναυτικού (4).

  • Ακτή Ξαβέρη. Έκταση μεταξύ   προλιμένα και κυρίως λιμένα δεξιά  εισερχόμενοι  στο λιμάνι.   Αρχαία ονομασία ΄΄Ακτή  Αλκίμων  η προ του Κωφού λιμένα΄΄  (όρμος Κανθάρου, Καρβουνιάρικα για τους παλαιούς Πειραιώτες.)

No 40

Πάνδημη κηδεία των θυμάτων, στην Αγία Τριάδα Πειραιώς
(παλαιός Ναός, πρό του βαμβαρδισμού της το 1944)

Το σημερινό τοπωνύμιο το πήρε από τον Ιταλό Στέλλα Ξαβέρη που το 1878  εγκαταστάθηκε στην έρημη τότε περιοχή  ανοίγοντας Καφενείο και  ιδρύοντας αργότερα ναυπηγείο καϊκιών. Η περιοχή γρήγορα απέκτησε αξιόλογη ναυτική κίνηση, με την ανάπτυξη και της πόλης του Πειραιά. (Ψαρόσκαλα,  ΄΄  Σκάλα΄΄ για εμπορεύματα από τα νησιά   ναυπηγοεπισκευαστικές μονάδες, εγκαταστάσεις αποθηκών και άλλες    συναφείς  μικροεπιχειρήσεις.) Στην πιο πάνω περιοχή, μέχρι και λίγο μετά   τον πόλεμο ,τις βραδινές ώρες σύχναζαν κάθε λογής απόκληροι της ζωής(κακοποιά στοιχεία, πρεζάκηδες, κ.α.) που έκαναν επικίνδυνο το πέρασμα της περιοχής, όπως  άλλωστε και σε όλη την Πειραϊκή περιφέρεια. Μέχρι και της παρυφές της Φρεαττύδας . όπου σήμερα το Ν.Μ.Ε.     ( Τοπωνύμια :  Γιάννης Καιροφυλάς .Εκδόσεις Φιλιππότη )

  • Ιστορία του Πολεμικού Ναυτικού 1874-1912 του Αντιναυάρχου ε.α.

Αναστασίου Δημητρακόπουλου Π.Ν. τόμος Α! σελ.103-105 και 219

Το  πρώτο ανακοινωθέν του Υπουργείου Ναυτικών.

  • Σήμερον την 10.45΄συνέβη έκρηξις εις τας υποβρυχίους βόμβας του  Αντιτορπιλικού  ΄΄Λέων΄΄ αποτέλεσμα της οποίας ,υπήρξε η καταστροφή του σκάφους, από του πρυμναίου ταχυβόλου και πρύμνηθεν. Ουδέν των ζωτικών μερών του σκάφους υπέστη ζημίαν. Δείται όμως επισκευών χρονικής τινός διάρκειας, αρκούντως μακράς. Το εγγύς αγκυροβολούν αντιτορπιλικό ΄΄Ιέραξ΄΄ υπέστη ελαφρότερας ζημίας και ουδέν ζημιούσας την μαχητικότηταν αυτού,  δύναται δε να αποπλεύσει εις πάσαν ώραν. Η έκρηξις προήλθεν εξ υπαιτιότητος  του Κελευστού τορπιλλομηχανικού του ΄΄Λέοντος΄΄ όστις,παρά τας υπάρχουσας διαταγάς, απεπειράθει να λύσει εκρηκτικά μηχανήματα των βομβών΄΄.

(Από το ομώνυμο χρονογράφημα του Δημοσιογράφου Στεφ.Μίλεση)

  • Το πλοίο τέθηκε σε ενέργεια το 1926 μετά και από εκτεταμένη μετασκευή στην Αγγλία.( Λέβητες, οπλισμός. Καπνοδόχοι δύο από αρχικούς πέντε κ.α.)                            Σύντομο ιστορικό:  Πρώην  Αργεντίνικο  TUCUMAN. Αγοράστηκε       παραμονές των Βαλκανικών Πολέμων μαζί με τα ιδίου τύπου:

ΑΕΤΟΣ,ΙΕΡΑΞ και ΠΑΝΘΗΡ. Έλαβαν μέρος  στους Βαλκανικούς πολέμους ως ανιχνευτικά, λόγω έλλειψης τορπιλών  σε όλη τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων. Κατασχέθηκε από τους Γάλλους το 1916 και το χρησιμοποίησαν στον πόλεμο  κατά την περίοδο 1917-1918. Επεστράφη όταν η Ελλάδα εξήλθε στον πόλεμο στο πλευρό της  Entente.Έδρασε στον αποκλεισμό των ακτών του Ευξείνου από τον Βόσπορο μέχρι την Τραπεζούντα  και το 1919 στις επιχειρήσεις της Κριμαίας Το 1921 έγινε το  ατύχημα  που  εξιστορήσαμε .Έλαβε μέρος στον πόλεμο 1940-1941. Στις 18 Απρ.1941 συγκρούστηκε με το επιβατηγό ΑΡΤΕΝΑ. Θα εκραγούν πάλι δυο βόμβες βυθού, με αποτέλεσμα να αποκοπεί το πρυμναίο τμήμα που του  είχε επικολληθεί  μετά το ατύχημα του 1921. Δύο αξιωματικοί έχασαν τη ζωή τους.!!!                                     Στις 15 Μαϊου  1941 βυθίστηκε από Γερμανικά αεροσκάφη στον όρμο της Σούδας που είχε ρυμουλκηθεί από τη Σαλαμίνα .                                           (Από το βιβλίο ΄΄Τα Πλοία του Π.Ν. 1829-1999 του Αντιναυάρχου  ε.α. (+)Κ.Παϊζη – Παραδέλη.)

                                                                                                              

ΤΟ ΑΔΟΞΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ USS «BACHE« ΣΤΗ ΡΟΔΟ (1968)

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ Π.Ν.

Το αναφερόμενο πιο κάτω συμβάν δεν έχει άμεση σχέση και δεν πηγάζει από τη ζωή του δικού μας Πολεμικού Ναυτικού. Έχει να κάνει με πλοίο του γνωστού στους παλαιότερους, 6ου Αμερικάνικου Στόλου που όργωνε όλη τη Μεσόγειο. Η συμμετοχή του ελληνικού Π.Ν. είναι έμμεση, με την αρωγή του στις προσπάθειες διάσωσης του αμερικάνικου πλοίου. Ο ψυχρός πόλεμος στη κορύφωσή του. Συγχρόνως με τον 6ο Στόλο, μεγάλη μοίρα του τότε Σοβιετικού Στόλου είχε τη παρουσία του στα ίδια νερά, με μόνιμο «αγκυροβόλιο« στα διεθνή ύδατα νότια των Κυθήρων. Τον 6ο Στόλο τον απάρτιζαν όλων των ειδών τα πλοία. Αεροπλανοφόρα, Καταδρομικά, Αντιτορπιλλικά, Υ/Β, Βοηθητικά Στόλου κ.α. Ο μεγάλος σε αριθμό και όγκο Στόλος, εντυπωσίαζε κάθε φορά που κατέπλεε σε κάποιο ελληνικό λιμάνι, προκειμένου να ξεκουραστούν και να διασκεδάσουν τα πληρώματα. Τους κατάπλους αυτούς τους ονόμαζαν «επίσκεψη καλής θελήσεως». Οι επισκέψεις αυτές κινητοποιούσαν τις τοπικές κοινωνίες σε όλες τις δομές, ιδίως τις επαγγελματικές εκείνες τάξεις που προσδοκούσαν αύξηση του…. «κύκλου εργασιών» τους από τις εκατοντάδες ναυτών που αποβίβαζαν τα πλοία. Αρχαιολογικοί χώροι, τουριστικά και μη αξιοθέατα εδέχοντο την επίσκεψη αυτών. Ο χώρος όμως που εδέχετο τον μεγαλύτερο όγκο των «εξοδούχων« ήταν οι απομακρυσμένες ή περιθωριοποιημένες από τον ιστό της πόλης περιοχές με κέντρα προσφοράς πάσης φύσεως διασκέδασης….και «ο νοών νοείτω«. Ο Έλληνας ευρηματικός σε χιουμοριστικό σχολιασμό κάθε κοινωνικής κατάστασης, πέραν των αποδεκτά καθιερωμένων, δεν άφησε την περίπτωση ασχολίαστη. Εκτός του πολιτικού σε περιεχόμενο «Yankee go home« την ατμόσφαιρα δονούσε «κορίτσια ο Στόλος«!! Ιδίως στην εμφάνιση κάθε παρέας από θελκτικές υπάρξεις. Αυτά από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα  «άμα τω κατάπλω» του Στόλου.

No10

No9

To USS «ΒΑCHE» ημιβυθισμένο, στο σημείο που ο καιρός το εξώκειλε

Μία τέτοια επίσκεψη «καλής θελήσεως« έγινε στις 5 Οκτωβρίου 1968 στη Ρόδο. Μικρός αριθμός πολεμικών πλοίων κατέπλευσε στη Ρόδο και αγκυροβόλησε ανοικτά του παλαιού λιμανιού της Ρόδου, γνωστό ως Μαντράκι. Μεταξύ των πλοίων που αγκυροβόλησαν ήταν και το USS BACHE. Αντιτορπιλικό τύπου «Fletcer», γνωστός μας τύπος, αφού το δικό μας Π.Ν. είχε ήδη αποκτήσει 6 του ιδίου τύπου στο διάστημα 1959-1962 (ΒΕΛΟΣ, ΣΦΕΝΔΟΝΗ, ΑΣΠΙΣ, ΛΟΓΧΗ, ΘΥΕΛΛΑ, ΝΑΥΑΡΙΝΟ), όταν και άρχισε η μεγάλη ανανέωση του ελληνικού στόλου, αντικαθιστώντας τα γηρασμένα αγγλικά Αντιτορπιλικά του Β! Π.Π. τύπου HUNT. Κατά τη διάρκεια παραμονής των πλοίων στα αγκυροβόλια τους, ξεσπά κακοκαιρία με ΒΔ ανέμους 8-9 μποφόρ και σφοδρή θαλασσοταραχή. Ένα πραγματικά «γεμάτο« GALE κατά την κοινή ναυτική ορολογία.

 Τα πλοία κυριολεκτικά κλυδωνίζονται στα αγκυροβόλιά τους. Ξαφνικά οι αλυσίδες των αγκυρών του Α/Τ «BACHE« σπάνε. Πριν το πλοίο προλάβει να ενεργοποιήσει τις μηχανές του, ακυβέρνητο παρασέρνεται και εξοκείλει πάνω στα εξωτερικά μυτερά βράχια (μπλόκια) του λιμενοβραχίονα, απέναντι από τον Ναυτικό Όμιλο Ρόδου. Έρμαιο των κυμάτων, το πλοίο σύρεται και φέρεται από τα πελώρια κύματα μέχρις ότου «κάθεται« σφηνωμένο στα βράχια. Τα μεγάλα ρήγματα που υπέστη κατακλύζουν με νερά, το μηχανοστάσιο και τα κατώτερα διαμερίσματά του. Το πλήρωμα αδυνατεί να αντιμετωπίσει τη κατάσταση, όπως και κάθε εξωτερική βοήθεια ήταν αδύνατη. Έτσι, κατά τις πρώτες βραδινές ώρες διετάχθη η εγκατάλειψη του πλοίου. Ένα τολμηρό και δύσκολο εγχείρημα. Η αποβίβαση γίνεται με πολύ δυσκολία και ρίσκο από τη στεριά με τη συνδρομή κατοίκων και αρχών του νησιού. Ευτυχώς, ανθρώπινα θύματα δεν υπήρξαν. Την επόμενη ημέρα ο καιρός παρουσίασε κάποια βελτίωση. Στο ημιβυθισμένο μα σφηνωμένο στη κυριολεξία στα βράχια πλοίο πλησιάζουν πλοία του 6ου Στόλου (Αεροπλανοφόρο «Fraklin Roosevelt« Α/Τ , Ναυαγοσωστικό «Heist« ) ενώ από ελληνικής πλευράς τα «Ιέραξ« «Ναυαρίνο«, τα βοηθητικά «Σείριος« και «Γίγας« καθώς και το Ρ/Κ «Άτλας«. Τον όλο συντονισμό της ελληνικής συμμετοχής είχε ο τότε Διοικητής του Αρχηγείου Κρητικού – Ιονίου Πελάγους (ΑΚΙΠ), Πλοίαρχος Γ. Μόραλης, ευρισκόμενος σε 24ωρη Ρ/Τ επαφή με τα ελληνικά πλοία διάσωσης.

Οι προσπάθειες αποκόλλησης κράτησαν αρκετές ημέρες.  Τα ρήγματα και οι ζημιές που το πλοίο είχε υποστεί ήταν τόσο εκτεταμένες που καθιστούσαν αδύνατη την αποκόλληση και διάσωση του σκάφους. Έτσι, αποφασίστηκε η εγκατάλειψή του. Αφού οι Αμερικανοί διέλυσαν και πήραν επί τόπου ότι αυτοί θεώρησαν απαραίτητο, παρέδωσαν το πλοίο στο ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό. Ο Διοικητής ΑΚΙΠ έστειλε ένα πλωτό γερανό, φορτιγήδες και ρυμουλκά με επικεφαλής τον Ανθ/ρχο (Αρμ.) Δημ. Γιαννουλέα. Το προσωπικό των συνεργείων εργαζόμενο επί ημέρες αφαίρεσε από το πλοίο, εξωτερικά κι εσωτερικά κάθε τι που θεωρήθηκε χρήσιμο ως ανταλλακτικό για τα ιδίου τύπου ελληνικά πολεμικά πλοία. Το «κουφάρι« του άτυχου πλοίου, παρέμεινε επί δεκαετίες σφηνωμένο στα βράχια, θυμίζοντας στους πάντες ότι, ποτέ δεν πρέπει να αγνοείς τα στοιχεία της φύσης, ιδίως στη θάλασσα. Η εγρήγορση και πρόβλεψη απαραίτητα προσόντα για κάθε ναυτιλόμενο και δη Κυβερνήτη. Υπολείμματα από τα ύφαλα του πλοίου σίγουρα θα υπάρχουν σφηνωμένα στο σημείο που αυτό εξόκειλε, παρά τα ισχυρά ρεύματα που υπάρχουν στη περιοχή.

Ε.Σ.

Ο/Γ ΜΕΡΛΙΝ (L166). Η ΤΡΑΓΙΚΗ ΤΟΥ ΜΟΙΡΑ

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΝ

 merlin

Η ευχή που δίνεται σε κάθε νεότευκτο ή νεοαποκτηθέν πλοίο για «καλά ταξίδια« είναι ενσυνείδητη και όχι μία απλή συνήθεια της δεδομένης στιγμής. Για τα καλά ή μη ταξίδια δεν προσδοκώνται μόνο οι καλές καιρικές συνθήκες αλλά και ο βαθμός ευθύνης του πληρώματος.

Το δεύτερο στοιχείο είναι και το σημαντικότερο. Ο αγώνας του ανθρώπου με τα στοιχεία της φύσης θα συνεχίζεται. Η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει ευκολίες και ακρίβεια στη ναυσιπλοΐα, αλλά αν λείψει η συνέπεια και η υπευθυνότητα των χειριστών της, τότε δεν εγγυάται τίποτα. Ο παράγοντας «άνθρωπος» θα είναι πάντα η κυρίαρχος δύναμη, η μόνη πηγή ασφαλούς εμπιστοσύνης. Μειωμένη προσφορά υπευθυνότητας ή υπερεκτίμηση της τεχνολογίας, εύκολα μπορούν να προκαλέσουν τραγωδίες. Σίγουρα η τραγωδία του Ο/Γ ΜΕΡΛΙΝ οφείλεται στα πιο πάνω.

15 Νοεμβρίου 1972 (44 χρόνια πριν), το πλοίο απέπλευσε από τον Ναύσταθμο Σαλαμίνας για ένα υπηρεσιακό ταξίδι στη Ρόδο. Οι καιρικές συνθήκες ιδανικές από κάθε άποψη. Μετά τον διάπλου του διαύλου Περάματος – Κερατσινίου με τις απέναντι ακτές Σαλαμίνας – Ψυττάλειας το πλοίο έβαλε πλώρη για τη Ρόδο. Ήταν η ώρα κοντά στις 3.00 μ.μ. Συγχρόνως με το ΜΕΡΛΙΝ, την ίδια πλεύση είχε και το γιγαντιαίο δεξαμενόπλοιο «WORLD HERO» χωρητικότητας 215,914 τόνων (συμφερόντων Στ. Νιάρχου), το οποίον είχε αποπλεύσει από τον Σκαραμαγκά κοντά στις 13.25. Του πλοίου επέβαινε ο πλοηγός Καταγάς. Στις 14.50 έκανε κράτει τις μηχανές για αποβίβαση πλοηγού. Το «κράτει» σε ένα τέτοιο κινούμενο όγκο, είναι τρόπος του λέγειν. Οι πιλότοι κάθε φορά που αποβιβάζονται από το πλοηγηθέν πλοίο, κάνουν «σάλτο μορτάλε» από την ανεμόσκαλα στην πιλοτίνα. Το δεξαμενόπλοιο εξακολουθούσε να κινείται με μία ταχύτητα 3-3 ½ κόμβων σύμφωνα με την απολογία του Πλοιάρχου του WORLD HERO. Με την αποβίβαση του πιλότου αρχίζει και αντίστροφη μέτρηση της άτυχης μοίρας του ΜΕΡΛΙΝ, λες και είχε ραντεβού μαζί της. Διαβάζουμε από την επίσημη δικογραφία της αγωγής του ΠΝ κατά του Πλοιάρχου του δεξαμενόπλοιου:

«…1) Έθεσες το πηδάλιον του ανωτέρου πλοίου εις τον αυτόματον. 2) δεν ανέκοψες εις δέκα τριών (13) τουλάχιστον κόμβων, ταχύτητα του ανωτέρου πλοίου εις όψιν της πυκνής ναυτιλιακής κινήσεως, ην παρουσίαζεν η διαπλεόμενη περιοχή και 3) δεν επόπτευσεςε δια την εκτέλεσιν φυλακών οπτήρος, η αύτη παρέμεινεν παντάπασιν ανεκτέλεστος, ούτω δε δεν αντελήφθης το πρώραθέν σου και εις απόστασιν δύο περίπου ναυτικών μιλλίων, ομορρόπως προς το πλοίον σας κινούμενον μετά ταχύτητος δέκα (10) κόμβων, Ο/Γ πλοίον ΜΕΡΛΙΝ ανήκον εις το ελληνικόν Πολεμικον Ναυτικόν, ουδέ ήκουσες του υπ’ αυτού  εκπεμπομένους συριγμούς κινδύνου και ως εκ τούτου εις περιοχήν σημαινομένην υπό του στίγματος 37*52` 6« Β.Γ.Π. και 23*37`12« Α.Γ.Μ. Α) δεν εφύλαξες αυτό, τυγχάνον καταφθανόμενου πλοίον κατά τους εν ισχύει κανονισμούς προς αποφυγήν συγκρούσεως εν θαλάσσει, ήτις καίτοι εκινείσο πρύμνηθεςν αυτού μετά ταχύτητος υπερτέρο τούτου, δεν απομακρύνθης της πορείας του, ουδέ όταν επλησίασες αυτό, ηλάττωσες την ταχύτητά σου ή ακράτησες ή αναπόδισες τας μηχανάς του πλοίου σου, της παραβάσεως δε ταύτης επήλθεν η κατωτέρα αναφερομένη απώλεια του πλοίου και ο θάνατος των περαιτέρω μνημονευομένων προσώπων. Β) Επέπεσες δια της βολβοειδούς πρώρας σου ούτινος επέβαινες πλοίου εις το αριστερό μέρος της πρύμνης του οχηματαγωγού «ΜΕΡΛΙΝ« όπερ ει της τοιαύτης συγκρούσεως εξηκοντίσθ εις απόστασιν μείζονα των τριάκοντα μέτρων προς τα εμπρός, λαβών δε εν συνεχεία θέσιν τοιαύτην ώστε η αριστερά αυτού πλευρά να τεθή εγκαρσίως προς τον διαμήκη άξονα του πλοίου «WORLD HERO« ενεβολίσθη υπ’ αυτού εος το μέσον ταύτης (αριστεράς πλευράς) εν συνεχεία δε ανετράπη και απωλέσθη καταβυθισθέν. Γ) Εκ της ανωτέρω καταβυθίσεως επήλθε ο εκ πνιγμού θάνατος των κάτωθι προσώπων μελών του καταβυθισθέντος πλοίου ΜΕΡΛΙΝ ήτοι των….(ακολουθεί λίστα απολεσθέντων την  οποία θα αναφέρουμε στο τέλος της εξιστόρησης) Δ) Συνεπεία του ως άνω ναυαγείου προεκλήθηκαν σωματικαί κακώσεις και βλάβη της υγείας των κάτωθι διασωθέντων μελών του πληρώματος του Ο/Γ ΜΕΡΛΙΝ, οίτινες ως εκ της καταδύσεως των εν τη θαλάσση και υπό τας δίνας του βυθιζόμενου πλοίου, εξηναγκάσθηκαν εις κατάποσιν μεγάλης ποσότητας θαλασσίου ύδατος, υποστάντες άμα και νευρικόν κλονητοί των (αναφέρονται τα ονόματα των διασωθέντων)….Το δι εκ της πράξεως ταύτης, παραχθέν ως άνω αξιόποινον αποτέλεσμα δεν προείδες, καίτοι εκ του ανωτέρω επαγγέλματός σου, ήσο υπόχρεος εις ιδιαιτέραν επιμέλειαν και προσοχήν.

Η απολογία του Πλοιάρχου στις αστικές πιο πάνω παραλήψεις του δεν μετρίασαν τις ευθύνες του. Το ΠΝ δικαιώθηκε και αποζημιώθηκε για την απώλεια του πλοίου. Το ποινικό μέρος δεν το γνωρίζουμε, ούτε μας αφορά. Γεγονός είναι, και μάλιστα τραγικό, 44 άνθρωποι έχασαν άδικα, αν όχι ανόητα τη ζωή τους. Απλή τήρηση των κανονισμών από το δεξαμενόπλοιο ή εκτίμηση του κινδύνου από το Ο/Γ, έστω με παράβλεψη των κανόνων ναυσιπλοΐας θα αποφεύγετο το συμβάν. «…Προέχει η ασφάλεια προσωπικού και υλικού….» κατέληγε κάθε έγγραφο για εκτέλεση πλου στην εποχή μας. Σίγουρα το ίδιοι θα ισχύει και σήμερα.

Σαν απότιση φόρου τιμής αναφέρουμε τα ονόματα των 44 αδικοχαμένων συναδέλφων μας:

  1. Αναστάσιος Φράγκος Ανθ/ρχος

  2. Κων. Βολτής Επίκαιρος Σημ/ρος

  3. Γεώργιος Σγουρίδης ομοίως

  4. Χρ. Αγγελόπουλος ακστής Ηλεκτρ.

  5. Ζαχ. Φώσκολος ακστής Μηχ.

  6. Εμμ. Λατζουράκης ομοίως

  7. Δημ. Μπόγιας ακστής Τηλ.

  8. Γεωρ. Κουρμετζάς Επστής Αρμ.

  9. Κων. Παπαθανασίου κστής Ηλεκτρ.

  10. Μοσχ. Παπακαλοδούκας κστής Μήχ,

  11. Ελευθ. Πατεράκης Κστής Τ/Π

  12. Ευαγ. Σίτας κστής Μηχ.

  13. Χρ. Μαντούδης, Δίοπος Πυρ,

  14. Μιχ. Κορδούλας Δίοπος Μηχ.

  15. Ζαχ. Μηλιαράς Δίππος Η/Ν

  16. Γ. Λουζένης Ν. αρμ.

  17. Δημ. Ανδρεάκος ν. αρμ.

  18. Νικ. Γαβανάς ν. αρμ.

  19. Διον. Ρομπόλας ν. πυρ.

  20. Αναστ. Μουσακίτης ν. πυρ.

  21. Βασ. Αξιώτης ν. πυρ.

  22. Γ. Πατεμτζής ν. πυρ.

  23. Αθ. Τσάμης ν. πυρ.

  24. Αθ. Γάλαρης ν. Ηλεκτρ.

  25. Αθ. Μανακούδης ν . Ηλεκτρ.

  26. Β. Μυλωνάς ν. Ηλεκτρ.

  27. Αυγουστής Αντωνάκης ν. Σημ.

  28. Απ . Λάζαρης ν. Μηχ.

  29. Κων. Μαρνάς ν. Μηχ.

  30. Δ. Ρούμελης ν. Μηχ.

  31. Ηλ. Φώτης ν. Μηχ.

  32. Αθ. Ζήσης ν. Μηχ.

  33. Νικ. Παπαδόπουλος ν. Μηχ.

  34. Αγγελής Δαριώτης ν. Μηχ.

  35. Στ. Σταυρινός ν. Μηχ.

  36. Γ. Γερακόπουλος ν. Τηλ.

  37. Ηλ. Ζαχαράκης ν. Τηλ.

  38. Νικ. Βασιλάρου ν. Ρ/Ε

  39. Νικ. Μοσχονάς ν. θαλ.

  40. Νεκ. Γεωργόπουλος ν. θαλ.

  41. Θεοδ. Ζερβός ν. θαλ.

  42. Ιωαν. Λεοντής ν. ξυλ.

  43. Αντ. Παπαθεοχάρης ν. τηλ.

  44. Ευάγ. Παπάς ιδιώτης χειριστής γερανών.

Και οι διασωθέντες:

  1. Γ.  Μπεγιέτης Υποπ/ρχος Κυβερνήτης

  2. Νικ. Ιωαννίδης Ανθχος Α! Μηχ.

  3. Ιωάν. Αντωνιάδης Επικ. Σημ. Αξ/κός Γέφυρας,

  4. Νικ. Κοτζιάς ακστής οπλονόμος

  5. Γ. Ροσσολάτος κστής Ρ/Ε

  6. Ιωαν. Τσάλας κστής ιατρός

  7. Θεόδ. Μαλάκος ν. Σημ.

  8. Παν Σίμος ν. Διαχ.

  9. Διον. Λουκάτος ν. Σημ.

  10. Β. Γκίζας ν. αρμ.

  11. Παν. Φασιλής ν. αρμ.

  12. Μιχ. Κλιματσάκης ν. Μαγ.

  13. Θεόδ. Μωραΐτης ν. Μαγ.

  14. Αναστ. Κρυστάλλης ν. Σημ.

 

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΠΝ

ΑΔΕΙΑ ΓΑΜΟΥ

Επειδή η στήλη  ΄΄Ιστορίες του ΠΝ΄΄ αναφέρεται συνέχεια σε μη ευχάριστα γεγονότα (ναυάγια, κινήματα κ.α.), η σημερινή μας εξιστόρηση θα αναφερθεί σε ένα θεσμό, όπου το Πολεμικό Ναυτικό (όπως και τα άλλα σώματα ΣΞ, ΠΑ) είχαν θεσπίσει τους δικούς τους κανονισμούς προκειμένου το μόνιμο στέλεχος να έλθει εις «γάμον κοινωνίαν». Πρόκειται για την περίφημη ΄΄άδεια γάμου΄΄.

Ο γάμος, ένας πανάρχαιος θεσμός θεσπίστηκε ευθύς αμέσως αφ’ ότου ο πρωτόγονος άνθρωπος οργανώθηκε σε κοινωνικές μορφές ζωής. Από τις πρωτόγονες κοινότητες μέχρι τους σημερινούς μετασχηματισμούς κι εξελίξεις των κοινωνιών, ο γάμος ήταν και είναι ένας θεσμός του συλλογικού βίου που χαρακτηρίζεται έντονα από τα ήθη κι έθιμα του κάθε τόπου. Κατά τους κοινωνιολόγους, δύο φαίνεται πως υπήρξαν οι λόγοι του θεσμού αυτού.  Να μη χαθεί, διαλυθεί η συνοχή, το γένος θα λέγαμε της αρχέγονης μικρής ομάδας από την διάσπαρτη και ανεξέλεγκτη πολυγαμία, και η ανάγκη να γαλουχηθεί το παιδί, η διαιώνιση του γένους, στα πλαίσια που αυτή έχει θεσπίσει.

Αυτή η σύντομη εισαγωγή στο θεσμό του γάμου δεν είναι και ούτε πρέπει να εκληφθεί ως «μάθημα κοινωνιολογίας«, σε ένα θεσμό που διέπεται από τόσες ιδιαιτερότητες όσες και οι χιλιάδες μικρές ή μεγάλες ανθρώπινες ομάδες – γένη ανά την υφήλιο.

Ως ιδιαιτερότητα, αν όχι ωμή παρέμβαση στα προσωπικά δεδομένα, όπως θα λέγαμε σήμερα, ήταν ο κανονισμός που είχε θεσπίσει το Στράτευμα παρεμβαίνοντας καθοριστικά στην επιλογή της συντρόφου του μόνιμου στελέχους των ΕΔ. Ουσιαστικά η υπηρεσία ήταν εκείνη που αποφάσιζε για το ναι ή όχι της εκλεκτής της καρδιάς του στελέχους. Και ο κανονισμός με ψυχρό ορθολογισμό δεν χαμπάριζε από τα παιχνίδια του φτερωτού έρωτα. Το πνεύμα της υπηρεσίας ήταν προφανώς η εξασφάλιση εκείνων των προϋποθέσεων για μία ασφαλή συμβίωση στηριζόμενη σε συμβατικούς και μόνο κοινωνικούς όρους. Ψυχρή και μόνο ορθολογική νοημοσύνη με απούσα την αντίστοιχη συναισθηματική. Και βέβαια οι ευνοϊκές προϋποθέσεις, που η υπηρεσία απαιτούσε, οι περισσότερες αφορούσαν τη μελλόνυμφη, προκειμένου να εγκριθεί το αίτημα του ενδιαφερόμενου. Ήθελες λοιπόν γάμο; Αποδείξεις!!! Σύμφωνα λοιπόν με το άρθρο 65 του τροποποιημένου Νομοθετικού Διατάγματος 1400/73 «περί καταστάσεως των Αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων»αυτές ήταν:

  1. οι μόνιμοι εν ενεργεία αξιωματικοί δεν δύνανται να συνάψουν γάμον άνευ ειδικής αδείας χορηγουμένης δι’ αποφάσεως του Αρχηγού Ενόπλων Δυνάμεων, κατά τας διατάξεις του παρόντος άρθρου.

  2. δια την χορήγησιν αδείας γάμου πρέπει να συντρέχουν αι ακόλουθοι προϋποθέσεις: α) ο αιτών την άδειαν αξιωματικός πρέπει να άγη τουλάχιστον το 26ον έτος της ηλικίας του. β) η μέλλουσα σύζυγος να είναι Ελληνίς το γένος, γεννηθείσα υπό γονέων Ελλήνων την καταγωγήν. γ) η μέλλουσα σύζυγος και η οικογένεια αυτής να είναι ανεπιλήπτου ηθικής, εγνωσμένων εθνικών φρονημάτων και κοινωνικής θέσεως αναλόγου προς την του αξιωματικού.

  3. προκειμένου περί αξιωματικών Αδελφών Νοσοκόμων δεν τίθεται όριον ηλικίας δια την σύναψιν γάμου, πλην όμως απαραίτητος προϋπόθεσις δια την χορήγησιν αδείας γάμου είναι η συμπλήρωσις πενταετίας από της ονομασίας των ως Ανθυπασπιστών.

  4. αι προυποθέσεις των υποπαραγράφων 2β και 2γ του παρόντος άρθρου ισχύουν  και δια τον μέλλοντα σύζυγον αξιωματικού Αδελφής Νοσοκόμου.

  5. δια αποφάσεως του Αρχηγού Ενόπλων Δυνάμεων καθορίζονται τα απαιτούμενα δικαιολογητικά προς πιστοποίησιν της συνδρομής των δια του παρόντος άρθρου τιθεμένων προϋποθέσεων.

  6. για τον αιτών άδεια γάμου: βεβαίωση ύψους αποδοχών.

Τα υπόλοιπα στοιχεία υποτίθεται ότι ήταν γνωστά στην υπηρεσία. Και λέμε υποτίθεται διότι πώς να εξηγήσεις την αθρόα και με σύντομες διαδικασίες απομάκρυνση από το σώμα δεκάδων βαθμοφόρων ως αριστερών ή συγγενών αυτών, εκεί στα τέλη της δεκαετίας του ’50; Αφορμή: η θεαματική άνοδος της αριστερής παράταξης (ΕΔΑ) στις εκλογές του 1958.

 Όλοι οι καθαιρεθέντες – απομακρυθέντες από το σώμα αποκαταστάθηκαν μετά από προσφυγή στη Δικαιοσύνη.

Η έγκριση ή μη της άδειας γάμου κάθε άλλο παρά εύκολη και σύντομη ήταν. Η υπηρεσία απαιτούσε επίσημες, άρα αληθείς πληροφορίες όπως νόμιζε, προκειμένου να εγκρίνει το αίτημα. Και λέμε νόμιζε διότι ο Έλληνας ως απόγονος του Οδυσσέα, πάντα μηχανεύεται λύσεις σε δύσκολες καταστάσεις. Έτσι, η προίκα ή το εισόδημα από εργασία καλύπτοντο εύκολα. Είτε με συγκέντρωση χρημάτων από φίλους και συγγενείς σε τραπεζική κατάθεση στο όνομα της μελλόνυμφης, είτε με πρόσκαιρη πρόσληψη σε κάποια εργασία, συνήθως συγγενούς, που να εμφανίζει εισόδημα. Τα ποσά δεν ήταν απαγορευτικά. Κατάθεση άνω των 50.000 δρχ, ή μισθός άνω των 1700 δρχ. την δεκαετία του ’50 ήταν αξιόλογα τεκμήρια, διαμορφούμενα με τη πάροδο των

ετών ανάλογα με την οικονομική ανάπτυξη και τιμάριθμο (μετά τον γάμο, ούτε κατάθεση υπήρχε, ούτε συνήθως κι εργασία).

Το ποινικό μητρώο σπάνια «μουτζουρωμένο». Οι εποχές δύσκολες και αυστηρές δεν επέτρεπαν «αταξίες», ιδίως από πλευρά γυναίκας. Η κοινωνική θέση είχε διαφορετικό εύρος αξιολόγησης.

Για αξιωματικούς προελεύσεως ΣΝΔ (Β.Ν. τότε, Π.Ν. σήμερα) πολύ μικρό. Απαιτούσε ελιτικής προελεύσεως στοιχεία ενώ για Υπαξιωματικούς ή Αξιωματικούς εξ Υπαξιωματικών (Π.Σ. τότε πληρώματα Στόλου «Ε« σήμερα) είχε μεγαλύτερο εύρος με ελαστικότερα κριτήρια.

Το γένος δεδομένο. Το κράτος στο θέμα της ιθαγένειας λειτουργούσε σωστά και μάλλον πολύ αυστηρά. Οι δε παγκόσμιες συνθήκες δεν επέτρεπαν τις μετακινήσεις πληθυσμών, ούτε καν μεμονωμένων ατόμων. Το αγκάθι ήταν τα «εθνικά φρονήματα«, ιδίως μετά τον Β΄ Π.Π., όταν όλη η ελληνική κοινωνία ταρακουνήθηκε σεισμικά λίγο πριν ξεσπάσει η τραγωδία του τρίχρονου εμφυλίου. Όλος ο πολιτικός κόσμος και η πολιτική ζωή της Ελλάδος χαρακτηρίστηκε από μία τραγωδία. Γιγάντια λάθη, έλλειψη άξιων πολιτικών ηγεσιών και από τα δύο μέρη, έφεραν τη χώρα σε οριακά όρια ύπαρξης οργανωμένου κράτους. Η αναρχία επικρατούσε παντού. Αρκούσε μία απλή καταγγελία για να βρεθείς είτε σε κάποιο νησί εξόριστος, ή σε λαϊκό δικαστήριο με σίγουρη την εκτέλεση (πολλές προσωπικές διαφορές, άσχετες με τα πολιτικά «λύθηκαν» με μία απλή ψευδή καταγγελία). Οι τρομερές οργανώσεις «ΟΠΛΑ« και «ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ« συναγωνίζονταν σε φρικαλεότητες κατά του άμαχου και μη πληθυσμού. Εάν τα «εθνικά φρονήματα« δεν ήταν ξεκάθαρα μέχρι και τρίτου ή τέταρτου βαθμού συγγενείας, γάμος δεν γινόταν. Είναι βέβαιο ότι αν στον εμφύλιο είχε επικρατήσει η Δημοκρατική λεγόμενη πλευρά, θα είχαμε τα «Δημοκρατικά Φρονήματα». Τη διχόνοια ο Έλληνας την έχει στο DNA του. Η παράβαση ή παράκαμψη της «άδειας γάμου« είχε αυστηρές συνέπειες για τους παραβάτες. Για τους αξιωματικούς Π.Ν. η απομάκρυνση από το σώμα, ήταν βέβαιη. Οι εμπειρίες επ’ αυτού είναι λίγες μεν αλλά σαφείς. Ο Δόκιμος Θ. Π. «απετάχθηκε για βαρύ περί την πειθαρχίαν παράπτωμα» («νυμφεύθηκε«  άνευ αδείας), όπως θυμάται ο Ναύαρχος ε.α. Γ. Μοραλης. Οι παλαιοί θα θυμούνται τέτοια περιστατικά που έγιναν ευρέως γνωστά, στη μικρή κοινωνία του Ναυτικού. Ορισμένοι δε, νέοι Αξιωματικοί, αγνόησαν την διάταξη αυτή, προκειμένου να απομακρυνθούν από το σώμα. Για Αξιωματικούς «Ε« ή Υπαξιωματικούς, οι συνέπειες ήταν συνήθως πειθαρχικής μορφής (περιορισμός ή φυλάκιση), όπου ανάλογα με την «κοινωνική« φιλοσοφία του Κυβερνήτη / Διοικητή δεν την εκτελούσε. Αν επικρατούσε το «στρατιωτικό πνεύμα«, τότε η δύστυχη νύφη αργούσε να γευτεί τις χαρές του γάμου της. Επίσης, υπήρξαν πολλές περιπτώσεις αρχικής απόρριψης λόγω φρονημάτων, όπου μετά από επίπονες και επίμονες ενέργειες από πλευράς νύφης, αναιρέθηκε η αρχική απόφαση κι εγκρίθηκε ο γάμος, όπως την έζησε ο Πλωτάρχης (Ε) ε.α. Γ.Κ. την δεκαετία του  ’60. Αξιόλογο: το 1962 χαρακτηρίστηκαν όλες οι ποινές γάμου, λόγω του ότι ο τότε διάδοχος Κωνσταντίνος παντρεύτηκε μη έχοντας κλείσει τα 26 χρόνια, ως Αξιωματικός των Ε.Δ.

Το πιο κάτω έγγραφο από το αρχείο μας, είναι ενδεικτικό του θέματός μας. Για λόγους προσωπικών δεδομένων, παραλείπουμε τα ονόματα των ενδιαφερομένων, όπως αποφεύγουμε να κατονομάσουμε και τις περιπτώσεις που αναφέραμε πιο πάνω.

Τα πιο πάνω ανήκουν πλέον στο χώρο της ιστορίας. Σήμερα τα του γάμου ρυθμίζει η διακλαδική Δ/γή ΓΕΕΘΑ 4-33/13 «περί γάμου», όπου οι ενδιαφερόμενοι απλά ενημερώνουν την υπηρεσία για τη πρόθεση τους να….. κρεμαστούν, με δώρο της υπηρεσίας ολιγοήμερης αδείας.

Προγενέστερο Ν.Δ. που ρύθμιζε τα του γάμου ήταν το 1954 το οποίον ερμήνευε τις διατάξεις του άρθρου 35 του συντάγματος. Αποτελείτο από 9 άρθρα και ήταν πιο ΄΄αυστηρό΄΄ από το Ν.Δ. 1400/73.( όριζε όριο ηλικίας το 28 έτος της ηλικίας ).Για λόγους οικονομίας χώρου .αδυνατούμε να το δημοσιεύσουμε.

ΚΕ/ΠΟΡΟΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ

ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΙΣ

Ο υπογεγραμμένος Αντιπλοίαρχος Γεώργιος Παπαγιάννης του Παναγιώτου, Διοικητής ΚΕ/ΠΟΡΟΣ, προέβην εις τον έλεγχον των υποβληθέντων δικαιολογητικών δια την χορήγησιν αδείας γάμου εις τον Σημ/ρον ΔΒ (ΠΥ) μετά της ΧΒ διεπίστωσα τα κάτωθι:

α) Από πλευράς μελλονύμφου: (1) αυτή καθώς και το οικογενειακόν και συγγενικόν περιβάλλον της διαπνέονται υπό εθνικών φρονημάτων, τυγχάνει ανεπιλύπτου διαγωγής, η δε κοινωνική θέσις της είναι ανάλογος προς την τοιάυτην του Αξιωματικού, ως συνάγεται εκ του Αριθ. Πρωτ. Ι/444221/Ιο της διευθύνσεως Α. Π. Πρωτευούσης εγγράφου. (2) Δεν κατεδικάσθη, ως συνάγεται εκ του υπ’ αριθμ. 3512/7244 από 26-2-71 αντιγράφου Ποινικού Μητρώου του Εισαγγελέως Πρωτοδικών Αθηνών. (3) Είναι Ελληνίς το γένος, γενηθείσα υπό γονέων Ελλήνων την καταγωγήν, ως συνάγεται εκ του υπ’ αριθ. 1228 υπό ημερομηνίαν 9/2/71 Πιστοποιητικού του Δήμου…… (4) Το μηνιαίο εισόδημά της προερχόμενον εκ μισθωτών υπηρεσιών, ανέρχεται εις δρχ. τέσσαρας χιλιάδας διακοσίας τέσσαας (4.204) ως συνάγεται εκ της από 18/2/71 βεβαιώσεως του Εθνικού Παιδικού Σταθμού Νέας Φιλαδελφίας.

β) Από πλευράς Σημαιοφόρου. (1) Συνεπλήρωσεν ήδη το 26ον έτος της ηλικίας του ως συνάγεται εκ της εν ισχύει επετηρίδος των Αξ/κών Ναυτικού. (2) Ο βασικός μισθός του ανέρχεται εις τέσσαρας χιλιάδας οκτακοσίας εβδομήκοντα (4870) δραχμάς ως συνάγεται εκ της συνημμένης τη παρούση αλληλογραφία βεβαιώσεως του καθ’ ημάς διαχειριστού χρηματικού.

  1. Επειδή ως συνάγεται εκ των ανωτέρω εκεθέντων πληρούνται άπασαι αι προϋποθέσεις δια την σύναψιν του περί ου πρόκειται γάμου.

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ

Αποφαίνομαι υπέρ της χορηγήσεως της σχετικής αδείας

Εν Πόρω τη 11-4-71

ΚΕ/ΠΟΡΟΣ

Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ

 

 

Ε.Σ.

ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΤΡΑΓΩΔΙΕΣ

 

Η βύθιση του ναρκαλιευτικού «ΣΠΕΡΧΕΙΟΣ»

Του Αντιναυάρχου (ε.α.) Ξενοφώντος  Μαυρογιάννη  ΠΝ

Μια πολύνεκρη θαλάσσια τραγωδία έλαβε χώρα τις παραμονές της λήξης του Β΄ Π. Π. έξω από την πολυιστορική Ύδρα, παραμονές του Πάσχα του 1945. Μία τραγωδία που θυμίζει και έχει φρικιαστική ομοιότητα με το ναυάγιο του «Αλέξανδρου Ζ» το 1924 και η οποία βύθισε στο πένθος την ελληνική κοινωνία και ιδίως την οικογένεια του, τότε, Βασιλικού Ναυτικού καθώς αριθμούσε τα περισσότερα θύματα.

Το ναρκαλιευτικό «Σπερχειός» βυθίστηκε το βράδυ της Μεγάλης Τετάρτης 2 Μαΐου 1945 έξω από φανάρι της Ζούρβας (Ύδρα) σε απόσταση 5-7 ν. μίλια εκτελώντας μεταφορά προσωπικού. Το αλιευτικό – φαλαινοθηρικό «Σπερχειό» νορβηγικής κατασκευής, πρώην βρετανικό trawler«NobleMorah», εκτοπίσματος 255 τόνων και ταχύτητας 10 κόμβων, ναυπηγήθηκε στο Όσλο το 1912 και παραχωρήθηκε το 1943 στην Ελλάδα από τους Βρετανούς. Σιδερένιο σκάφος μήκους 31,55μ, πλάτους 6,48μ. και με βύθισμα 3,78μ.  Η πρόωσή του γινόταν με γαιάνθρακες και είχε 27 άνδρες πλήρωμα για λειτουργία ως βοηθητικό που αυξανόταν σε 36 όταν επρόκειτο να λειτουργήσει ως ναρκαλιευτικό.

sperxios

Κακιά μοίρα και δαιμονική βούληση θέλησε ο «Σπερχειός» να ταφεί στο Σαρωνικό, έχοντας ταξιδεύσει σε θάλασσες και θάλασσες και να παρασυρθεί στο βυθό και το θάνατο πολυάριθμα και διακεκριμένα μέλη – άνδρες, γυναίκες και παιδιά – της αθηναϊκής και νησιωτικής κοινωνίας μας. Πήγαιναν να περάσουν τις Πασχαλινές διακοπές στις Κυκλάδες και τα νησιά του Ανατ. Αιγαίου, τα οποία η σκλαβιά και η έλλειψη συγκοινωνιών, τόσο είχε στερήσει από τους Έλληνες. Πολλοί από τους επιβάτες ήταν αξιωματικοί του Ναυτικού οι οποίοι είχαν πολεμήσει τον εχθρό στη Μεσόγειο και σε άλλα μακρινά θαλασσινά πεδία μαχών. Ήταν και άλλοι ακόμη που κατάγονταν από τα νησιά και τώρα, ύστερα από χρόνια μαύρης ξενιτιάς, ξαναγύριζαν χαρούμενοι στη γενέτειρα. Ζηλόφθονη μοίρα, αλλοίμονο, τους έγραφε να μη φθάσουν ποτέ. Να γλυτώσουν από τα πεδία των μαχών και να πεθάνουν δέκα βήματα έξω από τον Πειραιά, όταν για την πατρίδα είχε λήξει ο πόλεμος.

Το μοιραίο ταξίδι

Γύρω στις 17:00 της 2ας Μαΐου 1945, Μεγάλη Τετάρτη, ο «Σπερχειός» αποπλέει από τον Πειραιά με προορισμό τη Σύρο, τη Σάμο, τη Χίο, και τη Λέσβο. Μεταφέρει ιδιώτες και στρατιωτικό προσωπικό που πήγαιναν να γιορτάσουν το Πάσχα με τις οικογένειές τους. Κρατικά μέσα μεταφοράς στα νησιά υπήρχαν ελάχιστα τότε. Επικρατούσε άπνοια, με γαλήνια θάλασσα. τίποτα δεν προοιώνιζε το δράμα.  Χαρά και ευφροσύνη διακατείχε τους 170-200 επιβάτες και το τραγικό βοηθητικό του στόλου, ως άλλο γκαζοζεν των αθηναϊκών συγκοινωνιών της εποχής, ξεκίνησε το μοιραίο ταξίδι.

Τρεις ώρες μετά τον απόπλου και ενώ το πλοίο βρισκόταν ανατολικά της Ύδρας αρχίζει να βρέχει, σιγά αρχικά για να ενταθεί κατόπιν. Αλλά όπως συμβαίνει συνήθως στα πελάγη, η βροχή δεν χάλασε τη γαλήνη του Σαρωνικού. Μετατράπηκε σε ελαφρά ευθαλασσία. Η βροχή, εν τούτοις, δημιούργησε ένα επικίνδυνο παράγοντα για το πλοίο. Οι επιβάτες που δεν χωρούσαν μέσα στο σκάφος αλλά βρίσκονταν στο κατάστρωμα για να την αποφύγουν, άρχισαν να μετακινούνται ανεξέλεγκτα δεξιά- αριστερά, επηρεάζοντας έτσι την ευστάθεια του πλοίου, παρά τις φωνές του πληρώματος. Ξαφνικά στις 20.45 ο «Σπερχειό» παρουσιάζει μόνιμη κλίση προς τα αριστερά, μικρή αρχικά, αυξανόμενη γρήγορα, με αποτέλεσμα να βυθιστεί μετά πέντε λεπτά, στις 20.50.

Επακολουθούν σκηνές σπαρακτικές. Ορισμένοι δεν κατορθώνουν ούτε αναπνοή να πάρουν. Άλλοι καταβροχθίζονται, κυριολεκτικά, από τη δίνη που δημιούργησε το βυθιζόμενο σκάφος. Στην περιοχή που εκτυλίσσεται το δράμα δεν βρίσκεται κανένα πλοίο για να βοηθήσει τους ναυαγούς. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά παλεύουν μέσα στη νύχτα και τη βροχή επί ώρες να κρατηθούν στην επιφάνεια. Σε ένα βαρέλι είκοσι ναυαγοί κρατιούνται για ώρες ολόκληρες μέχρις ότου το κρύο και η εξάντληση τους παραλύσει τα χέρια και βυθίζονται. Από αυτούς μόνο επτά σώζονται. Σε ένα άλλο ξύλο κρατιούνται οκτώ μέχρι το πρωί. Μόνο τρεις τελικά μπόρεσαν να σωθούν. Για ώρες ακούγονται απέλπιδες εκκλήσεις σωτηρίας από γυναικόπαιδα και ναυαγούς που κινδυνεύουν να χαθούν.

Κοντά στις 2 μετά τα μεσάνυχτα μόλις φάνηκε να έρχεται προς τον Πειραιά το πετρελαιοκίνητο «Άγιος Σπυρίδων» του Καστρινάκη. Προς το σκάφος σπεύδει τότε κολυμπώντας, αφού συγκέντρωσε όσες δυνάμεις του είχαν απομείνει, ένας από τους ναυαγούς, ο λιμενάρχης Σύρου Νταλιάνης, ο οποίος και το ειδοποιεί να προστρέξει για βοήθεια.

Πράγματι, ο «Άγιος Σπυρίδων» σπεύδει επί τόπου και αρχίζει το διασωστικό έργο. Μετά από έρευνες τεσσάρων ωρών κατορθώνει να περισυλλέξει 35 ναυαγούς που μεταφέρονται το μεσημέρι της 3ης Μαΐου στον Πειραιά.

Τα αίτια του ναυαγίου

Βάσει των διαταγών του Ναυαρχείου ο επιτρεπόμενος φόρτος του «Σπερχειού» ήταν 40 επιβάτες επιπλέον του πληρώματος και 5 τόνοι φορτίου. Για το ταξίδι αυτό είχαν επιβιβαστεί 170-180 επιβάτες, ίσως και 200. Στην ανακριτική Επιτροπή που εξέτασε τις συνθήκες και τα αίτια του ναυαγίου κατατέθηκε – χωρίς αυτό να έχει επιβεβαιωθεί, όπως αναφέρει και ο Στυλ. Χαρατσής εξετάζοντας τα αρχεία της ΥΙΝ – ότι ο Ναύσταθμος είχε καθορίσει όρια φόρτου επιβατών για τα πλοία αυτά έως  350 για συνθήκες ηρεμίας, 250 για συνθήκες ευθασαλλίας και 150 για συνθήκες κυματισμού. Αριθμός υπερβολικός έστω και αν δεχθούμε ότι ο αριθμός αυτός αφορούσε πλόες από Ναύσταθμο Σαλαμίνας μέχρι Πειραιά, και όχι πλόες σε ανοιχτή θάλασσα, όπως ήταν ο τελευταίος.

Η πραγματικότητα πάντως παραμένει ότι το πλοίο ήταν φορτωμένο κατά περίπου, 84% – 128% παραπάνω από το κανονικό. Παρόλον όταν ναυπηγήθηκε στη Νορβηγία προοριζόταν για παράτολμα ταξίδια σε μακρινές θάλασσες, δεν έπαυε να είναι ένα ηλικιωμένο σκάφος 30 ετών, που στο συγκεκριμένο ταξίδι είχε υπερφορτωθεί. Αντιδρούσε κουρασμένα, βαριά και αργά στις μεγάλες γωνίες πηδαλίου. Ο πηδαλιούχος φαίνεται ότι δεν είχε εμπειρία και αδυνατούσε να κρατήσει σταθερή πορεία πλέοντας ζιγκζαγκ. Κάποια στιγμή, γύρω στις 20.50, αντιλαμβανόμενος ο κυβερνήτης τη μεγάλη εκτροπή από τη πορεία που πήρε το πηδάλιο, το έβαλε όλο προς τη μία πλευρά για να φέρει το πλοίο στη σωστή πορεία. Εικάζεται ότι η απότομη αυτή κίνηση του πηδαλίου δημιούργησε εγκάρσια κλίση στο σκάφος και για λόγους που δεν εντοπίστηκαν ποτέ, τα ελεύθερα φορτία του πλοίου – επιβάτες στο κατάστρωμα, αποσκευές- ευρισκόμενα ή μετακινηθέντα προς τη πλευρά αυτή, δημιούργησαν ζεύγος ανατροπής. Ενδεχομένως και θαλάσσιο ύδωρ που μπήκε από ανοιχτά φινιστρίνια από την πλευρά της κλίσης του σκάφους επιβάρυνε την κατάσταση. Κύριες αιτίες πάντως του δυστυχήματος θεωρούνται η υπερφόρτωση και η στοιβασία του φορτίου.

Φρικαλέος απολογισμός

 Ο ακριβής αριθμός των απολεσθέντων δεν έγινε ποτέ γνωστός. Κυμαίνεται από 88 έως 118 άτομα (Προσωπικό Πολεμικού Ναυτικού 28 άτομα. Άλλοι στρατιωτικοί και ιδιώτες 60-90). Σύνολο διασωθέντων 35 εκ των οποίων οι 9 ήταν πλήρωμα.

Η αβεβαιότητα αυτή οφείλεται στο ότι ένας σημαντικός αριθμός επιβατών είχαν επιβιβαστεί χωρίς να αναφέρονται στον επίσημο κατάλογο. Βέβαιον πάντως είναι ότι επί του «Σπερχειού» είχαν επιβιβαστεί περισσότερα από 170 άτομα. Κατ’ άλλους 180 ή και 200 ακόμη.

Ο κυβερνήτης έφεδρος ανθυποπλοίαρχος από καλοσύνη και φιλανθρωπία, υπέκυψε στις παρακλήσεις εκείνων που ζητούσαν να τους επιβιβάσει για να γυρίσουν στα νησιά τους, να γιορτάσουν τις Άγιες Ημέρες. Άλλωστε η εποχή ήταν τέτοια – πόλεμος, κακουχίες- που το ρίσκο ήταν κάτι που αναλάμβαναν οι άνθρωποι περισσότερο, από ότι στην ειρηνική περίοδο.

Μεταξύ των απολεσθέντων ήταν και ο Σουηδός Μάρτιν Νορδενστρέμ ηλικίας 68 ετών. Είναι αυτός που παραστάθηκε κατά την περίοδο της Κατοχής σε όλα τα δεινά των Ελλήνων και ανάλωσε όλες τις δυνάμεις του στον «Ερυθρό Σταυρό» για τη διάσωση των Ελληνοπαίδων. Για τον ίδιο σκοπό ταξίδευε για τη Σύρο.

Μεταξύ των απολεσθέντων από την οικογένεια των Πολεμικού Ναυτικού ήταν ένα από τα λαμπρά στελέχη της, ο Πλοίαρχος Ιωάννης Βλαχόπουλος και η σύζυγός του. Άριστος αξιωματικός αλλά και άνθρωπος που το Ναυτικό το θεωρούσε θρησκεία και όχι επάγγελμα. Είχε να επιδείξει δράση εξαιρετική εν ειρήνη και εν πολέμω. Κυβερνήτης του «Αβέρωφ», τον οδήγησε υπό τραγικές συνθήκες στην Αλεξάνδρεια με την αποδημία του Στόλου. Παρά το βαθμό του Πλοιάρχου ζήτησε στη συνέχεια και ανέλαβε Κυβερνήτης των Αντιτορπιλικών «Β. Όλγα» και «Κανάρης» για να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του πυρός. Όταν μετά έγινε διοικητής αντιτορπιλικών με έδρα στην ξηρά, θέλοντας τη δράση και όχι τους τίτλους, επέβαινε στα αντιτορπιλικά ως απλός επιβάτης, όταν επρόκειτο να μετάσχουν σε επιχειρήσεις.

Λάτρης της ιδέας της μεταλαμπάδευσης της αγάπης προς τη  θάλασσα, μετά τον πόλεμο, συνεργάσθηκε επί πολύ με την ΕΘΕ, βοηθώντας στο έργο της. Ατυχή μοίρα του έμελλε όμως να πνιγεί έξω από την Ύδρα μετά τον πόλεμο, αφού κατά τη διάρκειά του είχε οργώσει τις θάλασσες αντιμετωπίζοντας κατά μέτωπο το θάνατο. Το ΠΝ το οποίο τόσο βαριά αισθάνθηκε την απώλειά του και δεν μπόρεσε να τον συνοδεύσει στην ύστατη κατοικία του, ετίμησε τη μνήμη του στις 12  Μαΐου 1945 με σεμνή επιμνημόσυνη δέηση στον Άγιο Γεώργιο Καρύτση, όπου ο Ναύαρχος αρχηγός Μεζεβύρης εκφώνησε επιμνημόσυνο λόγο.

Το ναυάγιο του «Σπερχειού» κάλυψε με νέφος βαθειά οδύνης τον ψυχικό ορίζοντα της ελληνικής κοινωνίας και της οικογένειας του ναυτικού τη στιγμή που όλοι ήταν τόσο χαρούμενοι από την αίσια εξέλιξη του πολέμου από τον οποίον τόσα δεινά είχαν υποστεί.

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΝ ΤΟ ΠΝ ΣΤΟ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ ‘97

Στην ιστορία κάθε λαού υπάρχουν γεγονότα, συνήθως ατυχή, που δεν τους αρέσει να τα θυμούνται και να τα μελετούν σε βάθος, πλην των αρμοδίων υπηρεσιών, που τα πορίσματά τους μένουν κρατικά μυστικά.
Εμείς οι Έλληνες, λαός αμφίθυμος, ποτέ δεν συνειδητοποιήσαμε ότι η ιστορία, δεν είναι απλή καταγραφή γεγονότων και γνωριμία με το παρελθόν. Η μελέτη της ιστορίας αφορά πάντα το παρόν και το σημαντικότερο μας καθοδηγεί, μας φωτίζει το μέλλον.
Η νεοελληνική ιδεολογία διαμορφούμενη πάντα από τα κρατούντα πολιτικά συστήματα εξουσίας, που ποτέ τους δεν είχαν μία συνέχεια, παλινδρομούσε και παλινδρομεί, χωρίς να επωφελείται από τη πλούσια ιστορική εμπειρία του ελληνισμού και όχι μόνο. Γι’ αυτό τα εθνικά σοκ που κατά καιρούς υφίσταται είναι τραγικά.
Ένα από αυτά είναι και ο αποκαλούμενος «ατυχής πόλεμος του ‘97«, ή κατά άλλους και πιο εύστοχος «ο πόλεμος της ντροπής«.
Η Ελλάδα της εποχής εκείνης, γνωστή και ως «Ελλάδα της Μελούνας» (ακραίο ορόσημο των συνόρων μας στη Θεσσαλία) ήταν μία χώρα με ανύπαρκτη υποδομή σε καίριους τομείς. Οικονομία, κρατική μηχανή, στρατός, στόλος, κ.α. Το μόνο που πλεόναζε και κατεύθυνε τις αποφάσεις των τότε κυβερνήσεων ήταν ο άκρατος ενθουσιασμός με όραμα την «Μεγάλη Ιδέα» παρά το «Κύριοι, δυστυχώς επτωχεύσαμεν» (Χαρ. Τρικούπης 10-12-1893).
Το Κρητικό ζήτημα που την περίοδο εκείνη ήταν και πάλι στην ευρωπαϊκή επικαιρότητα κι η ιδρυθείσα το 1894 «Εθνική Εταιρία» από κατώτερους αξιωματικούς και εθνικιστές διανοούμενους σύρανε την Ελλάδα σε ένα πόλεμο που δεν ήταν προετοιμασμένη, αν και όλα τον προμηνούσαν. Οι μεγάλες σφαγές και οι εμπρησμοί στο Ηράκλειο, Χανιά, Ρέθυμνο από την Τουρκική Διοίκηση, μετά την κήρυξη της ένωσης με την Ελλάδα από την Κρητική Επαναστατική Συνέλευση (1896), προκάλεσαν την επέμβαση των Μ. Δυνάμεων (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία, Αυστρία, Ρωσία) στέλνοντας στόλο και αγήματα στο νησί. Συγχρόνως, η Ελλάδα, έστειλε μοίρα του Ναυτικού με το Θ/Κ ΥΔΡΑ και εκστρατευτικό σώμα με το Συνταγματάρχη Τ. Βάσο, που κήρυξε την Ένωση με την Ελλάδα (Γενάρης 1897). Αυτή ήταν η αιτία που μετά δίμηνο κηρύχτηκε ο πόλεμος. Αφορμή δόθηκε με την αποστολή αντάρτικων ομάδων στη τουρκοκρατούμενη Θεσσαλία (Μάρτιος ’97). Στις 5 Απριλίου (παλαιό ημερολόγιο) 1897 η πύλη κηρύττει τον πόλεμο κατά της Ελλάδος. Με τις χερσαίες επιχειρήσεις δεν θα ασχοληθούμε. Η συντριβή ήταν καθολική και ταπεινωτική. Στις 7 Μαΐου 1897 υπογράφηκε ανακωχή, με την μεσολάβηση του Τσάρου Νικόλαου. Η συνθήκη ειρήνης (Κων/λης 22 Νοεμβρ. 1897) επέβαλε δυσβάσταχτους οικονομικούς όρους στο ήδη άδειο κρατικό ταμείο. Η εκχώρηση σε Διεθνή Επιτροπή Ελέγχου (που εγκαταστάθηκε στην Αθήνα 28-4-98) όλου του εθνικού ορυκτού πλούτου, εσόδων από φόρους, μονοπώλια κ.α. πηγές εσόδων, ολοκλήρωσαν την εικόνα της ταπείνωσης και εξαθλίωσης. Το Π.Ν. την περίοδο εκείνη και σε αντίθεση με τον στρατό ξηράς ήταν σε καλύτερη μοίρα, αριθμητική και ποιοτική έναντι των Τούρκων. Τα 3 θωρηκτά τύπου «ΥΔΡΑ« που είχε αποκτήσει η Ελλάδα στα πλαίσια εκσυγχρονισμού του ΠΝ (1891) από τον πρωτοπόρο πολιτικό Χαρ. Τρικούπη, ήταν ότι καλύτερο μπορούσε να επιδείξει η τότε ναυπηγική πολεμικών πλοίων, έναντι των πεπαλαιωμένων αντίστοιχων τουρκικών. Η ίδια εικόνα ήταν και σε δευτερεύοντα και βοηθητικά πλοία. Αριθμητικά υπερείχε το ελληνικό ναυτικό. Η μεγάλη και βασική υπεροχή ήταν στο έμψυχο υλικό. Στελέχη έμπειρα και με υψηλή ναυτοσύνη. Τον Μάρτιο του 1897 ο ελληνικός στόλος οργανώθηκε σε δύο μοίρες (από 4 που ήταν). Στην Ανατολική υπό τον Πλοίαρχο Σαχτούρη (Ύδρα, Σπέτσαι, Ψαρά, Τορπιλλοβόλα με επικεφαλής το «Καρνάρης« (αρχηγίδα τορπιλικών), το οπλιταγωγό «Μυκάλη« και οι Ατμομυοδρόμωνες «¨Αλφειός, Πηνειός»).
Η Δυτική μοίρα υπό τον Πλοίαρχο Κριεζή (καταδρομικό «Μιαούλης«, Θωρακοβάριδα «Β. Γεώργιος», ατμοβάριδα «Άκτιον» και «Αμβρακία» και το Θ/Κ Σπέτσαι). Τα υπόλοιπα πλοία παρέμεναν στη διάθεση του Υπουργείου Ναυτικών. Η δύναμη του ΠΝ σε έμψυχο υλικό ήταν 3.000 άνδρες (200 Αξ/κοί, οι υπόλοιποι Υπαξ/κοί και Ναυτοδίοποι).
Οι δραστηριότητες των πολεμικών πλοίων περισσότερο μπορούν να αξιολογηθούν από την πολιτική σκοπιά διότι ούτε μεγάλες μάχες δόθηκαν πολύ δε περισσότερο ναυμαχίες. Ο κύριος όγκος του τουρκικού ναυτικού παρέμεινε στ’ αγκυροβόλιά του. Περισσότερο λόγω της κακής μαχητικής τους κατάστασης, πλοίων και προσωπικού, όπως είχε αναφέρει ο στρατιωτικός ακόλουθος της Τσαρικής Ρωσίας (Μάιος 1896) Αντιστράτηγος Ζέζεμαν. Οι επιχειρήσεις κατά μοίρα ήταν οι εξής:
Δυτική μοίρα: Αποστολή της ήταν η εξουδετέρωση με βομβαρδισμό των φρουρίων και οχυρώσεων της Πρέβεζας και Αμβρακικού κόλπου, με σκοπό την υποστήριξη της προβλεπόμενης προέλασης του Στρατού προς την Πρέβεζα. Η Μοίρα με συνεχή και επιτυχή βομβαρδισμό μεταξύ 6-13 Απριλίου ’97 κατάφερε να εξουδετερώσει τα πυροβόλα της Πρέβεζας «Παντοκράτωρ« και «Χαμηδιέ« καθώς και του Αμβρακικού «Βρυσούλες« και «Σκαφιδάκι«.
Τις επιτυχίες αυτές δεν μπόρεσε να τις εκμεταλλευτεί η Ελληνική πλευρά για δύο, αδιανόητους λόγους προετοιμασίας ενός πολέμου. Η έλλειψη επαρκών αποβατικών αγημάτων δεν επέτρεψαν την κατάληψη των εγκεταλειφθέντων πυροβολείων. Η προσπάθεια από στρατολόγηση εντοπίων δεν απέδωσε λόγω έλλειψης πείρας και πολεμικού υλικού (όπλα κλπ). Και το σημαντικότερο: από τις 10 Απριλίου παρατηρήθηκε παντελής έλλειψη πυρομαχικών!!! κάτι που άφησε ανενόχλητους του Τούρκους να επιστρέψουν κι επισκευάσουν – ενισχύσουν τα πυροβολεία τους, τα οποία άρχισαν να βάλουν κατά της ανήμπορης να αντιδράσει ελληνικής Μοίρας. Από τις 13 Απριλίου μέχρι και το τέλος του πολέμου, η Μοίρα αρκείται σε απλό αποκλεισμό της περιοχής του Ιονίου υποβοηθώντας τη σύμπτυξη του υποχωρούντος στρατού μετά την αποτυχία του τελευταίου της επίθεσης στο Γρίμποβο. Η έλλειψη πυρομαχικών την κατέστησε ουσιαστικά θεατή των επιχειρήσεων.
Ανατολική Μοίρα: με την έναρξη του πολέμου η Μοίρα παραμένει αγκυροβολημένη στους ΩΡΑΙΟΥΣ λόγω μη υπάρξεως σχεδίου. Μετά ένα διήμερο και σε ερώτηση του Διοικητού, λαβαίνει εντολές όπως: πλεύση προς ΠΛΑΤΑΜΩΝΑ μέχρι και ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ προσβάλλοντας κάθε τουρκικό στόχο, εν πλω ή σε στεριά (παράκτια οχυρά, στρατιωτικά έργα κ.α.). Επίσης στην επικουρία των μαχόμενων στρατευμάτων στα σύνορα.
Στις 8 Απριλίου ’97 βομβαρδίζεται από όλα τα πλοία της Μοίρας το φρούριο του Πλαταμώνα. Με καταδρομική ενέργεια καταστρέφονται τα εφόδια του τουρκικού στρατού που βρισκόντουσαν στα σκάλα Λεπτοκαριάς. Στις 10 Απριλίου ακολουθεί βομβαρδισμός της περιοχής της Κατερίνης και Αγ. Θεοδώρων, με καταστροφή κι εδώ των εφοδίων. Σημαντικό: στις 11 Απριλίου η Μοίρα με διαταγή του Υ.Ν. της συνιστάται «Μεγίστη φειδώ εις την κατανάλωσιν των πυρομαχικών, λόγω ελλείψεως αποθεμάτων και αδυναμίας ανεφοδιασμού». Τα σχόλια περιτεύουν!!
12 Απριλίου επανάπλους στη σκάλα Λεπτοκαριάς του ΑΛΦΕΙΟΥ και 2 τορπιλοβόλων για ολοκλήρωση καταστροφής των εφοδίων. Σε σύγκρουση που διεξήχθη μεταξύ αποβατικού αγήματος και Τούρκων στρατιωτών, εφονεύθηκε ο ανθ/ρχος Ε. Αντωνιάδης, Κυβερνήτης του τορπιλοβόλου 16 και οι ναύτες Γονέλης και Παπαγιαννόπουλος. Την ίδια ημέρα το Υ. Ν. διατάσσει τη Μοίρα να οργανώσει περιπολία, μεταξύ ΙΜΒΡΟΥ-ΛΗΜΝΟΥ μέχρι και ΣΚΟΠΕΛΟ-ΣΚΙΑΘΟ, διότι είχαν πληροφορίες εξόδου του τουρκικού στόλου. Επίσης, να βομβαρδίσει το φρούριο ΚΑΡΑΜΠΟΥΡΝΟΥ (στις 11/4 η διαταγή αυτή αναιρείται). Ο Μοίραρχος αναφέρει ότι δεν κρίνεται σκόπιμος ο βομβαρδισμός του ΚΑΡΑΜΠΟΥΡΝΟΥ, διότι προστατεύεται από πολύ ισχυρά πυροβόλα και ακόμη σε περίπτωση καταστροφής αυτών, η έλλειψη αποβατικών δυνάμεων δεν θα επέτρεπαν την κατάληψη του φρουρίου. Στις 15 Απριλίου ο Μοίραρχος αναφέρει, από τη Σκιάθο ότι λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών δεν κατέστη δυνατή η εγκατάσταση περιπολίας στενών Δαρδανελλίων. Στις 17 Απριλίου ο Πλοίαρχος Κ. Σαχτούρης αντικαθίσταται τιθέμενος σε διαθεσιμότητα. Νέος Μοίραρχος ο Υποναύαρχος Σταματέλλος (μέχρι την άφιξη του καθήκοντας Μοίραρχου, εκτελούσε ο Πλοίαρχος Ι. Βώκος).
20-25 Απριλίου η Μοίρα ασχολείται με επιχειρήσεις περισυλλογής πολεμικού υλικού στο Βόλο που είχε εγκαταλείψει ο αναδιπλούμενος στρατός Ξηράς. Στις 26 Απριλίου σκέψη κατάληψης δια βομβαρδισμού του Βόλου, προς παρεμπόδιση εισόδου τουρκικών στρατευμάτων, εγκαταλείφθηκε. Οι κάτοικοι του Βόλου ζήτησαν την απομάκρυνση του στόλου κατόπιν όρου που έθεσαν οι Τούρκοι, προκειμένου να καταλάβουν ειρηνικά την πόλη και χαρισθούν της ζωής και περιουσίας των κατοίκων. Ακολουθεί περισυλλογή προσφύγων από τις ανατολικές ακτές του Πηλίου (27 Απριλίου-7 Μαΐου) και στις 9 Μαΐου ανακοινώνεται ανακωχή μεταξύ των εμπολέμων.
Αυτή εν συντομία ήταν η δράση του ΠΝ στον ατυχή πόλεμο του ’97. Η έλλειψη στοιχειώδους σχεδιασμού των επιχειρήσεων σε βάθος, η ανυπαρξία Διοικητού Μέριμνας, η έλλειψη πείρας και οργάνωσης που χαρακτήριζε την τότε ηγεσία του Ναυτικού σε συνδυασμό με την αλλοπρόσαλλη πολιτική βούληση της εποχής εκείνης, δεν επέτρεψαν στην Ελλάδα να επωφεληθεί της ναυτικής της υπεροχής έναντι της Τουρκίας, τόσο στο πεδίο της μάχης, όσο και στους όρους που τέθηκαν κατά την σύναψη ειρήνης, οι οποίοι περιόριζαν σημαντικά τις μελλοντικές δραστηριότητες των ναυτικών μονάδων. Παρά ταύτα, το «ουδέν κακόν αμειγές καλού» είχε κι εδώ την εφαρμογή του. Η ήττα αυτή έφερε την επανάσταση του 1909 και τον θρίαμβο των Βαλκανικών Πολέμων. Κι επειδή ο Έλληνας γενικά έχει μικρή ιστορική μνήμη, δημιούργησε τον Διχασμό που έφερε την Μικρασιατική καταστροφή. Ακολούθησε το έπος του 1940 για να θαφτεί στα ερείπια του εμφυλίου 1944-49. Κι επειδή την πολιτική ασκούν «ένα κολλέγιο καλαμαράδων» κατά την προσφυή έκφραση του Παν. Σιφναίου, αφήσαμε κληρονομιά στις επερχόμενες γενιές ένα Κυπριακό, το φιάσκο των Ιμίων και την θηλιά του Μνημονίου.
Ίσως κάποτε στραφούμε στο χθες για να δημιουργήσουμε το ελπιδοφόρο ελληνικό μας αύριο, διότι: «το χρωστάμε σ’ όσους πέρασαν, θα ‘ρθούνε, θα περάσουν – κριτές θα μας δικάσουν, οι αγέννητοι, οι νεκροί»
Ε.Σ.
Πηγές: Ιστορία τη Νεότερης Ελλάδος 1821-1941 Κ. Χατζηαντωνίου
Ναυτική Ελλάδα τεύχος Δεκ./1987

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΝ

                                                         «ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΥΠΑΛΔΟΥ»

Συνεχίζοντας τις ιστορίες του ΠΝ θα αναφερθούμε σε ένα κίνημα του Ναυτικού που λίγο είναι γνωστό στις λεπτομέρειες του στο ευρύ κοινό.

Ο 20ος αιώνας ήταν ο πλέον πολυτάραχος στη νεότερη ιστορία της Ελλάδος. Σχηματίστηκαν 110 κυβερνήσεις, 3 συντακτικές, 5 αναθεωρητικές κι έγιναν…22 κινήματα από 1023 αξιωματικούς, Στρατού και Ναυτικού ως επί το πλείστον.

No1

K. Tυπάλδος ως Αντιπλοίαρχος Κυνερνήτης ΑΤ «ΝΙΚΗ»

Ένα από τα κινήματα ήταν και εκείνο του Κωνσταντίνου Τυπάλδου (1873-1945). Επονομασθέν «Νέα Ναυμαχία της Σαλαμίνας» καθ΄ ότι υπήρξε εμπλοκή μεταξύ των πλοίων του στόλου. Ο Κων. Τυπάλδος-Αλφονσάτος καταγόταν από τη Κεφαλλονιά και είχε ρίζες από τον Μάρκο Μπότσαρη. Κατετάγη στη ΣΝΔ το 1887(από τους ελάχιστους αξιωματικούς, απόφοιτους της Σχολής), και εφορείτο από ριζοσπαστικές ιδέες. Κατά τους χρονογράφους της εποχής, όπως ο Σ. Μελάς, χαρακτηρίζετο ως επαναστατική φύση και ιδιόρρυθμος χαρακτήρας, ζωηρός, ευέξαπτος, γενναίος και άριστος σκοπευτής. Τις τυχόν δε διαφορές του τις έλυνε με μονομαχία.

Έλαβε μέρος στον ατυχή πόλεμο του 1897 και στον Μακεδονικό αγώνα.

Όταν τον Οκτώβριο του 1908 ιδρύεται η μυστική οργάνωση ΄΄Στρατιωτικός Σύνδεσμος΄΄ (Σ.Σ.) από κατώτερους αξιωματικούς με επικεφαλής τον Συνταγματάρχη Νικόλαο Ζορμπά, ο Υποπλοίαρχος Τυπάλδος υπήρξε ο δυναμικός πυρήνας όχι μόνο του Σ.Σ. αλλά και του στόλου και μύησε πολλούς κατώτερους αξιωματικούς του ΠΝ .

Ανήκε στη σκληρή πτέρυγα των επαναστατών πριν ακόμη εκδηλωθεί το κίνημα (15 Αυγ. 1909) αλλά και μετά την εκδήλωσή του. Διαφωνούσε δυναμικά με τη τακτική του Ν. Ζορμπά, ο οποίος επεδίωκε λύσεις εντός των πλαισίων του νόμιμου κοινοβουλευτισμού. Πίστευε ότι η ντροπή του 1897 δεν θα εξεπλένετο ποτέ μέσα από κοινοβουλευτικές διαδικασίες, όπως ζητούσαν οι μετριοπαθείς του Σ.Σ., αλλά με δυναμικά μέτρα που παρέπεμπαν σε δικτατορία. Τελικά στο κίνημα επικράτησαν οι μετριοπαθείς κι έκαναν το γνωστό ΄΄κίνημα΄΄ της 15 Αυγούστου 1909 (συμβολική ημερομηνία). Ο Τυπάλδος βαθύτατα δυσαρεστημένος για την «βελούδινη επανάσταση», όπως θα λέγαμε σήμερα, διαφώνησε ριζικά με τον Ν. Ζορμπά, αν και ήταν εκ των πλέον ένθερμων συνεργατών του. Διαφώνησε τόσο για τον τρόπο υποβολής των αιτημάτων του Σ.Σ. (δημοσίευση  των αιτημάτων στον τύπο), όσο και για τη τύχη των μεταρρυθμιστικών μέτρων που απαιτούσαν. Εξακολουθούσε να πιστεύει ότι μέσω της Βουλής τίποτα δεν μπορούσε να διορθωθεί και ότι η επανάσταση έπρεπε να υποστηρίξει μία δικτατορία. Η κρατούσε δε φτωχή κατάσταση στο Ναυτικό, από πλευράς σύγχρονων μονάδων και έμψυχου υλικού, τον έκαναν πλέον ανήσυχο και επιθετικό.

Έτσι, στις 12 Οκτωβρίου 1909, οι σκληροπυρηνικοί αποφάσισαν να δράσουν δυναμικά πριν η Κυβέρνηση του εξουδετερώσει με τα όπλα, όπως φοβόντουσαν. Μία ομάδα από τους Υποπλοιάρχους Κοκολίδη, Γέροντα, Μπίστη και  Μελά,τους Ανθ/ρχους Ρεδιάδη,Λιάμπεση, Ράγκα,Ματθαίου , Γιαννόπουλο, Σπηλιώτη, Πουλάκο, Τούμπα, Σακοράφα και Βύτση τους Σημαιοφόρους Τριγγέτα, Λούη, Ρίτσο, Λούνδρα, Δ. Οικονόμου, Κουρμούλη,Μαμούρη,Ράλλη,Πολυζώη,Χαλκιόπουλο, Ροζάκη, Σουλιώτη, Μακρή και Μπούφη, με επικεφαλής τον Τυπάλδο, μετέφεραν στην ηγεσία του Σ.Σ. τα εξής αιτήματα που αφορούσαν αποκλειστικά το Ναυτικό (τα είχαν υπογράψει πλέον των 50 Αξιωματικών).

  • Αποστρατεία όσων Αξιωματικών δεν προέρχονταν από τη ΣΝΔ, με εξαίρεση τους Πλοιάρχους Παύλο Κουντουριώτη, Μ. Γκίνη, Ι. Διαμιανό, και Ι. Μιαούλη (ήταν αρχηγός της μοίρας θωρηκτών).

  • Να κληθούν ξένοι εκπαιδευτές για τα πληρώματα του ΠΝ.

  • Να παραπεμφθούν σε συμβούλιο απόταξης ή κρίσεως συγκεκριμένοι ανώτεροι Αξιωματικοί για διάφορους λόγους (όρια ηλικίας, μη προερχόμενοι από τη ΣΝΔ, μη τήρηση όρκου κ.α.).

  • Εκσυγχρονισμός του Στόλου (από τα βασικά αιτήματα και του Σ.Σ.)

No2

To AT «ΣΦΕΝΔΟΝΗ», πλοίο Διοικήσεως στασιαστών στο λιμάνι του Πειραιά.
Αριστερά διακρίνεται το γνωστό «Ρολόϊ»(κατεφαδίστηκε το 1968-69), δίπλα του η παλαιά Αηία Τριάδα με το μεσαίο Κωδωνοστάσιο και δεξιά δεσπόζει το Δημοτικό Θέατρο Πειραιώς.
Πίσω από τη πρύμνη του πλοίου το σπίτι του Ναυάρχου Ανδρέα Μιαούλη
(Κατεδαφίστηκε γύρω στα 1970)

Στις θέσεις αυτές φαινόταν να συμφωνεί και Ν. Ζορμπάς αλλά οι επίλυσή τους να γίνει νόμιμα και μέσω της Κυβερνήσεως.

Στις 13Οκτωβρίου τα αιτήματα τέθηκαν από κοινού με τους Ν. Ζορμπά και Κ. Τυπάλδο στον Υπουργό Ναυτικών Ι. Δαμιανό. Ο τελευταίος δεσμεύτηκε να τα φέρει στη Βουλή και να καταθέσει νομοσχέδιο για την υλοποίησή τους. Ήξερε ότι είχε να κάνει με την «σκληρή πτέρυγα» του Σ.Σ.

Ο Τυπάλδος με την ορμητικότητα που τον χαρακτήριζε και με την έλλειψη εμπιστοσύνης στους πολιτικούς αλλά στους ανώτερους Αξιωματικούς του ΠΝ ( τους θεωρούσε εμπόδιο στον εκσυγχρονισμό του Ναυτικού) στις 15 Οκτωβρίου 1909 κινήθηκε δυναμικά. Μαζί με τους Δεμέστιχα, Κολιαλέξη, Κανάρη, Ανθ/ρχο Παπαγεωργίου και 25 κατώτερους Αξ/κούς, μέλη του Σ.Σ. Κατέλαβαν τον Ναύσταθμο (συλλαμβάνοντας τον Διευθυντή του, Υποναύαρχο Δ. Βουδούρη) και την νησίδα Λέρο όπου βρισκόταν οι αποθήκες πυρομαχικών. Απέκτησαν τον έλεγχο των αντιτορπιλλικών (ΑΣΠΙΣ, ΒΕΛΟΣ, ΘΥΕΛΛΑ, ΝΑΥΚΡΑΤΟΥΣΑ, ΣΦΕΝΔΟΝΗ) κι επεδίωξαν με αιχμή την κατάσταση στο Ναυτικό, να «επιβάλλουν τις θέσεις της επανάστασης της 15ης Αυγούστου στο Γουδί».

Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες και σκληρές. Ο Σ.Σ. καταδίκασε το κίνημα, αν και εστερνίζετο τις απόψεις του Τυπάλδου για το Ναυτικό. Ο ίδιος ο αρχηγός του Σ.Σ. Ν. Ζορμπάς ετέθη επικεφαλής της καταστολής της ανταρσίας (ή στάση, ή αντεπανάσταση, ή αντικίνημα , της έδωσαν πολλά ονόματα) που συγκλόνισε το Πανελλήνιο. Τα θωρηκτά ΥΔΡΑ, ΣΠΕΤΣΑΙ, ΨΑΡΑ, υπό τον Πλοίαρχο Ι. Μιαούλη (Διοικητή Στόλου), που ήταν αγκυροβολημένα στο Κερατσίνι, απέκλεισαν τον Ναύσταθμο προκειμένου να εμποδίσουν την έξοδο των πλοίων. Η φρουρά των Αθηνών πήρε θέσεις σε καίρια σημεία της ακτής από Π. Φάληρο έως Ελευσίνα, αποκλείοντας κάθε επικοινωνία προς τους στασιαστές και προς την στεριά από τους τελευταίους.

Το απόγευμα της 15ης Οκτωβρίου τα αντιτορπιλλικά των στασιαστών με επικεφαλής τον Κ. Τυπάλδο, επιχείρησαν να εξέλθουν του Ναυστάθμου μέσω στενού μεταξύ Σαλαμίνας και Κερατσινίου. Ακολούθησε ανταλλαγή πυρών μεταξύ ΄΄εμφυλίων δυνάμεων΄΄ η οποία διήρκησε 20 λεπτά  της ώρας. Οι κινηματίες απέτυχαν να διασπάσουν τον κλοιό και αναγκάστηκαν να επανέλθουν στον Ναύσταθμο. Το αποτέλεσμα της «νέας μάχης της Σαλαμίνας», όπως σκωπτικά χαρακτηρίστηκε τότε, ήταν 5 νεκροί, (αλλού αναφέρονται 7-8), αρκετοί τραυματίες και σημαντικές ζημίες στα πλοία ΑΣΠΙΣ, ΝΑΥΚΡΑΤΟΥΣΑ, ΣΦΕΝΔΟΝΗ και Θ/Κ ΥΔΡΑ.

Κατά μία εκτίμηση της εποχής, οι ζημίες ανήλθαν στο ύψος των 150.000 δρχ. Με τον επανάπλου των στασιαστών στον Ναύσταθμο, αρκετοί ναύτες εγκατέλειψαν τα πλοία και τον Τυπάλδο, όταν διαπίστωσαν ότι έπρεπε να πολεμήσουν συναδέλφους τους. Προσπάθεια διαπεραίωσης των στασιαστών στην Αττική απέτυχε και πολλοί από αυτούς παραδόθηκαν. Ο αρχηγός Τυπάλδος με ομάδα συνεργατών του, κατάφεραν να διαφύγουν στην ξηρά κοντά στην Ελευσίνα, αλλά μετά από μία εβδομάδα συνελήφθησαν στην Αθήνα. Προφυλακίστηκαν και παραπέμφθηκαν σε δίκη με την κατηγορία της ανταρσίας. Πριν όμως γίνει η δίκη αμνηστεύτηκαν διότι, οι ενέργειές τους, ερμηνεύτηκαν ότι αποσκοπούσαν στη προώθηση και υλοποίηση των αρχών που εξέφραζε ο Σ.Σ. Αρχές που στην πλειοψηφία τους αναγνωρίζοντο από τον πολιτικό κόσμο (επιχειρήματα που πρόβαλαν οι ίδιοι οι συνωμότες).

Ο απόηχος της εμφύλιας ναυμαχίας του 1909 προξένησε μεγάλη-αρνητική- εντύπωση στην Ευρώπη, στο δε εσωτερικό τα συναισθήματα ήταν ανάμικτα. Μερίδα του πολιτικού κόσμου και ο Σ.Σ. απέδωσαν την κίνηση σε «φρενοπάθεια» του Τυπάλδου και σε «πλανηθέντες» Αξιωματικούς. Άλλοι σε δάκτυλο τρίτων προς τον στρατό προσώπων. Ασαφές παρέμεινε από τότε ο ρόλος που μπορεί να έπαιξαν οι βουλευτές του κόμματος Δ. Ράλλης, Ν. Στράτος, Απ. Αλεξανδρής και Ι. Τσιριμώκος, και αν μιλούσαν εξ ονόματος και άλλων βουλευτών όταν πρότειναν στον Τυπάλδο να σχηματίσει ο αρχηγός του Σ.Σ. Ν. Ζορμπάς κυβέρνηση, την οποία θα υποστήριζαν μεταρρυθμιστές βουλευτές των κομμάτων Δ.Ράλλης και Γ. Θεοτόκης. Ο ίδιος ο Ν. Ζορμπάς εκτίμησε ότι το κίνημα «δεν άλλαξε τους στόχους της επαναστάσεως αλλά την έβλαψε σπουδαίως». Το γόητρο του ΣΣ τραυματίστηκε και το επιχείρημα του «αναίμακτου» κινήματος χάθηκε. Η δε εικόνα των Αξιωματικών ως θεματοφύλακες των εθνικών συμφερόντων, μακράν προσωπικών εγωισμών, τσαλακώθηκε.

No3

Tο ΝΝΣ. Αριστερά στη πρόσοψη διακρίνεται η τρύπα που προξένησε το Θ/K «ΨΑΡΑ»

Αντίθετα ο Θ. Πάγκαλος έκρινε ότι η ανταρσία γενικά ωφέλησε την επανάσταση διότι «προώθησε» νόμους για τον εκσυγχρονισμό Στρατού και Ναυτικού.

Γεγονός πάντως είναι ένα. Η παρ΄ ολίγον εμφύλια εθνική τραγωδία, όταν ελληνικά πλοία έστρεψαν τα πυροβόλα τους εναντίων άλλων ελληνικών πλοίων, με κίνδυνο αφανισμού του Στόλου, Ναυστάθμου και της ευρύτερης περιοχής, ήταν ένα προοίμιο των εμφυλίων καταστροφών που ακολούθησαν τις επόμενες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Ο Γ. Σουρής, με το γνωστό του σατυρικό ύφος, σκιαγράφησε το γεγονός ως εξής:

«κλαίω, κλαίω και στενάζω

καραβάκια μου φωνάζω.

που σας βλέπω βουρκωμένα

τόσα μάτια σκλαβωμένα

τι σας ήτανε γραμμένα

καραβάκια μας πτωχά

να πιαστήτε μοναχά

και να γίνει μεταξύ σας

νέας ναυμαχίας θρήνος

στα Στενά της Σαλαμίνας…»

Και για την ιστορία:Η στρατιωτική πορεία του Υποπλοιάρχου Κ. Τυπάλδου, υπήρξε λαμπρή. Κυβερνήτης του Α/Τ ΝΙΚΗ κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο και Διοικητής μικρού ναυτικού αγήματος εις την Δυτική Θράκη κατά τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο. Έγινε Διοικητής της Ελεύθερης Δ. Θράκης. Ως Πλοίαρχος χρημάτισε Διοικητής της Σχολής Ναυτικού Πυροβολικού. Αποστρατευθείς χρημάτισε πληρεξούσιος της Κεφαλλονιάς κατά την Γ΄ Εθνοσυνέλευση. Το 1922 γίνεται Υπουργός των Ναυτικών. Ανακληθείς το 1926 προβιβάζεται στο βαθμό του Υποναυάρχου και γίνεται Αρχηγός του ΓΕΝ κι εν συνεχεία Γενικός Επιθεωρητής Βασιλικού Ναυτικού. Το 1931 αποστρατεύεται με τον βαθμό του Αντιναυάρχου. Απεβίωσε στις 28 Φεβρουαρίου 1945.

Ε.Σ.

Ν.Σ ΤΟ ΤΡΑΓΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΤΗΣ 31ΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1952

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΝ

ΝΑΥΣΤΑΘΜΟΣ ΣΑΛΑΜΙΝΑΣ

ΤΟ ΤΡΑΓΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΤΗΣ 31ΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1952

Συνεχίζοντας την δημοσίευση ιστορικών γεγονότων που αφορούν το Π.Ν. δημοσιεύουμε ένα τραγικό ατύχημα που εσυνέβη στο Ναύσταθμο Σαλαμίνας τις πρώτες πρωινές ώρες της 31ης Αυγούστου 1952.

Μετά την απόφαση μεταφοράς του Ναυστάθμου από τον Πόρο στη Σαλαμίνα (Βασιλικό Διάταγμα 16ης Απριλίου 1881) αρχίζουν και τα έργα υποδομής των χώρων που θα εδέχετο τον στόλο και τις υπηρεσίες στήριξης αυτού.

Τα έργα βελτίωσης και ανάπτυξης δεν έπαψαν ποτέ. Μετά δε τον Β` Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ανάγκες αυξήθηκαν λόγω των καταστροφών που προκάλεσαν οι αποχωρήσαντες Γερμανοί. Το συμβάν που αναφέρουμε έχει σχέση με τα έργα αναβάθμισης του Ν.Σ. Ας δούμε λοιπόν πως το περιγράφει ο Υποναύαρχος (Ο) ε.α. .Νικ. Τσαπράζης ΠΝ στο βιβλίο του «Ο Πολεμικός Ναύσταθμος Σαλαμίνος« (έκδοση ΥΙΝ 1991).

1H Λέσχη Αξιωματικών στο Ν.Σ. το 1950

 

[…]Το τραγικό ατύχημα

Ενώ ο ναύσταθμος αρχίζει την ανοδική του πορεία και βρίσκει τον προπολεμικό του ρυθμό, έρχεται το τραγικό ατύχημα της μεγάλης έκρηξης με πολλά θύματα και ζημιές ανυπολόγιστες, να ανακόψει την ανοδική του πορεία και να δημιουργήσει χάος, οικονομικό και υπηρεσιακό αδιέξοδο. Η τρομακτική αυτή έκρηξη, που συγκλόνισε το ναυτικό ολόκληρο, σημειώθηκε τα μεσάνυχτα του Σαββάτου προς την Κυριακή της 31 Αυγούστου 1952, στην αποθήκη φορητού οπλισμού των ανδρών Ασφαλείας του ναυστάθμου με 14 νεκρούς και με 38 τραυματίες.

Το πρώτο θύμα της έκρηξης ήταν ο Εμμανουήλ Φραγκίσκος υποπλοίαρχος πυροβολητής, που ήταν προϊστάμενος Ασφαλείας του ναυστάθμου.

Το χρονικό της έκρηξης

Κοντά στο σημείο που βρίσκεται σήμερα το μνημείο του αντιπλοιάρχου Σιώκου, που φονεύθηκε κατά το κίνημα του 1935, δηλαδή στο σημείο όπου υπάρχει σήμερα η Ναυτονομία, υπήρχαν τα γραφεία Ασφαλείας του ναυστάθμου. Στο ίδιο κτίριο των γραφείων και στο διπλανό δωμάτιο στεγαζόταν η αποθήκη πυρομαχικών αμέσου χρήσεως, καθώς και ο φορητός οπλισμός της Ναυτονομίας. Συγκεκριμένα υπήρχαν πολυβόλα μπρέντ, οπλοπολυβόλα λάγκαστερ, τουφέκια, πιστόλια κλπ. Επίσης φυλάσσονταν και λίγες χειροβομβίδες, καθώς και τα πυρομαχικά των όπλων αυτών, σε μικρή ποσότητα.

Ατυχώς στην ίδια αποθήκη, πλην των πυρομαχικών φορητού οπλισμού φυλάσσονταν και ποσότητα εκρηκτικών υλών περίπου 600 κιλά που τα χρησιμοποιούσε ο εργολάβος κατασκευής διαφόρων έργων που εκτελούντο μέσα στον Ν.Σ. Σύμφωνα με μαρτυρίες αρμοδίων οργάνων, στον ίδιο χώρο βρίσκονταν δοχείο με πετρέλαιο και αρκετή ποσότητα στουπί, θρυαλλίδες και φυτίλια.

Περί ώρα 00 26′, πρώτα ο ναύτης που εκτελούσε χρέη περιπόλου άκουσε κάποιο παράξενο κρότο που ερχόταν από την πυριτιδαποθήκη που έμοιαζε με κρότο καψιλιού δυναμίτιδας.

Κατά την νύχτα της 30ης προς 31 Αυγούστου 1952 (Σάββατο προς Κυριακή) ο ναύτης οπλίτης Ν. Ρούσσος της Διεύθυνσης Ασφαλείας που πρώτος αντελήφθηκε το συμβάν ειδοποίησε αμέσως τον κελευστή Καφούρο, που ήταν ο πυράρχης της διευθύνσεως ασφαλείας και εσήμανε συναγερμό πυρκαϊάς, ενώ ο σκοπός του φυλακίου ειδοποίησε τηλεφωνικά τους αρμοδίους. Μετά την παρέλευση ενός λεπτού ακούσθηκε μικρή έκρηξη που έσπασε την πόρτα της αποθήκης. Παράλληλα εκδηλώθηκε και μικρή πυρκαϊά, πρώτος στον τόπο της συμφοράς έφθασε ο 203

υποπλοίαρχος Φραγκίσκος μαζί με τον πυράρχη Καφούρο και μαζί με τα αγήματα, κατασβέσεως πυρκαϊάς που είχαν στο μεταξύ καταφθάσει. Η πρώτη προσπάθεια κατασβέσεως πυρκαϊάς απέτυχε. Στο μεταξύ όταν συνειδητοποίησε το μέγεθος της πυρκαϊάς, ο υποπλοίαρχος Φραγκίσκος, ήταν πολύ αργά, και το μοιραίο έφθασε με μεγάλη ταχύτητα. Αν και καταβλήθηκαν υπεράνθρωπες προσπάθειες για να μην προχωρήσει η πυρκαϊά στο διπλανό δωμάτιο, όπου ήταν αποθηκευμένα 600 κιλά δυναμίτη, δεν τα κατάφερε, με αποτέλεσμα να επεκταθεί η πυρκαϊά στην διπλανή αποθήκη. Ο υποπλοίαρχος Φραγκίσκος πρώτος όρμησε, κρατώντας στα χέρια του τα κλειδιά της Αποθήκης φωνάζοντας παράλληλα το άγημα κατασβέσεως της πυρκαϊάς να απομακρυνθεί, γιατί διέβλεπετο μοιραίο και αυτός «σαν πρόβατο επί σφαγήν» οδηγήθηκε στον τόπο της θυσίας.

Η μοιραία αυτή προειδοποίηση καταπνίγηκε αιφνίδια στην φοβερή κόλαση μιας τρομακτικής έκρηξης. Τεράστιες λάμψεις έφεγγαν την περιοχή και το έδαφος εσειόταν κάτω. Μέσα σε λίγα λεπτά η σκιά του ολέθρου και του θανάτου σκέπασε τα πάντα. Το κτίριο της Ασφάλειας του ναυστάθμου ακαριαία κονιορτοποιήθηκε, πραγματική κόλαση. Σίδερα, ξιφολόγχες, καιγόμενα ξύλα και αποκομμένα μέλη είχαν εκτιναχθεί σε περίμετρο περισσότερο των 100 μέτρων. Τραγικό θέαμα παρουσίαζε η πληγείσα περιοχή του Ναυστάθμου, πτώματα ακρωτηριασμένα, τραυματίες συρόμενοι από τα φλεγόμενα ερείπια. Ο απολογισμός υπήρξε τρομακτικός, δεκατρείς νεκροί μεταξύ αυτών και ο τραγικός ήρωας Φραγκίσκος και 36 τραυματίες. Θα ήταν πιο τραγική η κατάσταση και θα θρηνούσαμε περισσότερα θύματα αν η έκρηξη συνέβαινε άλλη μέρα εργάσιμη και αν ο Φραγκίσκος δεν τους απέτρεπε να πλησιάσουν κοντά, οι ναύτες και όλοι αυτοί που προέτρεξαν να βοηθήσουν την κατάσταση.

Ευθύς μετά την έκρηξη τέθηκε σε κινητοποίηση όλος ο μηχανισμός του ναυστάθμου. Ο Αρχηγός του ναυστάθμου έφθασε επί τόπου τεθείς ο ίδιος επικεφαλής των συνεργείων για την καταστολή της πυρκαϊάς και την περισυλλογή των τραυματιών. Λίγο αργότερα έφθασε από Αθήνα ο Αρχηγός του Στόλου υποναύαρχος Κώνστας. Μια ομάδα της γενικής Ασφαλείας υπό τους Αστυνομικούς διευθυντές Κοντήρη και Τσίπη, πολλοί ανώτεροι αξιωματικοί του ναυτικού και ο

υπουργός της Εθνικής Άμυνας. Επακολούθησε σύσκεψη κατά την οποία τέθηκαν οι βάσεις των ανακρίσεων για την εξακρίβωση των αιτίων της εκρήξεως.

Επιτροπή εκ των κ. Αθανασοπούλου πλοιάρχου, αρχιεπιστολέως του ΓΕΝ Παπαχρήστου, διευθυντού εφορείας πυρομαχικών ναυστάθμου Τσιμικάλη αντιπλοιάρχου και Αλεξάνδρου πλοιάρχου, ειδικού πυροτεχνουργού, άρχισε από τις πρωινές ώρες της Κυριακής, εξονυχιστική έρευνα.

Ο υποναύαρχος Κύρης διεξήγαγε με μεγάλες δυσκολίες το έργο της διάσωσης. Στο τόπο της τραγωδίας είχαν φθάσει κινητά χειρουργεία που παρείχαν πρώτες βοήθειες και ακολούθως οι βαρειά τραυματισμένοι μεταφέρονταν μέσω Σκαραμαγκά σε νοσοκομεία Αθηνών.

Η περισυλλογή των θυμάτων διεξαγόταν κάτω από το φως των προβολέων των πλοίων τα οποία εκείνη την ώρα προσέγγιζαν το ναύσταθμο. Διότι λόγω καταστροφής των ηλεκτροφόρων καλωδίων η περιοχή όλη είχε βυθισθεί στο σκοτάδι.

2

Yποπλοίαρχος Εμμ. Φραγκίσκος To πρώτο θύμα της έκρηξης

Νεκροί και Τραυματίες

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Γεν. Επιτελείου Ναυτικού, οι πρώτοι εκ της εκρήξεως νεκροί ήσαν οι εξής:

1. Υποπλοίαρχος Εμμ. Φραγκίσκος (πυρ.)

2. Αρχικελευστής Τσάμης Νικόλαος (τεχν.)

3. Αρχικελευστής Κουνέλης Κων/νος (εφαρμ.)

4. Αρχικελευστής Περιφανάκης Μιχαήλ (εφαρμ).

5. Κελευστής Καφούρος Ευάγ. (εφαρμ.)

6. ναύτης Κωστόπουλος Διονύσ. (πυρ.)

7. ναύτης Γιαννόμωρας Κων/νος μ. τεχνίτης

8. ναύτης Βαρώτσης Θεόδ. ν. εσχαρ.

9. ναύτης Μπέκας Δημ. ν. πυρ.

10. ναύτης Ζήσιμος Ιωάν. ν. καταστρ.

11. ναύτης Δραζίνος Αντών. ν. θαλ.

12. Ανθχος  ε.α. Κολιόπουλος Στυλ.

13. Επίκουρος Αρχικελευστής Γκίκας πολ. μηχανικός

14. Αρβανίτης Κων/νος κελ. τεχνών

Τραυματίες

1.  Πλωτάρχης (Ο) Διομ. Γεωργουλόπουλος Π.Ν.

2. Αρχικελευστής Ιατρός Ευαγ. Δημητρίου

3. ναύτης Ο/Α Συγ. Ράπτης

4.  Μαθητής τεχνίτης Κ. Ζήρας

5.  Μαθητής τεχνίτης Π. Σκληρός

6. Μαθητής τεχνίτης Αθ. Χρυσαθακόπουλος

7. Μαθητής τεχνίτης Ι. Δελόπουλος

8.  Μαθητής τεχνίτης Στ. Γισδάκης

9.  Μαθητής τεχνίτης Α. Σημαντήρας

10.  Μαθητής τεχνίτης Κ. Δελόπουλος

11.  Ιδιώτης Κ. Ρουσινός

12. ναύτης νοσ. Μαργαρίτης

13.  Υποκελευστής διαχ. Μιχ. Βαφέας

14. ναύτης πυρ. Κ. Κεφάλας

15. ναύτης ηλεκ. Μ. Τσικούρας

16. ναύτης οπλ. Κ. Αξιώτης

17. ναύτης οπλίτης Σπ. Πάτσος

18. ναύτης οπλίτης Λέων. Ανδρουλιδάκης

19. ναύτης οπλίτης Ν. Ρούσσος

20.  μαθητής τεχνίτης Κ. Ηλίας

21.  μαθητής τεχνίτης Κ. Στάθης

22. ναύτης Μ. Γεωργίου

23. ναύτης Ε. Βυθούλκας (πυρ.)

24.  μαθητής τεχνίτης Μπιμπίκος Γεώργιος

25.  μαθητής τεχνίτης Πούλιας Δημήτριος

Όλοι οι παραπάνω μεταφέρθηκαν στο Ναυτικό Νοσοκομείο Πειραιώς. Επίσης στο 430 Στρατιωτικό Νοσοκομείο μεταφέρθηκαν οι ακόλουθοι:

1. Ανθυποπλοίαρχος Ελ. Παπασωτηρίου

2. Ανθυποπλοίαρχος Α. Γραμματικός

3.  Κελευστής Κ. Αρβανίτης

4. Υποκελευστής Δ. Πετρόπουλος

5.  Υποκελευστής Ν. Χατζηνικολάου

6. ναύτης μαθητής τεχνίτης Σπ. Πατήλης

7. ναύτης μαθητής τεχνίτης Γ. Τσόπελας

8. ναύτης μαθητής τεχνίτης Δ. Δράκος

9. ναύτης μαθητής τεχνίτης Κ. Φούντας

10. ναύτης Ν/Α Απ. Δουκάτος

Στο δε 401 στρατιωτικό Νοσοκομείο διακομίσθηκαν οι:

1. Σημαιοφόρος Γ. Πασαλάς

2.  Μαθητής τεχνίτης Δ. Πούλιος και

3. ναύτης Πυρ. Ι. Βυθούλκας

Κηδεία των νεκρών

Η κηδεία των νεκρών έγινε την επόμενη το απόγευμα από το παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου του ναυστάθμου μέσα σε βαθύτατο πένθος και συγκινητικές εκδηλώσεις εκ μέρους των οικείων των θυμάτων. Ετάφησαν δε στο νεκροταφείο του ναυστάθμου που βρίσκεται στην περιοχή της ΔΝΟ. Εκτός από τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας Γεώργιο Μαύρο και τους Αρχηγούς του ΓΕΝ και Στόλου παρέστησαν και όλοι οι ανώτεροι και κατώτεροι αξιωματικοί του Ναυστάθμου και Στόλου. Τους νεκρούς αποχαιρέτησε ο αρχιεπιστολέας του ναυστάθμου.

Οι Λόγοι που προκάλεσαν την έκρηξη

Πολλά γράφτηκαν και ειπώθηκαν σχετικά με την έκρηξη του ναυστάθμου. Πολλοί μίλησαν για έργο δολιοφθορέων και άλλοι για τυχαία πυρκαϊά. Πάντως η επίσημη άποψη του ναυτικού και της ανακριτικής επιτροπής είναι ότι η πυρκαϊά προκλήθηκε από βραχυκύκλωμα ηλεκτροφόρων καλωδίων. Πάντως οπωσδήποτε υπήρξε εγκληματική αμέλεια στους υπευθύνους που συσσώρευσαν όλες αυτές τις εύφλεκτες ύλες στον ίδιο χώρο.

Αποτελέσματα της έκρηξης

Λόγω της πτώσης από την έκρηξη του αυτόματου διακόπτη του δικτύου εξωτερικού φωτισμού, επικράτησε σκοτάδι στην Πλατεία ΣΙΩΚΟΥ, στην περιοχή από Δ. ΑΣΦ. μέχρι το 3ο Φυλάκιο γύρω από το μαντρότοιχο και στο ύπαιθρο επί του λόφου.

Σκοτάδι επίσης επικρατούσε στο Ν.Ν.Σ. και στις ενδιαιτήσεις των Αξιωματικών Υγειονομικού καθώς και σε ολόκληρο το διπτέρυγο συγκρότημα Γραφείων και Ενδιαιτήσεων, στο οποίο ανατινάχθηκε η Αποθήκη.

Για την παροχή φωτισμού στην περιοχή της πλατείας, όπου κείτονταν νεκροί και τραυματίες, κλήθηκε από το Βλητικό Σταθμό το φορτηγό αυτοκίνητο της Ε.Π.Ν., το οποίο και φώτισε με τους προβολείς του.

Η αποκατάσταση του ηλεκτρικού φωτισμού έγινε σε 10 έως 12 λεπτά από την έκρηξη με διαταγή του Αρχιεπιστολέα. Η έκρηξη προκάλεσε: α) 14 θανάτους (2 Αξιωματικοί, 4 Αρχικελευστές, 2 Κελευστές και 6 Ναύτες) β) 36 τραυματισμούς (4 Αξιωματικοί, 1 Αρχικελευστής, 3 Υπαξιωματικοί, 27 Ναύτες, 1

ιδιώτης) γ) Καταστροφή δύο πτερύγων του κτιριακού συγκροτήματος στο οποίο έδρευε η Δ. ΑΣΦ., τμήματος από το Γραφείο του Δ.Β.Ν. μέχρι το μεσότοιχο από το Γραφείο του Διευθυντή Ασφαλείας. Επίσης προκλήθηκαν ορισμένες ζημιές στο μανδρότοιχο του περιβόλου και στην προς τη θάλασσα πρόσοψη του Ν.Ν.Σ., στο Χειρουργείο κ.τ.λ.

Σύμφωνα με εκτίμηση που μου επιδόθηκε από τον νομομηχανικό Σ. Ναουμίδη, η απαιτούμενη δαπάνη για την ανακατασκευή των καταστραφέντων κτιρίων και την επανόρθωση των λοιπών ζημιών αρμοδιότητας Δ.Ν.Ε., θα είναι της τάξης των 60.000.000 δραχμών της εποχής εκείνης.

δ) Καταστροφή του φορητού οπλισμού που υπήρχε στην Αποθήκη μαζί με τα πυρομαχικά, ε) Καταστροφή των δυναμίτιδων, εμπορίων και θρυαλλίδος. στ) Καταστροφή επίπλων, σκευών κ.τ.λ.

Περίθαλψη θυμάτων εκρήξεως

Το νοσοκομειακό αυτοκίνητο που έτρεξε στον τόπο του ατυχήματος προς βοήθεια αχρηστεύθηκε λόγω της εκτίναξης και της ανατροπής του κατά την έκρηξη, με αποτέλεσμα το θάνατο ενός τραυματιοφορέα και την πρόκληση θλαστικού τραύματος στο κεφάλι του Αρχ. Ιατρού Δημητρίου.

Εν τούτοις ο Αρχ. Δημητρίου, παρά την κατάσταση του, προσέφερε όταν συνήλθε κάθε δυνατή πρώτη βοήθεια στους τραυματίες.

Ο Αξιωματικός Φυλακής του Επιτελείου Πλωτάρχης Οικ. Γεωργουλόπουλος έφθασε πρώτος από τους εντεταλμένους Αξιωματικούς στον τόπο του ατυχήματος λίγο πριν την έκρηξη, αλλά εκτινάχθηκε εξ’ αιτίας της και έπεσε στο έδαφος. Αφού συνήλθε μετά από λίγα λεπτά, σηκώθηκε αμέσως και έτρεξε προς περίθαλψη των τραυματιών, καθησυχάζοντας και εμψυχώνοντας τα πληρώματα.

Πρώτος αυτός υπέδειξε στον Αρχ. Ιατρ. Δημητρίου θέσεις όπου κείτονταν τραυματίες και με τον Σημαιοφόρο τεχν. Τσαγκαράκη έστειλε εντολή στο Υπασπιστήριο για να κληθεί το Ν.Ν.Π. και να αποστείλει γρήγορα τους διαθέσιμους Υγειονομικούς του Αξιωματικούς και μέσα για τη μεταφορά των τραυματιών.

Διατηρώντας την ψυχραιμία του, παρείχε οδηγίες και φρόντιζε για την περίθαλψη όσων την είχαν ανάγκη.

Ο Αξιωματικός αυτός, έχοντας μικρό τραύμα στο δεξί μάτι περιήλθε σε αφασία μετά από μισή ώρα και μεταφέρθηκε στο Ν.Ν.Π., όπου διαγνώσθηκε εγκεφαλική διάσειση. Η κατάσταση του παρέμεινε σοβαρή για πολύ καιρό.

Μετά την αποκατάσταση του φωτισμού έγινε τηλεφωνική κλήση με διαταγή του Αρχιεπιστολέα και άρχισε η μεταφορά των τραυματιών στο Ν.Ν.Σ. Λόγω όμως της αχρηστεύσεως του χειρουργείου του από την έκρηξη, η μεταφορά τους πραγματοποιήθηκε στο Ν.Ν.Π. και τα Στρατιωτικά Νοσοκομεία 401 και 430.

Διαβιβάσθηκαν τηλεφωνικώς οδηγίες προς το Ν.Ν.Π. για την αποστολή στο Ναύσταθμο Υγειονομικών Αξιωματικών, οι οποίοι και ενισχύθηκαν από τους ιδιώτες Ιατρούς της Σαλαμίνας.

Η μεταφορά των τραυματιών στο Ν.Ν.Π. και τα παραπάνω δύο Στρατιωτικά Νοσοκομεία εκτελέσθηκε ταχέως.

Αμέσως μετά την έκρηξη έγινε η μεταφορά των αμέσως ανευρεθέντων νεκρών στο νεκρικό θάλαμο του Ν.Ν.Σ. στη συνέχεια έγινε με την φροντίδα του διευθυντού Δ.Ν.Β. Αντιπλοιάρχου Αθανασίου, η εκταφή των νεκρών από τα ερείπια με συνεχή εργασία μέχρι το απόγευμα της Κυριακής.

Αυτοκίνητα και πλωτά μέσα διατέθηκαν για τους συγγενείς των θυμάτων που κλήθηκαν για να ακολουθήσουν την εκφορά.[…]

ΣτΣ.: καταθέτοντας την προσωπική μου εμπειρία, έντονα θυμάμαι το συμβάν. Οι γειτονιές του Πειραιά όπου ζούσα (περιοχή Αγίου Νικολάου) γεμάτες ακόμα από γυναικοπαρέες στα κατώφλια των σπιτιών, οι ταβερνούλες ακόμα φωτισμένες και μπόλικη…μαρίδα να παίζει στους άδειους από αυτοκίνητα δρόμους, παρά το προχωρημένο της ώρας. Αύγουστος , ζέστη, ξημέρωνε Κυριακή αργία και όλοι χαλάρωναν με τον όμορφο αυτό κοινωνικό τρόπο ζωής της μεταπολεμικής και μετεμφυλιακής Ελλάδας. Ο τρομακτικός ήχος από την έκρηξη και όχι μόνο, πάγωσε τους πάντες. Σπίτια εσείσθησαν, τζάμια έτριξαν παράγοντας το γνωστό τους ήχο, οι δρόμοι γέμισαν από έντρομους κατοίκους, μανάδες φώναζαν τα παιδιά τους, τα καπηλειά άδειασαν μονομιάς. Η άγνωστη προέλευση της ισχυρότατης έκρηξης σίγουρα έφερε στη μνήμη των μεγαλυτέρων αλλά και σε παιδιά εφηβικής ηλικίας της ατελείωτες νύχτες κόλασης που έζησε ο Πειραιάς από τους βομβαρδισμούς Γερμανών, Συμμάχων και τις εκρήξεις από σαμποτάζ σε πλοία και εγκαταστάσεις.

Με το ξημέρωμα της Κυριακής εκείνης μαθεύτηκε η προέλευση της έκρηξης. Βοηθούντος και του μετεμφυλιακού κλίματος της εποχής, πολλοί μίλησαν αυθαίρετα για …σαμποτάζ!!

Τον επόμενο χρόνο που κατατάχθηκα στη Σχολή Ναυτοπαίδων, γνώρισα τον ανηψιό του άτυχου Υποπλοιάρχου Εμμ. Φραγκίσκου, τριτοετή Σταμ. Φραγκίσκο, απόστρατο αξ/κό σήμερα, από τον οποίο έμαθα λεπτομέρειες , όπως εξιστορούνται στο κείμενο του κ. Ν. Τσαπράζη, τον οποίο θερμά ευχαριστούμε για την άδεια δημοσίευσης του συμβάντος.

Ε.Σ.

 

Ο «ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΣ»

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ Π.Ν.

 Με το σημερινό φύλλο εγκαινιάζουμε την εξιστόρηση άγνωστων ή ξεχασμένων γεγονότων που εντυπωσίασαν ,συγκλόνισαν συγκίνησαν έγραψαν ιστορία.

Αρχίζουμε μ΄ένα συμβάν που έγινε κατά την διάρκεια της ένοπλης δράσης των Ανταρτών στη Πελοπόννησο το 1948 με πρωταγωνιστή το πλοίο ‘Πολεμιστής’ Πρίν το κυρίως θέμα. γίνεται μια σύντομη εισαγωγή για την τότε επικρατούσα Γεωπολιτική ,μετά τον πόλεμο, κατάσταση  και τις συνέπειες αυτής.

===============================

Ο «ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΣ»

με το Πλωτάρχη Π. Σπυρομήλιο στο Φωκιανό

ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ, ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΣΑΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΤΟΥ ΧΑΡΙΣΑΝ ΕΙΡΗΝΗ

Απόσπασμα από την ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου του Τσώρτσιλ

Μόσχα Οκτώβριος 1944.

Στη Γιάλτα, στη Μ. Θάλασσα, στο ανάκτορο Λεβάδια, του Λάμπρου Κατσώνη, οι 3 μεγάλοι Στάλιν, Ρούσβελτ και Τσώρτσιλ συμφώνησαν εν τέλει πως μοιράστηκε ο κόσμος επάνω σε μία χαρτοπετσέτα. Ουσιαστικά την κατανομή την έκανε ο Στάλιν με τον Τσώρτσιλ γιατί ο Ρούσβελτ, βαριά άρρωστος, δεν είχε το κουράγιο να μπει στη μοιρασιά.

Έκρινα κατάλληλη τη στιγμή για να δράσω. Εδήλωσα: Ας ρυθμίσωμε τις υποθέσεις μας στα Βαλκάνια. Τα στρατεύματά σας ευρίσκονται στη Ρουμανία και στη Βουλγαρία. Έχομε συμφέροντα, αποστολές, πράκτορες σ΄ αυτές τις χώρες. Ας αποφύγωμεν την σύγκρουση για ζητήματα ασήμαντα. Σχετικώς προς την Μεγάλη Βραταννία και την Ρωσία, τι θα ελέγατε για μία υπεροχή κατά 90% υπέρ υμών στη Ρουμανία, υπεροχή κατά 90% υπέρ ημών στην Ελλάδα, και ίση συμμετοχή κατά 50% στην Γιουγκοσλαβία;». Ενώ μετεφράζοντο οι λόγοι μου, έγραψα σε μισό φύλλο χαρτιού:

Ρουμανία
Η Ρωσία 90%
Οι άλλοι 10%
Ελλάς
Η Μεγάλη Βρεταννία(εν συμφωνία με τις ΗΠΑ) 90%
Η Ρωσία 10%
Γιουγκοσλαβία 50% και 50%
Ουγγαρία 50% και 50%
Βουλγαρία
Η Ρωσία 75%
Οι άλλοι 25%

Έσπρωξα το χαρτί μπροστά στον Στάλιν στον οποίον είχαν δώσει εν τω μεταξύ την μετάφραση. Έγινε μία μικρή παύσις. Έπειτα, ο Στάλιν πήρε το μπλε μολύβι του, εχάραξε μια χρονδρή γραμμή σαν είδος επιδοκιμασίας, και μου επέστρεψε το σημείωμα. Τα πάντα ερρυθμίσθησαν σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, όσο εχρειάσθη για να γράψω το σημείωμα αυτό. Επηκολούθησε μακρά σιωπή. Το χαρτί με την μπλε γραμμή περέμενε στο τραπέζι. Τελικά, είπα: «Δεν θα έκριναν κάπως κυνικό εκ μέρους μας να ρυθμίζωμε αυτά τα προβλήματα, από τα οποία εξαρτάται η τύχη εκατομμυρίων υπάρξεων, κατά τρόπον τόσο υπεροπτικό; Ας κάψωμε αυτό το χαρτί». «Όχι, φύλαξέ το», είπε ο Στάλιν.

Μέσα στα πλαίσια αυτής της μοιρασιάς, η Ελλάς εγνώρισε το 1945 τις πρώτες μέρες της απελευθερώσεως. Οι συμφωνίες της Βάρκιζας έδωσαν στον ελληνικό λαό την ελπίδα ότι μετά τον τρομερό Δεκέμβριο του 1944 και τα μαύρα χρόνια και τις φρικαλεότητες της κατοχής θα έβλεπε επιτέλους την ειρήνη που θα της επέτρεπε να ελπίζει στο μέλλον. Δυστυχώς, ύστερα από λιγότερο από 1 χρόνο, το αντάρτικο του ΕΛΑΣ-ΚΚΕ έδωσε τα πρώτα σημεία της θύελλας που επρόκειτο να ακολουθήσει.

Η επίθεση στις 30/3/1946 κατά του Αστυνομικού Σταθμού Λιτόχωρου και το Σεπτέμβριο του 1946 κατά του πλοίου του Πολεμικού Ναυτικού ΑΚ 483, εσήμανε πλέον την έναρξη του εμφυλίου.

Το τι επηκολούθησε είναι λίγο πολύ γνωστό. Η Ελλάς εκινδύνευσε, παράλληλα με τη Μακεδονία των Σκοπίων της Σερβίας να χάσει και την ελληνική Μακεδονία, για τη Μακεδονία της KOMINTERN.

Με τη στήριξη της Δύσεως και τον αγώνα των παιδιών του ελληνικού λαού, η Ελλάς επέτυχε να ζήσει εις τα πλαίσια του δυτικού κόσμου, χρόνια σχετικής ευημερίας και δημοκρατικής διακυβερνήσεως.

Η ανάξεση παλαιών πληγών, οδυνηροτάτων για όλους, δεν είναι ούτε σκόπιμος ούτε ωφέλιμος αλλά ακόμα χειρότερο είναι η απώλεια της μνήμης και της οφειλής. Της θυσίας εκείνων, που με τη ζωή τους, εχάρισαν στις νεότερες γενιές που αυτό το αγνοούν, την Ελευθερία, τη Δημοκρατία και γιατί όχι την Πρόοδο.

Η δίκαιη αντιμετώπιση των γεγονότων θα σημειώσει θλιβερά περιστατικά και από τις δύο πλευρές. Αν η Μακρόνησος ήταν αναπόφευκτο κακό, το παιδομάζωμα θα μείνει ασυγχώρητο στη συνείδηση των Ελλήνων.

Ευχή μία και μόνη. Να μην ξεχάσουμε και να μην επαναλάβουμε.

Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ «ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΣ» 1948

6 Σεπτεμβρίου 1948

Το Πολεμικό Ναυτικό έχει αναλάβει, μέσα στα πλαίσια της στηρίξεως του Εθνικού Στρατού, την απαγόρευση από θαλάσσης εφοδιασμού των ανταρτών και όπου απαιτείται τη στήριξη του Αγώνος του Στρατού με το πυροβολικό των Πλοίων.

Η Πελοπόννησος έχει κατά κάποιο τρόπο επιτυχώς αποκλειστεί ούτως ώστε ο Δημοκρατικός Στρατός να αντιμετωπίζει σοβαρότατα προβλήματα κυρίως πυρομαχικών. Ο «Πολεμιστής», Ναρκαλιευτικό Ανοικτής Θαλάσσης, στο μέγεθος Κορβέτας, την 6η Σεπτεμβρίου 1948, παραπλέει τις ανατολικές ακτές της Πελοποννήσου.

Ώραν 09:20, νοτίως της πόλεως του Λεωνιδίου, εις τον όρμον του Φωκιανού, κάτω από τις πλαγιές του Πάρνωνα, εντοπίζει ύποπτο πετρελαιοκίνητο σκάφος με αριθμό ανταρτών επί της ακτής.

Επί τη θέα του πλοίου, αριθμός συμμοριτών εκδηλώνει τη διάθεση να παραδοθεί, ενώ υπόλοιποι βάλλουν κατά του πλοίου.

Ώραν 11:15, αιτείται η ενίσχυση στρατιωτικής δυνάμεως από Λεωνίδιο. Τόσο ο «Πολεμιστής», όσο και τα δύο Αεροσκάφη που υπερέπτησαν, εβλήθησαν υπό των ανταρτών, οπότε περί ώραν 12:25 ο Κυβερνήτης αποφασίζει να βληθεί το ύποπτο σκάφος.

Ακολουθεί τρομερή έκρηξη και στήλη καπνού άνω των 1500 μέτρων. Επρόκειτο περί πετρελαιοκίνητου άνω των 300 τόνων, προφανώς έμφορτο πυρομαχικών. Πέντε εκ των ευρισκομένων στην ακτή, έτοιμοι να παραδοθούν καθ΄ όν χρόνον οι υπόλοιποι αντάρτες τρέπονται προς την ορεινή περιοχή.

Καταφθάνει η στρατιωτική δύναμη και ο «Πολεμιστής» αποβιβάζει άγημα υπό Αξιωματικό. Το άγημα αναφέρει ότι η παραλία είναι διάσπαρτη νάρκες και όπλα. Επίσης ότι ανευρέθησαν στοιχεία αποδεικνύοντα την εθνικότητα του πετρελαιοκίνητου.

Διαπιστώνεται ότι δεν επρόλαβαν να εκφορτώσουν πυρομαχικά, η δε στρατιωτική δύναμη περισυλλέγει τα εις καλήν κατάστασην όπλα.

Την επομένη ημέρα, 7 Σεπτεμβρίου, έρευνες επί της ξηράς αλλά και εις τον βυθόν υπολογίζουν τα εντοπισθέντα όπλα στις 5000. Από το βυθό περισυνελέγησαν 3 χαρτοκιβώτια πλήρη χαρτονομισμάτων των 20 χιλιοδράχμων.

Το ΓΕΣ αιτείται την ανέλκυση κατά το δυνατόν των ποικίλων πυρομαχικών.

Απογευματινές ώρες της 8ης Σεπτεμβρίου ο «Πολεμιστής» αναφέρει ότι:

α. Ανευρέθη ο στροφαλοφόρος άξονας της μηχανής του πετρελαιοκινήτου σκάφους μετά της έλικος και του πηδαλίου και ανελκύσθησαν.

β. Μεγάλος αριθμός όπλων, ναρκών και βαρέων πολυβόλων καλύπτουν τον βυθόν.

γ. Επτά βαρέα ιταλικά πολυβόλα μεταφέρονται στο Ναύσταθμο.

Σαν συμπέρασμα, ο τεράστιος αριθμός των όπλων και των ναρκών που μετέφερε το πετρελαιοκίνητο σκάφος θα έδιναν εις τους αντάρτες της Πελοποννήσου τη δυνατότητα να συνεχίσουν τον αγώνα επί σημαντικότατο διάστημα.

Ακολουθούν τα διαμειφθέντα σήματα.

(Τα σήματα που ακολουθούν διεσώθηκαν από τον Ναύαρχο ε.α. κ. Π. Μανάκο με την ευγενή παραχώρηση του οποίου και αναδημοσιεύονται:)

——————————————————————————————————-\

6 Σεπτεμβρίου

Σ-3δ (Ιανουάριος 1936)                      ΣΗΜΑ                                     Αύξ. αριθ. Α31

Επιχειρήσεων

            Προς: ΥΝ                                                                    Από ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΝ

(Κ) ΝΔΝΑ ΑΣ

Εις όρμον ΦΩΚΙΑΝΟΥ ευρίσκομαι εις επαφήν με ανταρτικόν    Κ

βάλλομαι από τα γύρω υψώματα// Θα παραμείνω μέχρι πλήρους εκκαθαρίσεως της καταστάσεως

ΩΛ 060939/9/48                                                                     ΩΠ 060920/9/48

ΓΕΝ/Γ

——————————————————————————————————-

6 Σεπτεμβρίου

Σ-3δ (Ιανουάριος 1936)                      ΣΗΜΑ                                     Αύξ. αριθ. Α52

Επιχειρήσεων

            Προς: ΓΕΝ /Γ                                                              Από ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΝ

Διαταχθέν αεροπλάνον άνωθεν εμού/////////

ΩΛ 061145/9/48                                                                     ΩΠ 061140/9/48

ΓΕΝ/Γ

——————————————————————————————————

8 Σεπτεμβρίου

Εμπιστευτικόν

ΕΠΕΙΓΟΝ

Προς: ΝΔΝΑ                                                                           Από ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΝ

Μεταφέρω 17 συλληφθέντας προς ανάκρισιν και ένα ……..   συνοδεύοντα τας σύο συλληφθείσας αδελφάς/// Παρακαλώ διατάξατε που θα τους αποβιβάσω///

ΓΕΝ/Γ-ΓΕΝ/Δ                                                                                     081500/9

————————-

Αναμνήσεις του Αντιναυάρχου ε.α. κ. Α. Μ. Δαμιράλη

Ανατίναξη του Π/Κ των ανταρτών υπό του «Πολεμιστή» στον όρμο Φωκιανού

Το 1948 υπηρετούσα στο Α/Τ «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ», με κυβερνήτη τον Αντιπλοίαρχο Α. Ράλλη.

Το βράδυ της 6/9/1948 ο «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ» διετάχθη να πλεύσει στον όρμο Φωκιανού. Μετά τον είσπλου του «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ» στον όρμο Φωκιανού την 7/9/48 είδαμε ότι στη γύρω ακτή και στα αβαθή ήταν διάσπαρτο κατεστραμμένο πολεμικό υλικό από την ανατίναξη του Π/Κ.

Το εν λόγω Π/Κ των ανταρτών έκανε μεταφορά του πολεμικού υλικού στο Φωκιανό από το Δυρράχιο της Αλβανίας για να εφοδιάσει τους αντάρτες της Πελοποννήσου.

Διετάχθη η αποβίβαση αγήματος υπό τους Ανθυπλοιάρχους Σ. Νικολαράκο και Δ. Παπασηφάκη και τους σημαιοφόρους Χ. Κοντογιάννη, Μ. Περιστεράκη και Α. Δαμιράλη.

Το άγημα συγκέντρωσε, κατέγραψε και φόρτωσε μικρό μέρος του παντοειδούς πολεμικού υλικού που ήταν διεσπαρμένο στη γύρω περιοχή μετά την ανατίναξη του Π/Κ.

Ο οπλισμός, τα πυρομαχικά και τα υλικά που μετέφερε το Π/Κ ήταν:

  1. Μεγάλος αριθμός ιταλικών, γερμανικών και ρωσικών όπλων.

  2. Εκατοντάδες ρωσικά και ιταλικά πολυβόλα.

  3. Δεκάδες υποπολυβόλα ιταλικά, γερμανικά

  4. Μικρός αριθμός όλμων.

  5. Μικρός αριθμός ναρκών ξηράς.

  6. Κιβώτια με ιταλικές χειροβομβίδες

  7. Ελληνικά χαρτονομίσματα.

  8. Πυρομαχικά παντός τύπου και προελεύσεως.

  9. Στρατιωτικός ιματισμός και τρόφιμα (κονσέρβες).

Μετά τη διαλογή και τη φόρτωση μέρους του υλικού στο «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ» καταπλεύσαμε στο λιμάνι του Πειραιά και πρυμνοδετήσαμε μπροστά στο Παλαιό Ρολόι.

Στο πλοίο ήρθε ο τότε υπουργός Ναυτιλίας Ναύαρχος Α. Σακελλαρίου και μεγάλος αριθμός Ελλήνων και ξένων δημοσιογράφων που φωτογράφισαν το πολεμικό υλικό. Για πολύ καιρό το κατόρθωμα του «Πολεμιστή ήταν το πρώτο  θέμα στο Τύπο, γιατί οι πάντες διαπίστωσαν ότι η κατά της Ελλάδος επιδρομή των ανταρτών ήταν από το παραπέτασμα, με την αμέριστη συμπαράσταση του Τίτο, Αλβανών και λοιπών κρατών της τότε ΕΣΣΔ.

Το κατόρθωμα του Πλωτάρχου Π. Σπυρομήλιου είχε ως αποτέλεσμα να στερήσει τους αντάρτες της Πελοποννήσου από αυτόν το μεγάλο αριθμό οπλισμού, πυρομαχικών και εφοδίων.

Το καλοκαίρι του 1950 υπηρετούσα στο Ν/Α «ΠΑΤΜΟΣ», με κυβερνήτη τον Α. Χειμαριό (έφεδρο Υποπλοίαρχο). Αρχιεπιστολέας της τότε Α.Δ.ΠΑΔ. ήταν ο Αντιπλοίαρχος Πύρρος Σπυρομήλιος. Ένα Σάββατο διετάχθη το «ΠΑΤΜΟΣ» μετά επιβίβαση του Αρχιεπιστολέα να πλεύσουμε στον όρμο Φωκιανού. Καταπλεύσαμε το πρωί της Κυριακής και παρ΄ όλο που είχαν περάσει δύο χρόνια, στα ρηχά του όρμου Φωκιανού υπήρχε ακόμη σε δεκάδες κατεστραμμένο υλικό οπλισμού και υλικό των ανταρτών γενικότερα.

Από τότε έχουν περάσει 60 χρόνια και δεν ξεχνώ με πόση σεμνότητα ο Αντιπλοίαρχος Π. Σπυρομήλιος μας περιέγραφε, επί του «ΠΑΤΜΟΣ», κατά τον πλου της επιστροφής, τα του εντοπισμού και καταστροφής του Π/Κ των ανταρτών.