ΕΠΕΤΕΙΟΙ

Με την απελευθέρωση των νήσων του ανατολικού και βορείου Αιγαίου από το Πολεμικό Ναυτικό κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, επόμενο ήταν να καταγραφούν ιστορικές ημερομηνίες για κάθε νησί, υποδεχόμενο τους ελευθερωτές μετά από αιώνες σκλαβιάς. Έτσι με την εκατονταετηρίδα από τους Βαλκανικούς Πολέμους, πολλά νησιά γιόρτασαν την 100η επέτειο από την απελευθέρωσή τους.

-Στις 18 Οκτ. η ΘΑΣΟΣ. Παρέστησαν οι: Διοικητής Φ/Γ Αρχιπλοίαρχος Σπ. Κονιδάρης ΠΝ, Διοικητής ΝΔΒΕ Πλοίαρχος Χρ. Παυλούδης ΠΝ, Κυβερνήτης ΤΠΚ ΜΠΛΕΣΣΑΣ Πλωτάρχης Γ. Φραγκιαδάκης ΠΝ. Παρέλασαν αγήματα ανδρών της ΤΠΚ ΜΠΛΕΣΣΑΣ.

-Την ίδια ημέρα ο ΑΓ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ παρουσία των Α/Ε Στόλου Αρχιπλοίαρχο Νικ Τσούνη ΠΝ, Κυβερνήτη της κανονιοφόρου ΑΡΜΑΤΩΛΟΣ Πλωτάρχη Πν. Μήλιας ΠΝ και τον Διοικητή Ν.Σ. Λήμνου Αντιπλοίαρχο Νικ. Μοσχόπουλο ΠΝ. Παρέλασε άγημα του ΑΡΜΑΤΩΛΟΣ.

-Στις 19 Οκτ η ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ. Παραβρέθηκαν οι: Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Μιχ. Κωσταράκος. Εκπρόσωπος του Α/ΓΕΝ ο Δοικητής ΝΔΑ Αρχιπλοίαρχος Ιωαν. Μαΐστρος ΠΝ. Παρέλασε άγημα της Κ/Φ ΤΟΛΜΗ.

-Την 21 Οκτ. τα ΨΑΡΑ. Παρέστησαν οι: ο Υ/ΑΣ Υποναύαρχος Γεώργιος Γιακουμάκης ΠΝ, ο Κυβερνήτης της Φ/Γ ΨΑΡΑ Αντιπλοίαρχος Πολ., Κουλούρης ΠΝ, ο Διοικητής ΝΑ.Σ. Χίου Αντιπλοίαρχος Σωτ. Πούλης ΠΝ. Παρέλασε άγημα του πλοίου.

-Στις 7 και 8 Νοεμ. η ΛΕΣΒΟΣ, παρουσία των: ΑΣ Αντιναυάρχου Κων. Μαζαράκη-Αινιάν ΠΝ. Αντιπροσωπίες των Α/Γ ΛΕΣΒΟΣ, ΣΑΜΟΣ, Κ/Φ ΤΟΛΜΗ, ΠΠ ΑΝΔΡΟΜΕΔΑ και ΝΑ.Σ.ΛΕ. Στο χώρο αρμάτων του ΛΕΣΒΟΣ φιλοξενείτο έκθεση φωτογραφίας κι εκθεμάτων στολών εποχής Βαλκανικών Πολέμων. Παρέλασε άγημα από 4 διμοιρίες της Σ.Ν.Δ., με τη σημαία του ΠΝ και τη μπάντα του Πολεμικού Ναυτικού, η οποία εν συνεχεία έδωσε συναυλία στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης.

-Στις 10 και 11 Νοεμ. η ΧΙΟΣ. Παραβρέθηκαν οι: Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, ο Α/ΓΕΝ

Αντιναύαρχος Κοσμάς Χρηστίδης ΠΝ, Θρησκευτικές, πολιτικές, στρατιωτικές αρχές του τόπου, φορείς αυτοδιοίκησης κ.α. Ναυλοχούσαν τα Α/Γ ΛΕΣΒΟΣ (έγινε επίσκεψη της έκθεσης), ΠΠ ΣΤΑΜΟΥ κ Ω/Γ ΠΥΘΕΑΣ. Η φιλαρμονική   του ΠΝ έδωσε συναυλία στο Πνευματικό Κέντρο του νησιού. Έγινε κατάθεση στεφάνων στους Ανθ/ρχο Ν. ΡΊΤΣΟ και Ναυτ. Δόκιμο Ι. Παστρικάκη που έπεσαν στις μάχες απελευθέρωσης της νήσου.

-Τέλος στις 11 Νοεμ. Εόρτασε η ΣΑΜΟΣ, παρουσία του Διοικητού ΣΝΔ, Υποναύαρχου Αλεξ. Θεοδοσίου ΠΝ (ως εκπροσώπου του Α/ΓΕΝ), Αντιπροσωπειών των Α/Γ ΣΑΜΟΣ,  ΠΠ ΠΗΓΑΣΟΣ και ΚΥΚΝΟΣ. Παρέλασαν 2 διμοιρίες Ναυτικών Δοκίμων με τη σημαία του ΠΝ.

ΕΠΕΤΕΙΟΣ 100 ΕΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ

ΕΠΕΤΕΙΑΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΑΝΤΙΝΑΥΑΡΧΟΥ ε.α. Ι. ΠΑΛΟΥΜΠΗ Π.Ν.

Προσφώνηση Προέδρου

Εξοχότατε Πρόεδρε της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Το Πολεμικό Ναυτικό σας υποδέχεται και σας καλωσορίζει στο Θωρακισμένο

Καταδρομικό «Γεώργιος Αβέρωφ», το πλοίο που συνετέλεσε τα μέγιστα στη

διαμόρφωση των σημερινών συνόρων της πατρίδας μας.

Σαν αύριο συμπληρώνονται 100 ακριβώς χρόνια, μετά την ημέρα της έναρξης

των Βαλκανικών Πολέμων, κατά την οποία η Πολιτειακή και Πολιτική ηγεσία της

τότε εποχής, επέβη στο πλοίο, που βρισκόταν αγκυροβολημένο στον όρμο του

Φαλήρου, για να παραστεί στον απόπλου του Στόλου και να κατευοδώσει τα

πληρώματά του.

Τα λόγια του Πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου που αντήχησαν σε τούτα τα

καταστρώματα σημάνθηκαν σ’ όλα τα πλοία και χάραξαν ανεξίτηλα στις ψυχές

των ανδρών τη σημασία της αποστολής τους. Από τους απλούς θερμαστές που,

στα έγκατα των καραβιών, φτυάριζαν κάρβουνο στις εστίες των λεβήτων, μέχρι

τους ακοίμητους αξιωματικούς, οπτήρες στις γέφυρες, που σάρωναν με τα κιάλια

τους τον ορίζοντα, όλοι αντιλήφθηκαν και ενστερνίσθηκαν την προτροπή του

Εθνάρχη Πρωθυπουργού :

«Ἡ πατρίς ἀξιοῖ ἀπό ὑμᾶς, ὄχι ἁπλῶς ν’ἀποθάνητε ὑπέρ αὐτῆς. Αὐτό θά ἠτο τό ὀλιγώτερον. Ἀξιοῖ νά νικήσετε.»

Είχε προηγηθεί μια έντονη 15ετία κατά την οποία η μικρή Ελλάδα, οικονομικά

κατεστραμμένη από την πτώχευση του 1893, είχε πρόσθετα υποχρεωθεί να

πληρώσει πολεμικές αποζημιώσεις στην Τουρκία για τον άτυχο πόλεμο του 1897

τον οποίον η ίδια είχε προκαλέσει στην προσπάθειά της να βοηθήσει την Κρητική

επανάσταση. Η ελληνική κοινωνία νιώθοντας το σύμπλεγμα της ταπείνωσης που

προκάλεσε η στρατιωτική ήττα του 1897, ήταν αναστατωμένη, ευερέθιστη, χωρίς

σταθερότητα και επί πλέον έπρεπε να αντιμετωπίσει δύο μεγάλα εθνικά θέματα

που βρίσκονταν και πάλι σε έξαρση. Το Κρητικό και το Μακεδονικό.

Tο 1909 εκδηλώθηκε στη χώρα κίνημα από τον «Στρατιωτικό Σύνδεσμο». Μετά

την προβολή κάποιων λογικών και μετριοπαθών αιτημάτων, που αφορούσαν

κυρίως την επίσπευση της ανασυγκρότησης και ενίσχυσης των Ενόπλων

Δυνάμεων, ο «Στρατιωτικός Σύνδεσμος» ουσιαστικά διέκοψε τις δραστηριότητές

του. Δύο όμως γεγονότα που προκλήθηκαν από την ύπαρξη του «Συνδέσμου»

έμελλε να έχουν αποφασιστική επίδραση στη μελλοντική πορεία της Ελλάδας :

Το πρώτο υπήρξε η πρόσκληση από την Κρήτη και η καθιέρωση στην κεντρική

πολιτική σκηνή του Ελευθερίου Βενιζέλου, ως μόνου γνησίου εκφραστού των

αναγεννητικών σκοπών του «Στρατιωτικού Συνδέσμου» και κατ’ επέκταση του

Ελληνισμού.

Το δεύτερο ήταν ασφαλώς η ενίσχυση του Ναυτικού με την αγορά του

Θωρακισμένου Καταδρομικού «Γεώργιος Αβέρωφ», που βρισκόταν υπό

κατασκευή για λογαριασμό της Ιταλίας στα ναυπηγεία των αδελφών Ορλάντο

στο Λιβόρνο. Η ιταλική κυβέρνηση θεώρησε ότι τα δύο, αδελφά του «Αβέρωφ»,

πλοία που ήδη κατείχε, ήταν αρκετά και παρήγγειλε στο ναυπηγείο να βρει

ενδιαφερόμενο αγοραστή. Ήταν η ευκαιρία της Ελλάδας, που παρενέβη και

αγόρασε το πλοίο. Σημαντική συμβολή στην αγορά είχε η χορηγία, που είχε

αφήσει με τη διαθήκη του ο εθνικός ευεργέτης Γεώργιος Αβέρωφ, ομογενής της

Αλεξανδρείας, καταγόμενος από την Ήπειρο.

Ο λαός έχοντας επικεφαλής, από τον Οκτώβριο του 1910, την εμπνευσμένη

ηγεσία του Ελευθερίου Βενιζέλου βρήκε τη δύναμη να ομονοήσει, να εξαρθεί

πάνω από τις αξεπέραστες δυσκολίες, να ιεραρχήσει τις προτεραιότητες,

να προετοιμάσει τις Ένοπλες Δυνάμεις του και να ξεκινήσει για το έπος των

Βαλκανικών Πολέμων.

Ο ίδιος λαός, την 1η Σεπτεμβρίου του 1911, με μια συγκέντρωση σπάνιου

όγκου και παλμού στην παραλία του Φαλήρου, υποδεχόταν με συγκινητικές

εκδηλώσεις ενθουσιασμού το Θωρηκτό «Αβέρωφ», που επρόκειτο να αποτελέσει

το αντικείμενο αναρίθμητων λαϊκών εκδηλώσεων λατρείας και θαυμασμού και

να μετατραπεί από τη λαϊκή φαντασία σε ένα θαλασσινό στοιχειό, φύλακα του

Αιγαίου.

Οι διεθνείς διεργασίες που οδήγησαν τα τέσσερα Χριστιανικά κράτη της

χερσονήσου του Αίμου, Βουλγαρία, Σερβία, Ελλάδα και Μαυροβούνιο να

συνάψουν αμυντική συμμαχία με σαφή αντι-οθωμανική αιχμή, εκφεύγουν των

ορίων της σύντομης αυτής προσφώνησης.

Σημασία έχει να τονισθεί η διπλωματική ευστροφία και η διορατικότητα του

Έλληνα Πρωθυπουργού, ο οποίος διέβλεψε τους κινδύνους που περιέκλειε

η συμμαχία Βουλγαρίας και Σερβίας, για τα εδάφη της Μακεδονίας, που θα

απελευθερώνονταν και αντί να αναζητήσει αντίρροπο σχήμα, ή να συγκατατεθεί

με την Τουρκία, όπως τον προέτρεπαν διάφορα διεθνή κέντρα, προσφέροντας

μάλιστα και δελεαστικό αντάλλαγμα την ανεξαρτησία της Κρήτης, προτίμησε τη

Βαλκανική συμμαχία.

Ο μοναδικός λόγος για τον οποίο έγινε δεκτή η Ελλάδα στη συμμαχία ήταν η

ύπαρξη του ναυτικού της. Ήταν η μοναδική χώρα της Βαλκανικής που διέθετε

αξιόλογο Στόλο ικανό να αντιπαρατεθεί στον Οθωμανικό.

Οι αφορμές δεν άργησαν να φανούν και τον Οκτώβριο του 1912 η τετραμερής

Βαλκανική συμμαχία κήρυξε τον πόλεμο εναντίον της Οθωμανικής

Αυτοκρατορίας.

Έτσι σαν αύριο, πριν 100 χρόνια, ο στρατός μας διάβαινε τα σύνορα της

Μελούνας και το Ναυτικό σήκωνε άγκυρα από τον όρμο του Φαλήρου.

Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις που απελευθέρωσαν μεγάλα χερσαία και νησιωτικά

τμήματα της πατρίδας μας και διπλασίασαν την εδαφική της επικράτεια και τον

πληθυσμό της, διεξήχθησαν από τις τότε ένοπλες δυνάμεις, Στρατό και Ναυτικό,

με ένα απίστευτο ηθικό και μια γενναιότητα που σπάνια συναντάται στην ιστορία

των εθνών.

Στα πεδία των μαχών ξηράς η ορμή των στρατευμένων παιδιών της Ελλάδας

έμοιαζε περισσότερο με ξέσπασμα που σάρωνε στο διάβα του τις τουρκικές

φρουρές και τις εστίες αντιστάσεως. Ήταν τεράστια η τακτική αξία των μαχών,

για τα περάσματα, τους λόφους, τα ποτάμια, τις οχυρές θέσεις, η ψυχολογική

αλλά και η ουσιαστική αξία της απελευθέρωσης χωριών και πόλεων και η

δικαιολογημένη προβολή του ενθουσιασμού και της συγκίνησης των τοπικών

πληθυσμών, που υποδέχονταν τα ελληνικά απελευθερωτικά στρατεύματα.

Έγιναν θρυλικές οι πολύνεκρες μάχες του Σαρανταπόρου (9-10 Οκτωβρίου), των

Γιαννιτσών (19-20 Οκτωβρίου), η πτώση του Μπιζανίου (21 Φεβρουαρίου), οι

μάχες στο Κιλκίς και Λαχανά (19 – 21 Ιουνίου), της Δοϊράνη (22 – 23 Ιουνίου),

του Μπέλες (24 – 26 Ιουνίου) των στενών της Κρέσνας και της περιοχής της

Τζουμαγιάς (8 – 11 Ιουλίου). Ως ένδειξη σεβασμού στους ηρωικούς νεκρούς και

για να γίνει αντιληπτό το πείσμα με το οποίο διεξαγόταν ο αγώνας, θα πρέπει

να αναφερθεί ότι στις μάχες Κιλκίς – Λαχανά έπεσαν ηρωικά μαχόμενοι στην

πρώτη γραμμή επικεφαλής των μονάδων τους και 10 Διοικητές Συνταγμάτων και

Ταγμάτων.

Η μεγάλη όμως, η αποφασιστική νίκη του πολέμου, όχι μόνο για την Ελλάδα

αλλά για όλους τους Βαλκάνιους συμμάχους, κερδήθηκε στη θάλασσα, εκεί

που το Ελληνικό Ναυτικό, μόνο του, αντιμετώπισε τον σαφώς μεγαλύτερο και

ισχυρότερο στόλο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η επίτευξη «επιχειρησιακού ελέγχου» σε μια θαλάσσια έκταση, με την έννοια της

ναυτικής ορολογίας, αποσκοπεί στην παρεμπόδιση των γραμμών επικοινωνίας

του αντιπάλου και στη διατήρηση ανοικτών των θαλασσίων οδών μεταφοράς για

ικανοποίηση των δικών μας αναγκών. Η πλήρης απαγόρευση στον αντίπαλο της

χρήσης των θαλασσίων μεταφορών και η άνετη, ασυνόδευτη εξυπηρέτηση των

ημετέρων μεταφορικών αποστολών, εγγίζει τα όρια της ″απόλυτης κυριαρχίας».

Σε αυτή την κυριαρχία απέβλεπε και ήταν αυτό που πέτυχε ο Ελληνικός

Στόλος, το 1912, με τις δύο μεγάλες ναυμαχίες της Έλλης, προ της εισόδου

των Στενών των Δαρδανελίων, την 3η Δεκεμβρίου 1912 και της Λήμνου, την

5η Ιανουαρίου 1913. Πίσω από τα γεγονότα του ναυτικού αγώνα δεσπόζει η

φυσιογνωμία του Αρχηγού του Στόλου του Υποναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη.

Με την προσωπικότητά του, την ευφυΐα ή την αποκοτιά του, τη στρατηγική του

σκέψη ή την τύχη του, την πίστη στις αξίες του γένους του ή την εμπιστοσύνη

στους άνδρες που διοικούσε, ή όλα μαζί, άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμα της

ιδιοσυγκρασίας του στην ελληνική ιστορία με τα αποτελέσματα που προκάλεσε.

Η απαγόρευση των θαλασσίων επικοινωνιών στο Αιγαίο, την οποία επέβαλε

το Ελληνικό Ναυτικό, αποστέρησε τους Οθωμανούς από τις ενισχύσεις τους,

που περίμεναν αδρανείς στα λιμάνια της Μικράς Ασίας και της Συρίας να

διαπεραιωθούν στη Μακεδονία. Περίπου 250.000 έφεδροι Οθωμανοί, που

αποτελούσαν το 8ο Σώμα Στρατού της Δαμασκού και 15 πρόσθετες Μεραρχίες

προερχόμενες από επιστράτευση στη Δαμασκό και στη Σμύρνη, δεν μπόρεσαν

να αντιπαραταχθούν στα μέτωπα της Βαλκανικής και, σχεδόν με βεβαιότητα,

να αλλάξουν τη ροή των χερσαίων επιχειρήσεων. Το έργο αυτό το επιτέλεσε

μόνο του το Ελληνικό Ναυτικό επιβάλλοντας την πλήρη διακοπή των θαλασσίων

γραμμών επικοινωνίας. Θα πρέπει να προστεθεί ότι η μεταφορά δια ξηράς ενός

τέτοιου αριθμού ανδρών και του συνεπαγόμενου όγκου των εφοδίων τους, με τα

υποτυπώδη έως ανύπαρκτα συγκοινωνιακά και οδικά δίκτυα της εποχής, ήταν

πολύ δύσκολη έως αδύνατη.

Στον τομέα των ναυτικών επιχειρήσεων θα πρέπει να αναφερθούν και οι δύο

παράτολμες διεισδύσεις των τορπιλοβόλων 11 και 14 στα τουρκοκρατούμενα

λιμάνια της Θεσσαλονίκης, στις 18 Οκτωβρίου και των Κυδωνιών, στις 9

Νοεμβρίου και ο τορπιλισμός και καταβύθιση του Θωρηκτού «Φετχί Μπουλέντ»

και της κανονιοφόρου «Τραπεζούντα» αντίστοιχα. Σημειωτέον ότι οι δύο

Κυβερνήτες Υποπλοίαρχοι Νικόλαος Βότσης και Περικλής Αργυρόπουλος

αντίστοιχα, δεν είχαν λάβει σχετική έγκριση για το εγχείρημά τους. Άλλοι καιροί,

άλλα ήθη, με την καλώς εννοούμενη πρωτοβουλία και το ελεύθερο πνεύμα να

αποτελεί το κύριο χαρακτηριστικό των στρατιωτικών της εποχής.

Σκοπός αυτής της σύντομης αναφοράς δεν είναι να περιγράψει λεπτομέρειες

των μαχών και των ηρωισμών στη στεριά και στη θάλασσα κατά τη διάρκεια

των Βαλκανικών Πολέμων. Δεν μπορεί όμως να μην σταθεί και να μην αναφέρει

την απελευθέρωση των μεγάλων αστικών κέντρων της βορείου Ελλάδος με

σημαντικότερη αυτή της Θεσσαλονίκης, στις 27 Οκτωβρίου του 1912, από τον

Ελληνικό στρατό.

Η πρωτεύουσα της Μακεδονίας, το κέντρο των Βαλκανίων επέστρεφε στον

Ελληνισμό, μετά από 482 χρόνια κατοχής και σκλαβιάς.

Συγχρόνως απελευθερώθηκαν και ενσωματώθηκαν στην Ελλάδα η Κοζάνη, η

Φλώρινα, η Καστοριά, η Πρέβεζα, τα Ιωάννινα, οι Σέρρες, η Δράμα και η Καβάλα.

Στο νησιωτικό χώρο απελευθερώθηκαν όλα τα νησιά του ανατολικού και βορείου

Αιγαίου, Λέσβος, Χίος, Λήμνος, Σαμοθράκη, Θάσος, Άγιος Ευστράτιος, Ψαρά,

Οινούσσες. Επικυρώθηκε και η ενσωμάτωση στη χώρα της Κρήτης, της Σάμου

και της Ικαρίας. Ενωρίτερα και τα τρία νησιά είχαν αποκτήσει την αυτονομία

τους. Το Ναυτικό πρόλαβε τη βουλγαρική προέλαση και πάτησε πρώτο στην

περιοχή του Αγίου Όρους, γλιτώνοντας έτσι την κιβωτό της Ορθοδοξίας από

ανεπιθύμητες επιπλοκές και περιπέτειες.

Τέλος θα πρέπει να αναφερθεί ότι απελευθερώθηκαν ακόμα η Ξάνθη, η

Κομοτηνή, η Αλεξανδρούπολη, το Αργυρόκαστρο, η Πρεμετή, οι Άγιοι Σαράντα,

η Χιμάρα, το Τεπελένι, η Κλεισούρα, καθώς και τα νησιά Ίμβρος και Τένεδος,

ανεξαρτήτως του ό,τι, όλες αυτές οι πόλεις και τα νησιά δεν κρατήθηκαν τότε

μέσα στα όρια της ελληνικής επικράτειας. Οι περιπέτειες του έθνους και οι

αντίστοιχες Συνθήκες ειρήνης που ακολούθησαν, κράτησαν τα περισσότερα

εκτός συνόρων της Ελλάδας, παρά το γεγονός ότι κατοικούνταν από συμπαγείς

ελληνικές πληθυσμιακές μάζες.

Κύριε Πρόεδρε.

Η αναφορά σε εθνικές επετείους έχει βέβαια ως στόχο την υπόμνηση και την

απότιση φόρου τιμής σε εκείνους τους ηρωικούς προγόνους που θυσίασαν το

πολυτιμότερο αγαθό της επίγειας ύπαρξής τους, τη ζωή τους, για την ελευθερία

της πατρίδας και όλων ημών των επιγόνων.

Από την άλλη πλευρά οι εθνικές επέτειοι πρέπει να φρονηματίζουν όλους μας και

να εντοπίζουμε σ’ αυτές, αφ’ ενός τα λάθη και τις παραλείψεις που στοίχισαν, αφ’

ετέρου τις κινήσεις και τις επιλογές, που κατέληξαν σε επιτυχίες.

Τα επιτεύγματα των Βαλκανικών Πολέμων αποτελούν ιστορικό παράδειγμα

για το πώς ένας λαός, κατάλληλα εμπνεόμενος από την ηγεσία του, μπορεί να

μεγαλουργήσει ξεπερνώντας το συναίσθημα κατάθλιψης που του δημιουργεί η

μίζερη οικονομική του κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει, όχι από δική του

υπαιτιότητα.

Η περίοδος που προηγήθηκε των Βαλκανικών Πολέμων έχει πολλές ομοιότητες

με τη σημερινή εποχή. Στη μελέτη, επομένως, εκείνης της περιόδου, μπορούν

ενδεχομένως να ανιχνευθούν πολιτικές και συμπεριφορές, που ενοποιούν το λαό

και τον εντάσσουν σε συστράτευση στον κοινό σκοπό ανάταξης της πατρίδας.

Με τις σκέψεις αυτές, ας ευχηθούμε η επέτειος των 100 χρόνων από την

έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων να αποτελέσει αφετηρία μιας ανηφορικής

πορείας αισιοδοξίας για τον ελληνικό λαό. Μιας πορείας αποκατάστασης της

αυτοπεποίθησής μας, μιας πορείας που θα δημιουργήσει το έπος της ειρηνικής

ανάπτυξης της χώρας μας, σε ένα κράτος σύγχρονο, ευνομούμενο και καλά

οργανωμένο. Μόνο τότε θα φανούμε κι εμείς, 100 χρόνια μετά, αντάξιοι των

χιλιάδων τιμημένων νεκρών των Βαλκανικών Πολέμων και της γενιάς εκείνης

των ελλήνων, που έβλεπε την πατρίδα της με υπερηφάνεια και ήταν έτοιμη να

θυσιαστεί για την ελευθερία της.

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΑΑΝ…………..

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΑΑΝ ΣΤΟ ΕΤΗΣΙΟ ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ   

           ΠΕΣΟΝΤΩΝ ΣΤΟ ΚΕΠΑΛ ΤΗΝ 19-11-2012

Κύριε Υφυπουργέ, κύριε Ελευσινιώτη

Είναι μεγάλη μας τιμή που ευρίσκεσθε σήμερα μαζί μας ως προερχόμενος από το Π.Ν.

Κύριε Αρχηγέ του ΓΕΝ

Κύριε Αρχηγέ του Στόλου

Κύριοι εκπρόσωποι των Α/ΓΕΕΘΑ , Α/ΓΕΣ και Α/ΓΕΑ

Κύριοι Ναύαρχοι

Κύριοι Διοικητές

Κύριοι Επίτιμοι Α/ΓΕΝ και ΑΣ

Ενδοξοι Βετεράνοι του Β.΄Π.Π.

Κύριοι Εκπρόσωποι των Ενώσεων Αποστράτων Σ.Ξ., Π.Α. και Λ.Σ.

Κύριοι Πρόεδροι και εκπρόσωποι των ΣΑ/ΣΝΔ-ΕΣΥ-ΣΝΑ-ΠΜ/ΣΑΣΥ/ΠΝ-ΣΑΣΜΥΝ-Καρδιοπαθών

Κύριοι Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί και σπουδαστές των ΣΝΔ και ΣΜΥΝ

Αγαπητοί συνάδελφοι

Κυρίες και κύριοι

Η σημερινή τελετή πραγματοποιείται, όπως κάθε χρόνο, για να τιμήσουμε την μνήμη και να υποκλιθούμε με ευλάβεια και ευγνωμοσύνη στους ηρωικούς νεκρούς Αξιωματικούς, Υπαξιωματικούς και Ναυτοδιόπους του ΠΝ και του Λ.Σ., που έπεσαν μαχόμενοι κατά την διάρκεια του Β.΄Π.Π., καθώς και στους μετά τον πόλεμο πεσόντες κατά την διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων ή εν καιρώ ειρήνης κατά την εκτέλεση διατεταγμένης υπηρεσίας.

Η προσφορά της ζωής των γενναίων αυτών συναδέλφων προς την Πατρίδα αποτελεί ύψιστο καθήκον και χρέος που υπαγορεύεται από την παράδοση του σύγχρονου Ελληνα μαχητή και απορρέει από τον όρκο για αγώνα μέχρι της τελευταίας ρανίδας του αίματός του.

Μεγαλειώδης και ανυπέρβλητη η προσφορά ζωής και θείο χάρισμα η γενναιότητα και η ψυχική αρετή.

Αψηφώντας τις αντίξοες συνθήκες και έχοντας ως μοναδικό εφόδιο την πίστη στα εθνικά ιδεώδη και στο αγαθό της ελευθερίας, πολέμησαν, τραυματίστηκαν, έπεσαν υπέρ πατρίδας, δίνοντας την ελευθερία στην Ελλάδα και κάνοντας τους Ελληνες απανταχού της γης υπερήφανους.

Τα πληρώματα των Ελληνικών πλοίων του Πολεμικού και Εμπορικού Ναυτικού μεγαλούργησαν στο πλευρό των συμμάχων επιδεικνύοντας απαράμιλλο θάρρος, ναυτοσύνη και πίστη στο αγαθό της ελευθερίας και προκαλώντας τον θαυμασμό και την εκτίμησή τους.

Οταν ο κατακτητής πάτησε τα Ελληνικά ιερά χώματα τον Απρίλιο του 1941, τα Ελληνικά πολεμικά πλοία τα οποία είχαν διασωθεί από την δράση της Γερμανικής αεροπορίας, κατέφυγαν στην Μ. Ανατολή για να συνεχίσουν τον αγώνα στο πλευρό των Συμμάχων.

Ελληνικά πολεμικά και εμπορικά πλοία πλέοντα σε όλες τις θάλασσες και τους ωκεανούς, συνέβαλαν με την αποτελεσματική δράση τους στην απελευθέρωση της Ευρώπης και στην τελική ήττα της ναζιστικής Γερμανίας.

Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθώ και σε όλους εκείνους, στελέχη του Π.Ν. και του Λ.Σ. που στις δύσκολες ημέρες της κατοχής της χώρας μας, εντάχθηκαν σε οργανώσεις και διεξήγαγαν από το εσωτερικό τον αγώνα κατά των κατακτητών. Σημαντικός αριθμός αυτών συνελήφθη και εκτελέστηκε.

Αλλά τα ιδεώδη αυτά διασφαλίσθηκαν και κατά την περίοδο που η χώρα κτυπήθηκε από τα ίδια της τα παιδιά σε χαλεπούς για την μνήμη μας χρόνους μετά την απελευθέρωσή της.

Αναντίρρητα σπουδαία ήταν η συμβολή των στελεχών του Π.Ν. στην παγίωση της εσωτερικής ειρήνης και στη διασφάλιση του Δημοκρατικού μας πολιτεύματος.

Οι δάφνες, όμως, της δόξας δεν ανήκουν μόνο στους ηρωικούς νεκρούς μαχητές. Ανήκουν επάξια και σε όλους τους επιβιώσαντες συμπολεμιστές τους, ορισμένοι των οποίων, ως παλαίμαχοι βετεράνοι μας τιμούν σήμερα με την παρουσία τους. Σε αυτούς θα πρέπει η Πολιτεία να στρέψει περισσότερο την στοργή της και ως ύστατη ευγνωμοσύνη να θεσπίσει Εθνική ημέρα του Βετεράνου, όπως αυτό συμβαίνει σε πολλά Κράτη.

Στους σεβαστούς συναδέλφους που πολέμησαν κατά την διάρκεια του Β΄ Π.Π., κάτω από αντίξοες και ιδιαίτερα σκληρές συνθήκες, μακριά από την Πατρίδα και τα αγαπημένα τους πρόσωπα, υπηρετώντας με την ελεύθερη τους βούληση στις ελεύθερες ναυτικές δυνάμεις της Πατρίδας, εκφράζουμε την απεριόριστη ευγνωμοσύνη και θαυμασμό μας.

Αλλά και στον καιρό της ειρήνης, στελέχη του Π.Ν. που έπεσαν κατά την διάρκεια διατεταγμένης υπηρεσίας στην Κύπρο και στα Ίμια, αλλά και στην εκτέλεση του καθημερινού καθήκοντος, αποτελούν τρανό παράδειγμα αυτοθυσίας και συμβολής των στελεχών των Ε.Δ. στην εθνική ανεξαρτησία σε ειρηνική περίοδο.

Στην σύντομη αυτή ομιλία δεν είναι δυνατόν να περιγραφεί με λεπτομέρειες η ηρωική δράση των Πολεμικών πλοίων και ο τρόπος θυσίας όλων των γενναίων συναδέλφων μας, γιατί είναι τόσα πολλά τα κατορθώματά τους, που θα χρειαζόταν πολύς χρόνος για να αναφερθούν.

Οι νεότεροι πάντα θα διδασκόμεθα από τα κατορθώματά τους και θα είμαστε έτοιμοι να γίνουμε αντάξιοί τους εάν η Πατρίδα το θελήσει.

Φόρος τιμής ανήκει επίσης στις ορφανικές οικογένειες των ηρώων οι οποίες άντεξαν με αξιοπρέπεια και υπερηφάνια τον χαμό των αγαπημένων τους προσώπων.

Σήμερα τα στελέχη των Ε.Δ. ευρίσκονται πάλι σε πόλεμο , τουλάχιστον όπως ακούεται από επίσημα χείλη , έστω και εάν αυτός είναι οικονομικός . Η διαφορά με τους ήρωες του Β.΄Παγκοσμίου Πολέμου είναι οτι ο εχθρός που αντιμετωπίζουν δεν είναι ορατός και κυρίως οτι οι οικογένειές τους δεν ευρίσκονται στα μετώπισθεν, αλλά στην πρώτη γραμμή της μάχης. Σε πόλεμο ευρίσκονται και οι απόστρατοι , πολλοί από τους οποίους είναι βετεράνοι και αγωνίζονται πλέον για την επιβίωσή τους. Με την ευκαιρία της σημερινής τελετής και για να δικαιωθούν οι ήρωες που πολέμησαν,  ώστε η Ελλάδα να είναι ελεύθερη και οι πολίτες της να ευημερούν , καλούμε την Κυβέρνηση να επανεξετάσει τις περικοπές των αποδοχών των εν ενεργεία και των αποστράτων

Είναι  όμως βέβαιο οτι σε εποχές όπου χρειάζεται εθνική ομοψυχία για την αντιμετώπιση των εθνικών θεμάτων που άπτονται της εξωτερικής πολιτικής και άμυνας , αλλά και της οικονομίας πρόσφατα, οι Ενοπλες Δυνάμεις θα είναι πάλι στην πρώτη γραμμή και θα συνεισφέρουν στο αίσθημα ασφαλείας που αισθάνεται ο Ελληνικός λαός, αναγκαία προϋπόθεση για να μπορέσει να εργάζεται απερίσπαστος στο έργο ανάταξης της χώρας.

Ας είναι αιωνία η μνήμη των ηρωικών συναδέλφων μας και ας προσευχηθούμε κατά την διάρκεια του προσκλητηρίου, που θα ακολουθήσει, για την ανάπαυση της γενναίας ψυχής τους.

Αντιναύαρχος Σ.Περβαινάς Π.Ν. ε.α.

Πρόεδρος Ε.Α.Α.Ν.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ

Βαλκανικοί Πόλεμοι 1912-1913

Εκατό χρόνια έχουν περάσει από τους Βαλκανικούς Πολέμους όταν ενωμένο το Ελληνικό Έθνος εξορμούσε για την απελευθέρωση και της υπόλοιπης υπόδουλης ελληνικής γης. Κι ενωμένος ο Έλληνας πάντα μεγαλούργησε. Μόνο που η ομοψυχία αυτή εμφανιζόταν, όχι πάντα, σε κρίσιμες για τη πατρίδα στιγμές. Τραγωδίες λόγω της διχόνοιας,. βρίθουν στην ιστορική διαδρομή της Ελλάδας. Μία τέτοια κατάσταση βιώνουμε και σήμερα. Βέβαια η διχόνοια δεν είναι πολιτική αλλά οικονομική διχοτόμηση. Ο εθνικός πλούτος που έντεχνα διοχετεύθηκε σε λίγους, ή κατασπαταλήθηκε από ΄πολιτικές – κομματικές παρατάξεις, δημιούργησαν δύο κατηγορίες Ελλήνων πολιτών. Τους ολίγους πολύ πλούσιους και τους πένιτας που είναι οι περισσότεροι. Η αδιαφορία των πρώτων έναντι των δεύτερων, καθώς και η φυγή του ελληνικού πλούτου εκτός Ελλάδας, έχουν δημιουργήσει μία κοινωνική διάσταση, καζάνι που βράζει κατά τους κοινωνιολόγους, πολύ επικίνδυνη για τη ψυχική συνοχή του ελληνικού λαού. Και η οικονομική διχόνοια δύσκολα περνάει από ότι η πολιτική. Τα συντρίμμια που η πρώτη αφήνει πίσω της δύσκολα επουλώνονται, κι αν ακόμα εκλείψουν αυτοί που τα δημιούργησαν. Οι γενιές που έρχονται έχουν πολύ δύσκολο έργο προκειμένου να ανακάμψουν την λεηλατημένη εθνική μας οικονομία. Ο Θεός της Ελλάδος να τους βοηθήσει.

Από το περιοδικό ΄΄Προς τη Νίκη΄΄ (Αυγ. 1012 τεύχος 750), μεταφέρουμε ένα σύντομο οδοιπορικό λευτεριάς της Μακεδονίας μας. Τότε που όπως είπαμε, λαός κι εξουσία ήταν ενωμένοι και γεμάτοι αγάπη για τη πατρίδα.

Ε.Σ.

ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

«Από Ελασσόνα και από Δεσκάτη άνοιξαν για τη Στρατιά της Θεσσαλίας οι δρόμοι προς τα τουρκοκρατούμενα ελληνικά εδάφη. Ακάθεκτος ο ελληνικός στρατός προχωρεί προς το όραμά του, ελευθερωτής.

Οκτώβριος του 1912.

Στις πρώτες συγκρούσεις η αντίσταση των Τούρκων δε φάνηκε μεγάλη. Μάλλον ξαφνιασμένοι υποχωρούσαν αμυνόμενοι, για να συγκεντρωθούν τελικά στα στενά του Σαρανταπόρου. Εκεί ένιωθαν ασφαλισμένοι και ισχυροί.

Το Σαραντάπορο είναι περιοχή ανάμεσα στον Όλυμπο και στα Καμβούνια όρη. Στενή διάβαση, γνωστή από την αρχαιότητα. Από εκεί, αναφέρεται, κατέβασε τον πολυάριθμο στρατό του ο Ξέρξης, το 480 π.Χ., εκστρατεύοντας κατά των Ελλήνων. Ρωμαίοι στρατηγοί αργότερα δεν τόλμησαν να περάσουν από τα στενά αυτά όταν τα βρήκαν κατειλημμένα από τον αντίπαλό τους. Από τη φύση της οχυρωμένη καλά η περιοχή, είχε ενισχυθεί με ειδικά τεχνικά έργα και λογαριαζόταν απόρθητη. Άλλωστε ο Γερμανός οργανωτής και εκπαιδευτής του τουρκικού στρατού φον ντερ Γκόλτς είχε πει ότι, «το Σαραντάπορο θα γινόταν ο τάφος του ελληνικού στρατού, αν τολμούσε να τον περάσει»! Οι Τούρκοι έπιασαν τις πλεονεκτικές θέσεις του περάσματος και πίστευαν στη νίκη τους.

Ο ελληνικός στρατός δεν είχε άλλο πέρασμα, για να φθάσει στα Σέρβια και από κει στη Θεσσαλονίκη. Έπρεπε να περάσει οπωσδήποτε από το Σαραντάπορο. Κι εφόσον οι Τούρκοι είχαν καταλάβει τα φυσικά οχυρά, έπρεπε να περάσει κάτω από το αδιάκοπο σφυροκόπημά τους, ακάλυπτος, ριψοκινδυνεύοντας κάθε στιγμή. Όλος ο Ελληνισμός, ελεύθερος και υπόδουλος, εκείνες τις μέρες, μετά τις 6 Οκτωβρίου, εκεί είχε στρέψει την προσοχή του. Μέσα από την ψυχή των Ελλήνων έβγαιναν αγωνιώδεις οι λέξεις: Τα Στενά του Σαρανταπόρου… τα Στενά του Σαρανταπόρου…

Τα Στενά του Σαρανταπόρου τα πέρασε ο ελληνικός στρατός! Νικητής και θριαμβευτής! Με μετωπική επίθεση και κυκλωτικούς ελιγμούς. Πράγματι χύθηκε πολύ αίμα…Σαν περνάμε από τους τόπους αυτούς, σήμερα άγνωστους και άσημους ίσως, η σκέψη μας ευγνώμονη ας στρέφεται σε αυτούς, που με τη θυσία τους άνοιξαν το δρόμο για την απελευθέρωση της Μακεδονίας μας.

Η νίκη του ελληνικού στρατού στο Σαραντάπορο κατέπληξε τους ευρωπαϊκούς λαούς. Δεν το περίμεναν. Ακόμη και οι Φιλέλληνες δεν το περίμεναν. Οι Τούρκοι πανικόβλητοι άρχισαν να υποχωρούν αφήνοντας πίσω τους άφθονο πολεμικό υλικό. Ο ελληνικός στρατός κατεδίωκε συνεχώς τον τουρκικό, καθώς εκείνος υποχωρούσε και σκόρπιζε στη φυγή του την καταστροφή και την εκδίκηση. 117 κάτοικοι των Σερβίων γνώρισαν τον άγριο θάνατο, τίμημα της Λευτεριάς που ερχόταν..

9-10 Οκτωβρίου.

Ο ελληνικός στρατός συνέχισε ακράτητος την νικηφόρα προέλασή του. Στις 11 Οκτωβρίου ήταν ελεύθερη η Κοζάνη και στις 13 Οκτωβρίου τα Γρεβενά. Παντού, από όπου περνούσε ο ελευθερωτής ελληνικός στρατός, σκηνές συγκλονιστικές, γεμάτες ανείπωτη συγκίνηση: Στην Κοζάνη «όταν μπήκαν οι ανιχνευτές του στρατού αρπάχθηκαν από το πλήθος. Τους σήκωσαν στους ώμους τους, καταφιλούσαν τα άλογά τους και τα όπλα τους με λυγμούς, με ένα λόγο, βρίσκοταν όλοι γενικώς σε αλλοφροσύνη απερίγραπτη, διηγείται αυτόπτης μάρτυρας.

-Καλώς μας ήρθατε αδέλφια!…

-Γεια σας, λεβέντες!

-Γεια σας, παλληκάρια!.. φώναζαν.

Οι κοπέλες τους έρραιναν με άνθη…

Κι έπειτα η πομπή κατευθύνθηκε στον Άγιο Νικόλαο , όπου η πόλη «λυτρωθείσα των δεινών», σύσσωμη, ευχαριστήρια ανέπεμψε».

Στις 16 Οκτωβρίου ελευθερώνονταν η Κατερίνη και η Βέρροια.

«Ένας ίλαρχος, Μάνο τον έλεγαν, ορμούσε καλπάζοντας στον κατήφορο προς τη Βέρροια… Ψηλά, στην είσοδο της μακεδονικής μητροπόλεως, ο ίλαρχος κράτησε τα χαλινάρια, σηκώθηκε στα δύο πόδια το περήφανο άτι, σάλπισε σάλπισμα νίκης ο σαλπιγκτής. Κι από κάτω, από τα κωδωνοστάσια των ορθοδόξων ναών, από τον Άι-Αντώνη και τις άλλες εκκλησιές, χύθηκε σαν υπερκόσμια μελωδία το παραλήρημα της καμπάνας….

Την άλλη μέρα ένα απόσπασμα στρατού μπαίνει στη Νάουσα.

«Οι Ναουσαίοι παραληρούν από χαρά…»

Επόμενος στόχος του ελληνικού στρατού, τα Γιαννιτσά!

Η πόλη για τους Τούρκους ήταν ιερή. Τα Γιαννιτσά ήταν η Μέκκα της Μακεδονίας. Γι΄ αυτό εδώ οι Τούρκοι θα πολεμήσουν με πείσμα, με φανατισμό, με απελπισία.

Εδώ πραγματικά οι συγκρούσεις ήταν σκληρότατες και αιματηρότατες. Η γη η ελληνική κερδιζόταν σπιθαμή  σπιθαμή με θυσίες αίματος. Μία κραυγή ακουγόταν και οδηγούσε: Εμπρός!… Εμπρός!… Εμπρός!… Άγριες μάχες με πολυβόλα, με πυροβόλα, με τη λόγχη. Κι από κοντά βροντές, αστραπές, βροχές καταρρακτώδεις. Οι Τούρκοι πιέζονται, αισθάνονται ότι κυκλώνονται. Δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίσουν τον όγκο του ελληνικού στρατού και την ορμή του. Και, υποχωρούν, φεύγουν για να σωθούν, αφήνοντας πίσω τους οπλισμό και πολεμοφόδια.

Την ησυχία που ακολούθησε την κατάπαυση του πυρός διαδέχθηκαν αλαλαγμοί χαράς για τη νίκη του ελληνικού στρατού…Σε λίγο ξανακούστηκαν συνεχείς και επίμονοι αλαλαγμοί: έφθανε στην πόλη ο Αρχιστράτηγος, ο Διάδοχος Κωνσταντίνος. Λαός και στρατός παραταγμένοι δεξιά και αριστερά στον κεντρικό δρόμο γιόρταζαν, πανηγύριζαν. Είχε φθάσει κι εδώ η Λευτεριά. 20 Οκτωβρίου.

Με δικαιολογημένη χαρά και καύχηση ο Διάδοχος Κωνσταντίνος έγραψε στην Ημερήσια Διαταγή, μετά την νίκη στα Γιαννιτσά:

«Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί, Στρατιώται, Η νίκη των Γιαννιτσών συμπληροί την του Σαρανταπόρου και αποτελεί δια τον Ελληνικόν Στρατόν νέον τίτλον τιμής και δόξης…Αισθάνομαι υπερήφανος να είμαι επικεφαλής τοιούτου Στρατού!…

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Ο δρόμος για την Θεσσαλονίκη είχε ανοίξει!

1958. Διόποι, Σ. Αδάμης, Χρ. Εξαρχόπουλος, Αντ. Βένιος σε … ρομάντζα (ελλείψει χρημάτων) όταν υπηρετούσαν στη Κρήτη.

Nεο Βιντεο (Βαλκανικοί Πόλεμοι)

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ 1912 – 1913    ΝΑΥΤΙΚΟς ΑΓΩΝΑς .100 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ

ΟΙ ΝΑΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΕΠΕΤΕΙΑΚΑ

Του Αντιναυάρχου ε.α. Αντ. Ζωϊδάκη Π.Ν.

(Συνέχεια από το προηγούμενο φύλλο)

Το απόγευμα της 20ης Μαΐου η δύναμη Γ του Κίνγκ συγκρούστηκε με Ιταλικά τορπιλοπλάνα και Τορπιλακάτους. Μπροστά όμως στο ανώτερο πυρ των Βρεταννών, οι Ιταλοί αποσύρθηκαν χωρίς αποτέλεσμα.

Ολόκληρη την ημέρα της 21 Μαΐου, ο Βρεταννικός Στόλος, δέχθηκε έντονους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Βυθίστηκε το αντιτορπιλικό Τζιούνο της δύναμης Γ και έπαθε μικρές ζημίες το καταδρομικό Αίας της δύναμης Δ.

Νωρίς, την 21 Μαΐου ξεκίνησε η νηοπομπή των Γερμανών, που είχε προορισμό το Μάλεμε. Την συνόδευε το Ιταλικό αντιτορπιλικό Λούπο. Δύο επιτυχείς αναγνωρίσεις από Βρεταννικά αναγνωριστικά αεροπλάνα, οδηγούν τις δυνάμεις Β, Γ, και Δ, για εντοπισμό και παρεμπόδιση απόβασης.

Στις 23.30΄ η δύναμη Δ του Γκλήνι με τα καταδρομικά Ντιντό,  Ωράιον, Αίας και τα 3 αντιτορπιλικά, ήρθε σε επαφή με τον εχθρό. Τα πλοία της εχθρικής νηοπομπής είχαν φθάσει στα 18 μίλια από την ακτή και έβλεπαν τα βουνά της Κρήτης. Ακολούθησε μία δραματική συμπλοκή και άνισος αγώνας.

Στη συμπλοκή αυτή η διαγωγή του Λούπο υπήρξε άριστη και ο Κυβερνήτης του, Αντιπλοίαρχος Μπιμπέλι πολύ σωστά, κέρδισε τον θαυμασμό της χώρας του. Όλα τα πλοία της νηοπομπής βυθίστηκαν ή εγκαταλείφθηκαν πυρπολημένα. Το Λούπο διάτρητο και με το δεξί του πλευρό διαλυμένο, δεν κατάφερε να προστατεύσει τα σκάφη που συνόδευε.

Τότε πιστεύτηκε ότι 4.000 Γερμανοί χάθηκαν. Στη πραγματικότητα όμως μεταφέρονταν 2.300 στρατιώτες. Μεγάλος αριθμός διασώθηκα από τις προσπάθειες του Λούπο, από Ιταλικές γρήγορες ακάτους και από μία υπηρεσία Αεροπορικής διασώσεως στη θάλασσα, που είχαν οργανώσει οι Γερμανοί. Σήμερα πιστεύεται ότι χάθηκαν 400 Γερμανοί.

Στη συνέχεια ο Κάννινγκχαμ, διέταξε την επιστροφή της δύναμης Δ στην Αλεξάνδρεια, γιατί τα πυρομαχικά της είχαν φθάσει σε επικίνδυνα χαμηλό σημείο, που ίσως και να μην μπορούσε να υπερασπιστεί τον εαυτό της στις αναμενόμενες αεροπορικές επιδρομές.

Η 22α Μαΐου ήταν ημέρα τραγωδίας, για το Στόλο της Μεσογείου και ημέρα χαράς για την Λουφτβάφφε, που είχε αντικειμενικό σκοπό να νικήσει το Βρετανικό Στόλο.

Από τις 21 Μαΐου η Λουφτβάφφε είχε προσεκτικά παρατηρήσει τις κινήσεις του Βρετανικού Στόλου.

Η δύναμη Γ του Υποναύαρχου Κίνγκ, που περιπολούσε κατά της Βόρειας ακτής της Κρήτης στις 04.00΄ της 22 Μαΐου είχε φθάσει στη Ηράκλειο και έστριβε Βόρεια για να εντοπίσει καμιά νηοπομπή καϊκιών.

Στις 08.30΄ η δύναμη Γ, ενώ έπλεε προς τη Μήλο, εντοπίζει ένα καΐκι και ένα φορτηγό με Γερμανούς και τα βυθίζει. Στη πραγματικότητα είχε εντοπίσει τη δεύτερη και μεγαλύτερη δύναμη εισβολής. Την αποτελούσαν τριάντα περίπου μικρά ατμόπλοια και καΐκια, τα συνόδευε ένα μικρό Ιταλικό αντιτορπιλικό το Σατζιτάριο. Τα Βρεταννικά πλοία ανεπτυγμένα τώρα και μη διαθέτοντα την αρτιότερη αντιαεροπορική άμυνα, έγινα στόχος αυξανόμενων και αγρίων αεροπορικών επιθέσεων.

Είχαν τώρα να βάλλουν κατά των πλοίων της νηοπομπής και να αμύνονται στις αεροπορικές επιθέσεις. Η νηοπομπή κάτω, από την ισχυρή παρουσία του Στόλου, έλαβε διαταγή να γυρίσει προς την Μήλο.

Ο Κίνγκ, κάτω από την αυξανόμενη ένταση των αεροπορικών επιθέσεων με τα αντιτορπιλικά του διασκορπισμένα, τα καταδρομικά Ντάιαντ και Καρλάιλ να έχουν υποστεί σοβαρές ζημίες, έδωσε διαταγή να συγκεντρωθούν και να αποχωρήσουν προς δυσμάς. Έτσι διακόπηκε το κυνηγητό της νηοπομπής, που μέσα στο προπέτασμα καπνού του Σατζιτάριο προσπαθούσε να διαφύγει.

Με την αποχώρηση της Βρετανικής δύναμης, η νηοπομπή για το Ηράκλειο γλίτωσε τη καταστροφή. Στη συνέχεια ο ναύαρχος Σύστερ διέταξε τη νηοπομπή να γυρίσει στο Πειραιά, εγκαταλείποντας τη προσπάθεια να περάσει στη Κρήτη.

Το ίδιο πρωινό δέχεται αεροπορική επίθεση επί δύο ώρες η δύναμη Β, Γκλώτσεστερ και Φίτζι με συνέπεια να υποστεί ελαφριές ζημίες το Φίτζι.

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, νέες αεροπορικές επιθέσεις, δημιουργούν ζημιές στο Θωρηκτό Γουωρσπάιτ. Βυθίζεται το αντιτορπιλικό Γκρέυχουντ, όταν τούτο αποσπάστηκε για να βυθίσει ένα καΐκι ανάμεσα στη νησίδα Πορί και Αντικύθηρα.

Αργότερα, το καταδρομικό Γκλώτσεστερ βρίσκεται κάτω από ένα μανιώδη αεροπορικό βομβαρδισμό, δέχεται καίρια πλήγματα και βυθίζεται εννιά μίλια Δυτικά από τη νησίδα Πορί. Η ίδια τύχη, ακολουθεί και το καταδρομικό Φίτζι, ενώ προσπαθούσε να περισυλλέξει τους ναυαγούς του Γκλώτσεστερ. Το πλοίο αυτό, στις 4 προηγούμενες ώρες είχε απωθήσει 20 αεροπορικές επιθέσεις. Τέτοια, ήταν η μανία των Γερμανών πιλότων, που πολυβολούσαν ακόμη και τους ναυαγούς.

Το βράδυ της 22ας Μαΐου, τρία αντιτορπιλικά το Κήλλυ με κυβερνήτη το Πλοίαρχο Λόρδο Μαουντμπάττεν, το Κασμίρ και το Κίπλινγκ, στέλνονται να βομβαρδίσουν το αεροδρόμιο του Μάλεμε. Αφού βύθισαν δύο καΐκια με Γερμανούς στρατιώτες και βομβάρδισαν το Μάλεμε, επέστρεφαν στο στενό των Κυθήρων για να συναντήσουν τη δύναμη Α1 του Ρόουλινγκς.

Στις 04.30΄ της 23ης , ο Κάννινγκχαμ ανακαλούσε όλες τις δυνάμεις του στην Αλεξάνδρεια. Έτσι το πρωί της 23ης Μαΐου, τα πλοία κυνηγημένα από τη Λουφτβάφφε, μέσα σε δύο μέρες αεροπορικών βομβαρδισμών, εγκατέλειπαν τα νερά της Κρήτης και αποσύρονταν στην ασφάλεια της Αλεξάνδρειας, για να γιατρέψουν τις πληγές τους και να ανεφοδιαστούν.

Ο Μάουντμπάττεν με τα τρία αντιτορπιλικά που όπως είδαμε αποχωρούσε από το Κόλπο Χανίων, έστριψε προς Νοτιοανατολάς για να κινηθεί προς την Αλεξάνδρεια. Στις 07.55΄ της 23ης Μαΐου δέχεται νότια της Γαύδου επίθεση από 24 Γιού 87. Κάτω από ένα άγριο και συνεχή βομβαρδισμό, χτυπιέται και βυθίζεται μέσα σε δύο λεπτά το Κασμίρ. Το Κήλλυ στη συνέχεια, δέχεται μία βόμβα κοντά στη πρύμη τη στιγμή που ελίσσονταν με 30 κόμβους και είχε γύρει αριστερά, κλίνει ακόμη αριστερά και αναποδογυρίζει, ενώ εξακολουθούσε να τρέχει αρκετά. Επί μισή ώρα εξακολουθεί να γυρίζει, πότε ανάποδα και πότε ίσια, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στους ναυαγούς να ξεφύγουν. Το Κίπλιγκ κάτω από συνεχείς βομβαρδισμούς καταφέρνει να διασώσει 152 ναυαγούς και των δύο πλοίων. Επί ένα 5ωρο το Κίπλινγκ δέχθηκε επιθέσεις από 40 βομβαρδιστικά, που ρίξανε συνολικά 83 βόμβες. Τελικά το Κίπλινγκ έμεινε από καύσιμα 50 μίλια από την Αλεξάνδρεια. Βλέπουμε από αυτό, πόσο στενά ήταν τα πλαίσια που δρούσαν αυτά τα πλοία.

Η δράση όμως του Βρετανικού Στόλου συνεχίστηκε. Έτσι το βράδυ της 24ης προς 25ης Μαΐου τα καταδρομικά Αίας, Ντιντό και 2 αντιτορπιλικά, περιπολούν στην περιοχή Σητείας, για να εμποδίσουν πιθανή απόβαση, που κατά πληροφορίες οργάνωναν οι Ιταλοί από τα Δωδεκάνησα. Η επιχείρηση έγινε χωρίς απρόοπτα και καμία εχθρική δραστηριότητα δεν διαπιστώθηκε. Η ίδια επιχείρηση επαναλήφθηκε και το βράδυ της 25ης προς 26ης Μαΐου από τα ίδια καταδρομικά και τρία αντιτορπιλικά βομβαρδίζοντας επί πλέον το αεροδρόμιο Μάλεμε.

Στις 26 Μαΐου ο Κάννινγκχαμ πληροφορούσε το Ναυαρχείο στο Λονδίνο, ότι αποφασιστικός παράγοντας, για τη δράση του Στόλου στο Αιγαίο δεν ήταν ο φόβος του να υποστεί απώλειες, «αλλά η ανάγκη να αποφύγει τις απώλειες, που χωρίς να προσφέρουν ανάλογα πλεονεκτήματα, θα καταστήσουν ανάπηρο το Στόλο της Μεσογείου΄΄.

Την ίδια μέρα, μία ισχυρή δύναμη κρούσης από το αεροπλανοφόρο Φόρμινταμπλ, τα θωρηκτά Κουήν Ελίζαμπεθ και Μπάρχαμ και 4 αντιτορπιλικά υπό τον Αντιναύαρχο Γουϊπελ εξαπέλυσε αεροπορική επίθεση εναντίον του αεροδρομίου της Καρπάθου, που από αυτό γίνονταν οι ανεφοδιασμοί της Κρήτης. Η επίθεση έγινε από 100 μίλια μακριά από τη Κάρπαθο, με 8 αεροπλάνα του Φόρμινταμπλ. Καταστράφηκαν 2 αεροπλάνα, καθώς επίσης έκαναν ζημιές σε αρκετά άλλα και σε εγκαταστάσεις ξηράς.

Το απόγευμα, η δύναμη δέχεται επίθεση από 20 βομβαρδιστικά που πήγαιναν να υποστηρίξουν το Ρόμμελ. Το Φόρμινταμπλ έγινε στόχος και παρά το ισχυρό μπαράζ, έπαθε σοβαρές ζημιές. Ακόμη ένα αντιτορπιλικό και το θωρηκτό Μπάρχαμ έπαθαν σοβαρές ζημίες.

Τέλος το μεσημέρι της 27 Μαΐου ο Κάννινγκχαμ ανακάλεσε και τη δύναμη αυτή στην Αλεξάνδρεια. Έτσι έκλεισε η κύρια αποστολή του Βρεταννικού Στόλου της Μεσογείου, που ήταν η παρεμπόδιση ενισχύσεως της Κρήτης από τη θάλασσα. Ο Στόλος αυτός σχεδόν χωρίς ανάσα ρίχτηκε πάλι στη μάχη, για την εκκένωση της Κρήτης.

Σε μία τιτάνια προσπάθεια με λιγότερα πλοία και κάτω από πιο δύσκολες καταστάσεις, ο Στόλος της Μεσογείου, κλήθηκε να πάρει από τη Κρήτη 22.000 άνδρες, περίπου.

Τη νύχτα της 28ης προς 29ης Μαΐου, τρία καταδρομικά και 6 αντιτορπιλικά πήραν από το Ηράκλειο 4.000 άνδρες. Στο ταξίδι της επιστροφής βρέθηκαν κάτω από αεροπορικές επιδρομές και βυθίστηκαν δύο αντιτορπιλικά, ενώ το καταδρομικό Ωρίων, έπαθε τρομερές ζημιές.

Το ίδιο βράδυ τέσσερα αντιτορπιλικά παίρνουν 744 άνδρες από τα Σφακιά. Το επόμενο βράδυ της 29ης προς 30ης Μαΐου άλλη δύναμη, από 4 καταδρομικά και τρία αντιτορπιλικά διασώζει από τα Σφακιά 6.029 άνδρες. Στο ταξίδι της επιστροφής έπαθε ζημιές το καταδρομικό Πέρθ.

Τη 30η Μαΐου 2 αντιτορπιλικά παίρνουν πάλι από τα Σφακιά 1.510 άνδρες.

Η τελευταία παραλαβή ανδρών, έγινε τη νύκτα της 31 Μαΐου πάλι από τα Σφακιά, από ένα καταδρομικό και 4 αντιτορπιλικά που πήραν συνολικά 3.710 άνδρες. Η εκκένωση έκλεισε με τη βύθιση του καταδρομικού με τα αντιαεροπορικά πυροβόλα Καλκούτα, που μαζί με το Κόβεντρυ είχαν σταλεί για παροχή αντιαεροπορικής προστασίας στα πλοία που έκαναν τις μεταφορές. Ας σημειωθεί ότι το Καλκούτα το είχε κυβερνήσει ο ίδιος ο Καννινγκχαμ το 1926.

Με το επεισόδιο αυτό, η τόσο μακρόχρονη ναυτική μάχη για τη Κρήτη, με τη πλούσια γενναιότητα και το θαυμαστό θάρρος, είχε τελειώσει.

Ο Στόλος της Μεσογείου υπέστη τότε τις εξής απώλειες:

Βυθίστηκαν 3 καταδρομικά: Τα Γκλώτσεστερ, Φίτζι και Καλκούτα. Επίσης βυθίστηκαν έξι αντιτορπιλικά: Τα Τζιούνο, Κσμίρ, Κήλλυ, Χήργουωρντ, Γκρέυχουντ και Ιμπήριαλ.

Έπαθαν ζημιές που δεν επισκευάζονταν στην Αίγυπτο: 2 θωρηκτά τα Γουωρσπάιτ και Μπάρχαμ, ένα Αεροπλανοφόρο το Φόρμινταμπλ , δύο αντιτορπιλικά τα Κέλβιν και Νιούμπιαν καθώς και δύο καταδρομικά τα Ωρίων και Ντιντό.

Τέλος τρία καταδρομικά τα Πέρθ, Νάιαντ, Καρλάυλ και 6 αντιτορπιλικά χρειάζονταν μακρά επισκευή στην Αίγυπτο.

Οι απώλειες των πλοίων αυτών σε άνδρες ήταν 2.263 νεκροί και 1049 τραυματίες.

Για το Βρετανικό Ναυτικό η μάχη απετέλεσε θρίαμβο ναυτικής ικανότητος, ανδρείας και αποφασιστικότητας. Αντιστάθμισμα της οδύνης για τις τρομερές απώλειες υπήρξε η ικανοποίηση ότι κατόρθωσε να περισώσει μία παράδοση αιώνων.

Από γερμανικής πλευράς, οι απώλειες ήταν 11.000 άνδρες. Από αυτούς οι 958 χάθηκαν στην θάλασσα.

Συμμετοχή του ελληνικού στόλου

Τα πλοία του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού δεν έλαβαν μέρος στις επιχειρήσεις. Ο Αρχηγός του Στόλου (1939-1942) Αντιναύαρχος Επαμεινώνδας Καββαδίας στο βιβλίο του ΄΄Ναυτικός Πόλεμος του 1940 όπως τον έζησα΄΄, αναφέρει ότι ο ίδιος προσωπικά ανέφερε στον Ναύαρχο Κανινγκαμ, την επιθυμία όπως ο στόλος συνδράμει στην άμυνα της νήσου. Ο Ναύαρχος του είπε αορίστως ότι θα χρησιμοποιηθούμε σε συνοδείες. Ήτο φυσικό, ότι εφ΄ όσον ήταν βέβαιος για την αδράνεια του Ιταλικού Στόλου να μην θέλει να επιβαρυνθεί με ολίγα επί πλέον αντιτορπιλικά ανομοιογενή και όχι σε τόσο καλή κατάσταση, με ασθενές Α/Α Πυροβολικό και άνευ προστασίας κατά μαγνητικών ναρκών.

Αι πληροφορίαι άλλως τε, τις οποίες συνέλλεξα, επιβεβαίουν ότι κατ’ αρχήν δεν προεβλέπετο, άμα τη ενάρξει των επιθέσεων, οιονδήποτε πλέον ανεφοδιασμός σε καύσιμα στη Σούδα, διότι το ορμητήριον θα εβομβαρδίζετο συνεχώς. Τούτο απέκλειε τα πλοία της Γ Μοίρας μας και επειδή τα εναπομείναντα της Β δεν θα είχαν συμπληρώσει τας επισκευάς των, το μόνο χρησιμοποιήσιμον πλοίον μας θα ήτο η ΄΄ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ΄΄, το οποίον ομολογώ, θα επεθύμουν να μη διακινδυνεύσω εξ αρχής του αγώνος. Επαρηγορούμην με την σκέψιν ότι αν τυχόν βραδύνωσιν αι επιχειρήσεις και κινηθεί ο Ιταλικός Στόλος, θα προφθάσωσι να συμμετάσχωσι τα Υποβρύχια μας.

ΣΥΝΟΨΗ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Σύνοψη

Η μεγάλη αυτή ναυτική καταστροφή, απέδειξε με δραματικό τρόπο, πόσο τρωτά είναι τα πολεμικά πλοία χωρίς αεροπορική υποστήριξη.

Με οποιοδήποτε στρατηγικό κριτήριο και αν δούμε την επιτυχία των Γερμανών στη Κρήτη, ήταν ένας θρίαμβος χωρίς αξία, αφού δεν την χρησιμοποίησαν για να ανατρέψουν τα συμφέροντα των Βρετανών στην Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή, με απώτερο σκοπό την κατάληψη του Ιράκ για εκμετάλλευση των πετρελαίων του.

Παρ΄ όλα αυτά ήταν μία σημαντική νίκη της Λουφτβάφφε, γιατί ποτέ προηγούμενα, ένα νησί δεν κατακτήθηκε από τον αέρα. Ήταν επίσης και ένα σημαντικό ορόσημο της κυριαρχίας της αεροπορικής δύναμης στη θάλασσα.

Οι Βρεταννοί έχασαν τη Κρήτη και ένα αρκετά σημαντικό μέρος του Στόλου της Μεσογείου. Ας δούμε όμως, με την ασφάλεια που μας δίνει η ιστορική απόσταση από τότε, που θα βρίσκονταν οι Γερμανοί την 1 Ιουνίου 41, αν οι Βρετανοί δεν είχαν δοκιμάσει να υπερασπιστούν τη Κρήτη.

Συμπέρασμα

Κλείνοντας, θέλω σαν συμπέρασμα να υπενθυμίσω τα λόγια του ένδοξου Ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη: ΄΄Ουδέν έθνος δύναται να θαλασσοκρατεί, εφ΄ όσον δεν θεωρεί τα πλοία προορισμένα να κινδυνεύσουν΄΄.

Με εκτίμηση

Αντώνιος Ζωϊδάκης

Αντιναύαρχος ΠΝ ε.α.

39Η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

Αρ. Πρωτ. 066

Πέμπτη 24 Μαΐου 2012

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΥΠΟΥ

Από το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού ανακοινώνεται ότι με ιδιαίτερη λαμπρότητα εορτάσθηκε την Τετάρτη 23 Μαΐου 2012 η 39η επέτειος του Κινήματος του Ναυτικού το Μάιο του 1973 στο Μουσείο Αντιδικτατορικού Αγώνα (MAA) «Α/Τ ΒΕΛΟΣ» στο χώρο του Πάρκου Ναυτικής Παράδοσης στο Φλοίσβο Φαλήρου.

Στην τελετή παρέστησαν ο Υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης κ. Παύλος Αποστολίδης ως εκπρόσωπος του Πρωθυπουργού, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Φραγκούλης Φράγκος, ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Μιχαήλ Κωσταράκος, o Δήμαρχος Π. Φαλήρου κ. Διονύσιος Χατζηδάκης, ο Αρχηγός ΓΕΝ Αντιναύαρχος Κοσμάς Χρηστίδης, ο Αρχηγός Λιμενικού Σώματος Αντιναύαρχος (ΛΣ) Κωνσταντίνος Σούλης, επίτιμοι Αρχηγοί, τα μέλη του Ανώτατου Ναυτικού Συμβουλίου, εν αποστρατεία στελέχη του ΠΝ, Αξιωματικοί και Υπαξιωματικοί που έλαβαν μέρος στο κίνημα, αντιπροσωπείες Αξιωματικών και Υπαξιωματικών από όλους τους κλάδους των Ε.Δ. και Σ.Α. και αντιπροσωπείες μαθητών Στρατιωτικών Σχολών.

Χαιρετισμό απηύθυναν ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Φραγκούλης Φράγκος, ο Αρχηγός ΓΕΝ Αντιναύαρχος Κοσμάς Χρηστίδης ΠΝ και ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Α/Τ ΒΕΛΟΣ και Επίτιμος Αρχηγός ΓΕΝ, Ναύαρχος ε.α. Νικόλαος Παππάς ΠΝ.

ΟΜΙΛΙΑ ΑΡΧΗΓΟΥ ΓΕΝ

Επιτρέψετε μου καταρχήν να σας ευχαριστήσω για την τιμή που μας κάνατε να ανταποκριθείτε στην πρόσκληση μας για την τριακοστή ένατη επέτειο του Κινήματος του Ναυτικού.

Μια επέτειο που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αποκατάσταση της ελληνικής δημοκρατίας αλλά και που ουσιαστικά αποτελεί την συνέχεια 2500 χιλιάδων χρόνων ελληνικής ιστορίας. Μιας Ιστορίας που γέννησε την δημοκρατία και στιγματίσθηκε από την ναυτοσύνη των Ελλήνων . Και να που ο χρόνος στο πέρασμα του, τα ’φέρε έτσι ώστε το Μάιο του 1973, η μια αρετή του ελληνισμού κλίθηκε να υπερασπιστεί την άλλη .

Και αν κάποιοι πιστεύουν, ότι δεν υπάρχει διασύνδεση μεταξύ των δυο, είναι γιατί ποτέ δεν ατένισαν τον καταγάλανο πελάγους, γιατί δεν γεύτηκαν το άρωμα ελευθερίας και ανεξαρτησίας που αναδύει η θάλασσα . Μια θάλασσα που γαλουχεί έτσι τους ανθρώπους της, ώστε να μην αντέχουν στην τυραννία και να δυστροπούν στην καταπίεση.

Τέτοια περίπτωση ήταν και η περίπτωση του Αντιτορπιλικού ΒΕΛΟΥΣ και του κυβερνήτη του. Μια πράξη που κατήγγειλε την έλλειψη δημοκρατίας στη χώρα και που ήρθε σε αντίθεση με το ιδιωτικό συμφέρον, μια πράξη που έθετε σε κίνδυνο ακόμα και τα μέλη των οικογενειών που θα έμεναν πίσω…

Και όμως οι άνδρες αυτοί δεν δείλιασαν και τράβηξαν το δρόμο, που τους οδήγησε να γίνουν σύμβολα δημοκρατίας και αντιδικτατορικού αγώνα.

Έτσι, τόσο με το κίνημα του ’73 και την ενέργεια του Α/Τ ΒΕΛΟΣ, όσο και με τους υπόλοιπους αγώνες εναντίον εξωτερικών τυράννων που κατά καιρούς επιβουλεύτηκαν την ελευθερία και τα δημοκρατικά ιδεώδη του ελληνισμού, το Ναυτικό είναι σε θέση να διαβεβαιώσει κάθε Έλληνα και Ελληνίδα ότι υπάρχει ένας ουσιαστικός φύλακας των ιδανικών που η Ελλάδα μεταλαμπάδευσε σε ολόκληρη την οικουμένη. Και όσο τα πολεμικά μας πλοία δεσπόζουν στις θάλασσες, θα επιβάλλουν με την ισχύ και την πίστη τους τα ιδανικά της χώρας που γέννησε την Δημοκρατία. Σας ευχαριστώ

Αντιναύαρχος Κοσμάς Χρηστίδης ΠΝ

Αρχηγός ΓΕΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΝΑΥΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΠΠΑ

Εξοχότατε κύριε Πρόεδρε της Ελληνικής Δημοκρατίας- Σεβασμιότατε-

αγαπητέ μου άξιε Αρχηγέ – Υπουργέ Εθνικής Άμυνας-

Αξιότιμοι Κύριοι Υπουργοί- Κοι Βουλευτές- αγαπητοί Αρχηγοί των Γενικών Επιτελείων- Εκλεκτοί Προσκεκλημένοι- Αγαπητοί Συνάδελφοι.

Ημέρα μνήμης και τιμής η σημερινή Λαμπρή και Σεμνή τελετή.

Στην πρόσφατη επέτειο του χουντικού πραξικοπήματος η μνήμη μας «βομβαρδίστηκε» ξανά με στερεοτυπικές επικοινωνιακές αναδρομές του τύπου «ο κακός Στρατός και ο καλός Λαός».

Στερεότυπα που δυστυχώς συστηματικά καλλιεργήθηκαν και από το καταρεύσαν μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα στη βάση μιας εγκληματικής πράξης λίγων επίορκων αξιωματικών.

Κάποιοι επιμένουν ακόμα και σήμερα να διαχωρίζουν τις Ένοπλες Δυνάμεις από τον Λαό και προσπαθούν να υποβαθμίσουν θεσμικά, ηθικά και οικονομικά το λειτούργημά τους.

Οι Ένοπλες Δυνάμεις είναι κομμάτι του ελληνικού λαού, σάρκα από την σάρκα του.

Με τις ίδιες Αρχές και Αξίες, με τις ίδιες υποχρεώσεις.

Έστω και αν δεν τους αναγνωρίζονται από την πολιτεία τα ίδια δικαιώματα με άλλους δημόσιους λειτουργούς που επικαλούνται ιδιαιτερότητες του λειτουργήματός τους για να αυξήσουν τα προνόμιά τους.

Σήμερα όμως είμαστε εδώ για να θυμηθούμε και να τιμήσουμε τους αγωνιστές, απόντες και παρόντες, ένστολους και μη, που συμμετείχαν στο Κίνημα του Ναυτικού κατά της δικτατορίας.

Ένα Κίνημα στο οποίο συμμετείχαν στελέχη και των τριών κλάδων των Ε.Δ., απλοί πολίτες και επιφανή στελέχη της πολιτικής και επιχειρηματικής κοινότητας.

Ένα Κίνημα που η συγκυρία και η τύχη, που ως χάρις με ακολουθεί, μ’ έταξαν να κοινοποιήσω με το ΒΕΛΟΣ και τους συντρόφους μου στην παγκόσμια κοινή γνώμη, ξεγυμνώνοντας τη χούντα από τα επιχειρήματα για δήθεν στήριξή της από το σύνολο των Ε.Δ.

Ένα ένοπλο Κίνημα που ράγισε συθέμελα τη δικτατορία, όπως ανάγλυφα περιγράφτηκε στη βραβευμένη αυτή γελοιογραφία από Αυστριακό γελοιογράφο σε παγκόσμια Έκθεση λίγες μόνο ημέρες μετά.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τον εξαναγκασμό της χούντας σε καταλυτικούς για το μέλλον της πολιτικούς συμβιβασμούς.

Το ισχυρότατο αυτό ένοπλο Κίνημα από τα σπλάχνα των Ε.Δ. που, σε συνδυασμό με άλλες κορυφαίες αντιστασιακές πράξεις όπως αυτή του Αλέκου Παναγούλη, την εξέγερση της Νομικής και του Πολυτεχνείου, σηματοδότησε την αρχή του τέλους της τυραννίας που δυστυχώς συνοδεύτηκε από την εθνική καταστροφή στην Κύπρο.

Σήμερα, 39 χρόνια μετά, πολλοί απουσιάζουν.

Και, νομοτελειακά, με το πέρασμα του χρόνου, θα απουσιάσουμε όλοι όσοι συμμετείχαμε σ’ αυτό.

Δεν πρέπει όμως να απουσιάσουν ποτέ οι Αρχές και αξίες που υπηρετήσαμε πιστά σε όποια θέση μας έταξε η Πατρίδα.

Προσωπικά η ζωή με τίμησε σε μια πολύχρονη προσφορά στον θαλασσινό πολιτισμό και η Πατρίδα σε καίριες θεσμικές θέσεις και ψηλά αξιώματα.

Αυτό πιστεύω ότι μου δίνει το δικαίωμα, αλλά και υποχρέωση, της γνώμης –και προτροπής- ότι οι αξίες αυτές, εναπόκεινται στην ευθύνη της Πολιτείας και των διαμορφωτών της κοινής γνώμης για ανάδειξη, προβολή και διατήρησή τους.

Έτσι οι αξίες αυτές δεν θα χαθούν από την ιστορική μνήμη των επερχόμενων γενεών. Χαίρομαι ιδιαίτερα για την παρουσία εδώ σήμερα της νέας γενιάς των μονίμων στελεχών των Ε.Δ. αλλά και των νέων πολιτών που δεν πρέπει να χάσουν την περηφάνια τους.

Η Πολιτεία και οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης οφείλουν να αναδεικνύουν και να προβάλλουν αυτά που ενισχύουν το ηθικό του λαού και συμβάλλουν στη συνοχή της κοινωνίας, ιδίως σε κρίσιμες περιόδους, σαν αυτή που διανύουμε.

Όλοι πρέπει να αντιληφθούν ντόπιοι και ξένοι ότι δεν έχουμε μπαρκάρει στον …Τιτανικό.

Να αντιληφθούν ότι ο λαός μας είναι πλήρωμα της τριήρους ΟΛΥΜΠΙΑΣ που μετέδωσε τον ελληνικό πολιτισμό στα πέρατα του κόσμου.

Είναι πλήρωμα του ΑΒΕΡΩΦ, συμβόλου της Εθνικής μας κυριαρχίας στο Αιγαίο.

Είναι πλήρωμα του ΒΕΛΟΣ, συμβόλου της πίστης όλων των πολιτών, ένστολων και άστολων, στη Δημοκρατία και της υποχρέωσής τους να την υπερασπίζονται αταλάντευτα μέχρις εσχάτων.

Τα σύμβολα αυτά, ΑΒΕΡΩΦ, Κίνημα του Ναυτικού, και το ΒΕΛΟΣ ως σύμβολο αντιδικτατορικού αγώνα των Ενόπλων Δυνάμεων Ε.Δ., απέδειξαν το τι μπορούμε να επιτύχουμε ως Λαός ενωμένοι, αποστασιοποιημένοι από κομματικές εξαρτήσεις, ιδεολογικές αγκυλώσεις και τυφλούς δογματισμούς.

Όλοι περιμένουμε και απαιτούμε από τους νέους πολιτικούς ταγούς, που θα αναδειχτούν στις 17 Ιουνίου, να συνέλθουν, να πάρουν το μήνυμα και να αντιληφτούν ότι ζητάμε Αξιο Καπετάνιο. Να ενστερνιστούν αυτές τις αρχές και αξίες, και ενωμένοι να αναλάβουν την Κυβέρνηση του σκάφους, να πλεύσουν μέσα στην Ευρωπαϊκή φουρτούνα, «μεθ’ ορμής ακαθέκτου και με την πεποίθηση στην νίκη», με ασφάλεια προς το μέλλον, βέβαιοι ότι με ένα σχέδιο Εθνικής Ανασυγκρότησης θα εξασφαλίσουν την ελευθερία, και την ευημερία του Ελληνικού λαού.

ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ

Από την ομιλία του Κυβερνήτου Α/Τ ΒΕΛΟΣ-ΜΑΑ Πλοιάρχου Λεωνίδα Τσιαντούλα Π.Ν. παραθέτουμε την εισαγωγή που παρουσιάζει ενδιαφέρουσα ανάλυση για την ανυπακοή ενός ορκισθέντος αξιωματικού «στην εκτέλεση των διαταγών» και την ιστορική εκτίμηση του εγχειρήματος του Α/Τ ΒΕΛΟΣ. Για λόγους και μόνο οικονομίας χώρου, παραλείπουμε τις λεπτομέρειες οργάνωσης, της μη εκδήλωσης του κινήματος, της απόσχισης του πλοίου από την άσκηση ΝΑΤΟ και της παγκόσμιας αίσθησης από την κίνηση, λεπτομέρειες σε όλους γνωστές.
Για τις πιο πάνω παραλείψεις ζητούμε συγνώμη και την κατανόηση του κ. Τσιαντούλα.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΥΒΕΡΝΗΤΟΥ Α/Τ ΒΕΛΟΣ – ΜΑΑ

Ως Κυβερνήτης του Α/Τ Βέλος, σας καλωσορίζω στο Άλσος Ελληνικής Ναυτικής

Παράδοσης. Η αποψινή τελετή μνήμης αλλά και τιμής είναι η 15η από το 1997, οπότε και καθιερώθηκε επίσημα η διεξαγωγή της σε ετήσια βάση. Είναι τελετή μνήμης ενός κινήματος που, αν και δεν πρόλαβε να εκδηλωθεί, διέσωσε στο διηνεκές την τιμή και την υπόληψη του στρατεύματος. Είναι συνάμα και τελετή τιμής προς εκείνους τους στρατιωτικούς που 39 χρόνια πριν, τίμησαν τον όρκο τους ο οποίος προβλέπει «υπακοή εις το Σύνταγμα».

Σε αυτό το σημείο, ως εν ενεργεία στρατιωτικός ο οποίος καλείται να μιλήσει για μια

στάση και μια ανταρσία, καταφανείς εκφράσεις δηλαδή στρατιωτικής ανυπακοής, θεωρώ απαραίτητο, να σας παραθέσω ως προβληματισμό δυο λόγια από μια μελέτη ενός Ελβετού Ταγματάρχη, του Ulrich Zwygart, με θέμα «Πόση υπακοή οφείλει ένας Αξιωματικός;». Γράφει ο συγγραφέας: «Η υπακοή στις διαταγές παίζει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του στρατεύματος που χωρίς αυτήν είναι απλά ένας όχλος. Όμως η ανυπακοή δεν είναι κάτι το απόλυτο. Οι διαταγές πρέπει να βασίζονται στον νόμο και στο ήθος. Οι στρατιωτικοί οφείλουν να μην υπακούουν σε παράνομες ή ανήθικες εντολές». Και συνεχίζει: «Η προσωπική εσωτερική διαδικασία για να καταλήξει ένας στρατιωτικός στην ανυπακοή είναι ένα δύσκολο μονοπάτι που πρέπει να ακολουθήσει. Η συνείδηση ναρκώνεται από νόμους, κανονισμούς και παραδόσεις που καθορίζουν τη συμπεριφορά του στην ιεραρχημένη κοινωνία και εθίζεται από νέος σε αυτά. Η πράξη της ανυπακοής απαιτεί την κινητοποίηση

εσωτερικών δυνάμεων και την υπέρβαση εσωτερικών επιφυλάξεων».

Στη σύγχρονη ελληνική ιστορία έχουν εκδηλωθεί 20 στρατιωτικά κινήματα. Άλλα

επιτυχημένα, άλλα αποτυχημένα. Κάποια δημοκρατικά, κάποια αντι-δημοκρατικά. Το

κίνημα του Ναυτικού και η ανταρσία του Βέλους είναι 2 ιδιότυπα επεισόδια της νεοελληνικής Ιστορίας, καθώς αποτελούν εκδήλωση ανυπακοής από ελληνικές ένοπλες δυνάμεις σε άλλες ελληνικές ένοπλες δυνάμεις όχι μόνο για ένα στρατιωτικό αλλά και για ένα εξόχως πολιτικό διακύβευμα, την επαναφορά της δημοκρατικής νομιμότητας….

[…]Η ιστορική εκτίμηση αναγνωρίζει ότι το κίνημα του Ναυτικού μπορεί να μην

εκδηλώθηκε αλλά, δεν απέτυχε. Αντίθετα, η αποκάλυψή του, λόγω της μεγάλης του

έκτασης και των διασυνδέσεών και με τους άλλους Κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων

και με κοινωνικές ομάδες, γκρέμισε τα σαθρά θεμέλια της δικτατορίας, δίχως αμφιβολία, αναζωπύρωσε τη νεανική φωτιά της Νομικής και οδήγησε τους νέους, λίγους μήνες μετά, στην εξέγερση του Πολυτεχνείου που ήταν και η αρχή του τέλους της πιο σκοτεινής περιόδου της νεοελληνικής ιστορίας «Ανδρεία, σωφροσύνης αιρετοτέρα», έχει πεί ο Αντιφάνης. Που σημαίνει «η ανδρεία είναι προτιμότερη από τη σωφροσύνη». Στην ιστορία του Πολεμικού Ναυτικού αυτή η ρήση είναι που σημαδεύει τη γενναιότητα των στελεχών του και το ελεύθερο φρόνημά

τους στις δύσκολες στιγμές. Και αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο του θαλασσινού πολιτισμού που υπάρχει σε κάθε είδους πλοίο, είτε πολεμικό, είτε εμπορικό από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ενός πολιτισμού που λειτουργεί ως σύστημα κοινωνικής οργάνωσης, ως το σύνολο νόμων, κανονισμών, αρχών και παραδόσεων που μετατρέπουν το κάθε άτομο σε συνειδητοποιημένο πολίτη. Πολίτη, που εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του και απολαμβάνει τα δικαιώματά του ώστε η κοινωνία ως σύνολο να πορεύεται με ασφάλεια και κοινή.

Σήμερα το αντιτορπιλικό Βέλος έχει μετατραπεί σε πλοίο – μουσείο και ευρίσκεται

στο χώρο του Άλσους Ελληνικής Ναυτικής Παράδοσης. Στο χώρο αυτό φιλοξενούνται πλοία/φορείς του Ελληνικού πολιτισμού. Της Ελληνικής Δημοκρατίας, του συστήματος κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας που υποδείξαμε κάποτε στα πέρατα του κόσμου, και εξακολουθεί, όπως προείπα, να υφίσταται και να λειτουργεί έμπρακτα στα σκαριά κάθε τύπου πολεμικού πλοίου και σήμερα. Ενός πολιτισμού που αναδεικνύει άξιους ηγέτες και συνειδητοποιημένους σε υποχρεώσεις και δικαιώματα πολίτες. Ενός πολιτισμού που γεννήθηκε σε μια τριήρη, δοξάστηκε στον ΑΒΕΡΩΦ και απέδειξε πάνω στα νεότερα πλοία του που εκπροσωπούνται εδώ με το ΒΕΛΟΣ, την αντίστασή του στον σκοτεινό ολοκληρωτισμό.

Πλοίαρχος Λεωνίδας Τσιαντούλας ΠΝ

Κυβερνήτης Α/Τ ΒΕΛΟΣ – ΜΑΑ

Η 53Η Γενική κλήση του πληρώματος παραλαβής του «Α/Τ ΒΕΛΟΣ»

Στις 26.05.12, Σάββατο μεσημέρι, σήμανε για 53η φορά η καθιερωμένη γενική κλήση του πληρώματος παραλαβής του τότε «Β.Π. Βέλος». Για 53 χρόνια επαναλαμβάνεται η αντάμωση αυτή, πλημμυρισμένη από μνήμες και συναισθήματα μιας εποχής, για όλους τους συμμετέχοντες, εξαιρετικά έντονη και αξέχαστη. Οι χαρακτηρισμοί αυτοί κυριολεκτούν και καλύπτουν όλη αυτή τη δημιουργική περίοδο στις ΗΠΑ, ήτοι της προετοιμασίας, της παραλαβής και επιστροφής του πληρώματος με το Α/Τ ΒΕΛΟΣ από την Καλιφόρνια στην Πατρίδα.

Για ιστορικούς λόγους, είναι ανάγκη να θυμηθούμε ότι η παραλαβή του ΒΕΛΟΥΣ αποτέλεσε την επιτυχή απαρχή ανανέωσης και εκσυγχρονισμού του Ελληνικού στόλου, με μονάδες σύγχρονες και εξοπλισμένες με τη σχεδόν άγνωστη μέχρι τότε ηλεκτρονική τεχνολογία για κάθε τους λειτουργική ανάγκη κυρίως βέβαια πολεμική. Η πτυχή αυτή της αποστολής φάνταζε στο πλήρωμα ακόμα δυσκολότερη γιατί η περιπέτεια της παραλαβής ενός πολεμικού πλοίου ξεκίνησε χωρίς μπούσουλα, χωρίς συγκεκριμένη συμφωνία το τι θα παραληφθεί. Η εντολή ήταν «πάτε να παραλάβετε ένα παροπλισμένο Α/Τ συγκεκριμένου τύπου, αλλά στην ικανότητά σας εναπόκειται να πετύχετε το καλύτερο δυνατό για να αποκτηθεί τελικά πλοίο σύγχρονο και αξιόμαχο»οι δυσκολίες ήταν πολλές, δύσβατες και φαινομενικά ανυπέρβλητες. Αρκεί να αναφερθούν κάποιες από αυτές, όπως η ξένη γλώσσα και νοοτροπία, η πολυπλοκότητα της θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης του πληρώματος σε όλο το μήκος και πλάτος σχεδόν της αμερικανικής επικράτειας , ο εφοδιασμός όλων των ειδικοτήτων με τα αντίστοιχα εγχειρίδια, η καταγραφή και συγκέντρωση όλου του έγγραφου αναγκαίου υλικού για τη λειτουργία του πλοίου, η αδιάκοπη παρακολούθηση των εργασιών στο σκάφος που γίνονταν στο ναυπηγείο για να κλείσει αυτή η επιγραμματική περιγραφή των προβλημάτων με τη διαρκή αλλά διακριτική εποπτεία της επικοινωνιακής συμπεριφοράς του πληρώματος στην καθημερινή διαβίωση ανάμεσα στην αμερικανική κοινωνία αλλά και την κατά τόπους ελληνική παροικία.

Από την 53η γενική κλίση πληρωμάτων παραλαβής Α/Τ ΒΕΛΟΣ

Το πρόβλημα όμως είχε, όπως είναι φυσικό, και την άλλη του όψη. Ο αρχηγός της αποστολής που θα παρελάμβανε τέσσερα όμοια Α/Τα και κυβερνήτης του πρώτου από αυτά, που αποτελούσε και το πρότυπο οριστικοποίησης της συμφωνίας παραλαβής και που ήταν το ΒΕΛΟΣ, ο τότε Αντιπλοίαρχος Γ. Μόραλης είχε στοχεύσει πολύ ψηλά στην απόλυτη επιτυχία της αποστολής, παρά την απροσδιόριστη, όπως προαναφέρθηκε, συμφωνία παραχώρησης των πλοίων. Η συμπυκνωμένη γνώση και πείρα του από τα καταστρώματα των πολεμικών πλοίων μας, σε όλη τη διάρκεια του μεγάλου πολέμου, με αυτό της «Βασιλίσσης Όλγας» να ξεχωρίζει, και ο τελειομανής, οργανωτικός αλλά και εργασιομανής χαρακτήρας του δικαιολογούν απόλυτα την υψηλότερη δυνατή στόχευση. Δίνοντας πάντα πρώτος το παράδειγμα, πέτυχε το πλήρωμα σύσσωμο να πιστέψει στο δύσκολο στόχο, να τον κάνει κοινό όραμα και στο τέλος πραγματικότητα.

Όλο το χρονικό διάστημα που κράτησε η αποστολή, εκείνος έπαιξε το ρόλο του μαέστρου με πρώτο βιολί του Ύπαρχο του πλοίου, τον τότε πλωτάρχη Γ. Τσιαδή, τον επίσης πολεμοτραφή, τον έμπειρο ναυτικό αλλά και ταλαντούχο στρατιωτικό ηγέτη. Η πολυσύνθετη αυτή ορχήστρα λειτούργησε και απέδωσε σαν ένας άνθρωπος. Όλοι πρόσφεραν, δούλεψαν αλλά και διασκέδασαν μέσα στο πλέγμα της αγάπης και του καθήκοντος, της συναδελφικότητας και της αλληλεγγύης. Οι άνθρωποι της θάλασσας που περνούν τη ζωή τους ανάμεσα στις δύσκολες ώρες της βάρδιας στη γέφυρα και το μηχανοστάσιο, στην πλήξη του υποφράγματος, αλλά και στη χαρά της εξόδου, βιώνουν περισσότερο από τον καθένα τα πιο πάνω συναισθήματα.

Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις, η επίτευξη του στόχου έδινε το στίγμα της όλο και πιο ξεκάθαρα. Τους πρώτους μήνες, το γραφείο που παραχωρήθηκε από τους Αμερικανούς για τις ανάγκες της αποστολής ήταν στο κτίριο Νο 101 του ναυστάθμου του Long Island και μετά η μικρή καμπίνα, πίσω από τη γέφυρα που στέγαζε το γραφείο του Κυβερνήτου, φάνταζαν σαν φωταγωγημένες αίθουσες όταν έφθαναν τα χαρμόσυνα νέα και τα συγχαρητήρια σήματα για τις επιτυχίες του πληρώματος στα διάφορα κέντρα εκπαίδευσης, αλλά και οι εγκρίσεις για την παροχή προηγμένου τεχνολογικού εξοπλισμού, που ήταν βέβαια αποτέλεσμα επίμονης και επίπονης προσπάθειας όλου του επιτελείου της αποστολής. Τέλος με την ολοκλήρωση του προγράμματος ήρθε και το επιστέγασμα, η αναγνώριση της πλήρους επιτυχίας και η ώρα για απόπλου με προορισμός την Πατρίδα.

Ας γυρίσουμε όμως στη φετινή μας συνάντηση που έγινε και πάλι στις φιλόξενες εγκαταστάσεις του Ναυτικού Ομίλου Καλαμακίου (Ν.Ο.Κ.). Στο προσκλητήριο, προσήλθαν όσοι μπόρεσαν, όμως κάθε χρόνο και δεν ήταν λίγου. Όλους διέκρινε η χαρούμενη διάθεση και οι νοσταλγικές σκέψεις.

Η όλη εκδήλωση εξελίχθηκε στην γνωστή μας φιλική και ζεστή ατμόσφαιρα που τη διατρέχει η αγάπη και ο αλληλοσεβασμός στα πρόσωπα όλων, ενώ εμφαντικά απουσιάζει, γιατί δεν χρειάζεται πια, η παρεμβολή της τόσο αναγκαίας για άλλες περιπτώσεις ιεραρχίας και πειθαρχίας.

Ο κ. Φ. Ζωιδάκης, βασικός οργανωτής της εκδήλωσης, καλωσορίζει το πλήρωμα.

Τη γιορτή στόλισαν και ευωδίασαν όπως κάθε χρόνο τόσο τα ωραία τριαντάφυλλα που η οικογένεια του τότε Ανθ/χου Φ. Ζωιδάκη, μοίρασε στις κυρίες της μεγάλης συντροφιάς, όσο και οι ατελείωτες γαρδένιες που προσφέρει πάντα απλόχερα ο κ. Μπατζάκης, μέλος του πληρώματος. Διανθίστηκε ακόμα με μια ωραία έκπληξη, έργο και πάλι του βασικού οργανωτή αυτής της πρωτότυπης και μοναδικής στο είδος της εκδήλωσης, του Φ. Ζωιδάκη, Γιορτάσαμε τα γενέθλια του Κυβερνήτη του Α/Τ ΒΕΛΟΣ,, του ναυάρχου πλέον Γ. Μόραλη. Ο ίδιος, ακμαιότατος και με βαθιά φιλοσοφημένη σκέψη, δέχθηκε με πολλή χαρά και μεγάλη συγκίνηση την έκπληξη και τις ευχές όλων. Όρθιος, μπροστά στην τούρτα με τα κεράκια, βαθιά συγκινημένος, αντί για άλλα λόγια, τραγούδησε, απήγγειλε και κάποιες στιγμές ψέλλισε το τραγούδι του ΒΕΛΟΥΣ, του οποίου στιχουργός και συνθέτης ήταν ο τότε Ανθ/χος μηχανικός Ν. Τσαπάρας, που πέρα από τα καθήκοντά του είχε αναλάβει αυθόρμητα το ψυχαγωγικό πρόγραμμα του πληρώματος, φθάνοντας ακόμη και στην έκδοση μιας μικρής εφημερίδας με τίτλο το όνομα του πλοίου.

Δυστυχώς η καδένα που λέγεται «πλήρωμα παραλαβής Β/Π ΒΕΛΟΣ» έσπασε νωρίς. Πολλοί κρίκοι χάθηκαν αλλά σίγουρα δεν ξεχάστηκαν. Ένας από τους χαμένους, και μάλιστα από τους πρώτους ήταν ο Νίκος Τσαπάρας. Στις ψυχές όλων μας η καδένα παραμένει ατόφια, σαν να μην κόπηκε ποτέ.

Μετά από κάποιες ώρες ψυχικής ανάτασης, και η φετινή κλήση έφτασε στο τέλος της χαρούμενα και αισιόδοξα. Οι εναγκαλισμοί, οι θερμές χειραψίες αλλά και οι ευχαριστίες όλων στον οργανωτή ήταν όπως πάντα θερμές και για το αναμνηστικό δωράκι που προσφέρθηκε σε όλους με τη στάμπα του «Α/Τ ΒΕΛΟΣ».

Ο αειθαλής Κυβερνήτης Ναύαρχος ε.α. Γ. Μόραλης έτοιμος να σβήσει τα… 29 κεράκια των γενεθλίων του.
(Το 29 δεν είναι λάθος … Διαβάζεται ανάποδα!).

Με τη διάλυση της γενικής κλήσης του 2012, μια ευχή εγκάρδια βγήκε από τα χείλη όλων προς όλους. Στην επόμενη αντάμωση να είναι όλοι παρόντες και ακόμη περισσότεροι.

Πριν κλείσει το σημείωμα αυτό, όλο το πλήρωμα θέλει να ευχαριστήσει πάρα πολύ τον συνάδελφο και εκδότη κ. Ελευθέριο Σφακτό, που επί σειρά ετών τιμά την ιδιόρρυθμη αυτή γιορτή με την παρουσία του αλλά και με τη δημοσιοποίηση του γεγονότος στο ευρύτερο κοινό μέσω ης εφημερίδας τους, «Τα ΝΕΑ του Σ.Α.Σ.Μ.Υ.Ν.».

Κλείνει το σημείωμα αυτό με την ευχή η επόμενη αντάμωση να είναι το ίδιο επιτυχής και να πραγματοποιηθεί στο γνώριμο περιβάλλον, στο κατάστρωμα του ΒΕΛΟΥΣ, δίνοντας ζωή ξανά σ το παροπλισμένο σκαρί, έστω και με την ανοχή των όποιων αρμοδίων.

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΝΗΜΗΣ ΒΥΘΙΣΗΣ Α/Τ ΨΑΡΑ


Με μία λιτή μα άρτια οργανωμένη εκδήλωση, τιμήθηκε η μνήμη της βύθισης του Α/Τ ΨΑΡΑ την 22α Απριλίου 1941 στο κόλπο των Μεγάρων (περιοχή Πάχη). Την εκδήλωση οργάνωσε ο Δήμος Μεγαρέων ομού με τον Σύλλογο αποστράτων Στρατιωτικών Ε.Δ. Μεγάρων.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους οι:

Αρχηγός ΓΕΝ Αντιναύαρχος Κοσμάς Χρηστίδης Π.Ν., ο Υπαρχηγός Στόλου Αρχιπλοίαρχος Δημ. Βουραζέλης Π.Ν., αντιπροσωπείες Αξιωματικών ΣΞ, Π.Ν., Π.Α., οι τοπικές αρχές με επικεφαλής το Δήμαρχο Μεγαρέων Ιωαν. Μαρινάκη, σύσσωμο το ΔΣ του Συλλόγου Στρατιωτικών ε.α. Μεγαρέων με επικεφαλής τον Πρόεδρο Δημήτριο Πλαταρά Υποπλοίαρχος ε.α. Π.Ν. και πλήθος κόσμου.

Σημειωτέον, ήταν η πρώτη φορά που παρέστη ο Αρχηγός και το Π.Ν. επίσημα, κάτι που σχολιάστηκε ευμενώς από όλους.

Ρίψις στεφάνου από τον A/ΓΕΝ στο τόπο του Ναυαγίου

Μετά το καθιερωμένο τρισάγιο υπέρ των πεσόντων, ο Α/ΓΕΝ απηύθυνε χαιρετισμό, τονίζοντας την διαχρονική αξία της ηρωικής προσφοράς του Α/Τ ΨΑΡΑ και ότι το Π.Ν. ουδέποτε υπέστειλε τη σημαία, καταλήγοντας. ΄΄Ας το έχουν υπ΄ όψιν του όσοι τολμήσουν να επιβουλευτούν των ακεραιότητα της πατρίδος μας΄΄.

Στον χαιρετισμό του ο Δήμαρχος τόνισε μεταξύ άλλων, την ιδιαίτερη επισημότητα που η εφετινή τελετή έλαβε, ευχαριστώντας δια του Α/ΓΕΝ το Π.Ν. για την παρουσία του.

Το ιστορικό της ημέρας ανέπτυξε ο Γεώργιος Σαλιαγκάκης Αντιπλοίαρχος (Ε) Π.Ν., ιστορικός ερευνητής, ο οποίος μεταξύ των άλλων αναφέρθηκε και σε άγνωστες μέχρι σήμερα, ηρωικές στιγμές πριν και μετά τη βύθιση του πλοίου. Έμφαση έδωσε στη συνδρομή των κατοίκων των Μεγάρων στη διάσωση και περίθαλψη των ναυαγών του πλοίου, μέχρι και την αναχώρησή τους-επάνδρωση σε άλλες ναυτικές μονάδες προκειμένου να συνεχίσουν τον αγώνα. Εν συνεχεία έγινε προσκλητήριο των 37 απολεσθέντων μελών του πληρώματος. Κρατήθηκε ενός λεπτού σιγή κι έγινε ανάκρουση του εθνικού ύμνου. Ακολούθησε επιβίβαση των επισήμων στη ΤΠΚ ΝΤΕΓΙΑΝΝΗΣ (Ρ26) όπου μετέβησαν στο τόπο του Ναυαγίου (περίπου 500 μέτρα από την ακτή). Με ιδιωτικά πλωτά μέσα έπραξαν το ίδιο και οι ιδιώτες που τίμησαν την τελετή. Μετά το σύντομο τρισάγιο έγινε ρήψις στεφάνων από τους: Α/ΓΕΝ, Δήμαρχο Μεγαρέων και Πρόεδρο Συλλόγου Στρατιωτικών.

Απότιση φόρου τιμής στους πεσόντας από τους Α/ΓΕΝ, Δήμαρχο Μεγάρων και Y/AΣ

Στη δεξίωση που ακολούθησε στη Λέσχη Αξιωματικών του 2ου ΣΥΑΣ Πάχης Μεγάρων (αντίστοιχη Υπηρεσία της δικής μας ΔΕΝ Μαραθώνος), έγινε επίδοση αναμνηστικών μεταξύ των φορέων που οργάνωσαν και εκείνων που τίμησαν τη τελετή.

Τιμές καθ΄ όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης απέδωσαν άγημα του Ναυτικού με επικεφαλής την μπάντα αυτού. Συγχαρητήρια στους διοργανωτές για την άρτια οργάνωση. Οι δύσκολες ημέρες που η πατρίδα μας διέρχεται, απαιτούν συσπείρωση γύρω από την ιστορία μας η οποία πάντα διδάσκει και κατευθύνει σε σωστά  βήματα ηγεσίες και λαό. Οι θυσίες των προγόνων μας πάντα στέκουν ως φάρος παραδειγματισμού «Αισχρόν τους παίδας  μη μιμείσθαι τους σπουδαίους των γονέων» Ισοκράτης.

ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Τέταρτο πλοίο με το όνομα αυτό, υπήρξε το ένα από τα τέσσερα αντιτορπιλικά τύπου Dardo, πλήρους εκτοπίσματος 1936 τόνων και ταχύτητας δοκιμών 41,5 κόμβων.

Ναυπηγήθηκε και παρελήφθη στα ιταλικά ναυπηγεία Odero-Terni-Orlando στη La Spezia από το Π.Ν. το 1933. Έλαβε μέρος στις ναυτικές επιχειρήσεις του πολέμου 1940-41, μεταξύ των οποίων και οι τρεις επιδρομές στο στενό του Οτράντο. Έδρασε κατά των ιταλικών υποβρυχίων και υπάρχουν ενδείξεις προκλήσεως βλαβών σε υποβρύχιο ή βυθίσεώς του στις περιοχές των Ψαρών και της Φαλκονέρας το Μάρτιο του 1941.

Το αντιτορπιλικό «Ψαρά» βυθίστηκε μαχόμενο, την Κυριακή του Πάσχα 20 Απριλίου του 1941, στην περιοχή του κόλπου των Μεγάρων, όπου ήταν αγκυροβολημένο με άλλα πλοία του Στόλου, από πλήγματα Γερμανικών βομβαρδιστικών με συνολικές απώλειες 37 ατόμων (Υπαξιωματικοί και Ναυτοδίοποι).

Ο κυβερνήτης του, Πλοίαρχος Π. Κώνστας Β.Ν., θα συγκεντρώσει τους επιζήσαντες ναυαγούς σε σχολείο των Μεγάρων, οι οποίοι τον ακολουθούσαν πιστά κι επιβιβάζονται άλλων πλοίων για να εξακολουθήσουν τον αγώνα.

ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ………….

ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ‘73

Συμπληρώνονται εφέτος 39 χρόνια από την εκδήλωση του Κινήματος του Ναυτικού κατά της δικτατορίας τον Μάιο του 1973.

Το Κίνημα του Ναυτικού κατέλυσε τον μύθο της στήριξης της χούντας από το σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεων τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό με την ενημέρωση της διεθνούς κοινής γνώμης από την ανταρσία του ΒΕΛΟΣ.

Αποδόμησε κάθε επιχείρημα των πατρώνων της χούντας και επιτάχυνε την πτώση της που δυστυχώς συνοδεύτηκε με την εθνική τραγωδία της Κύπρου.

Το Κίνημα του Ναυτικού το 1973 ξεκίνησε να σχεδιάζεται από έναν πυρήνα αξιωματικών του Ναυτικού και εξελίχτηκε ουσιαστικά σε Κίνημα των Ε.Δ. με τη συμμετοχή του συνόλου σχεδόν του Π.Ν. αλλά και στελεχών του Σ.Ξ. και της Π.Α. και τη στήριξη πολιτικών και ευρύτερα κοινωνικών παραγόντων. Χαρακτηριζόταν από την ανιδιοτελή αγάπη των μελών του προς την πατρίδα, την πίστη τους στην Δημοκρατία και στο Σύνταγμα που βασίζεται στη λαϊκή βούληση και είχε σκοπό την επαναφορά του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος στη χώρα.

Η χούντα του ’67 στην Ελλάδα δεν ήταν αποκλειστικά ένστολη όπως στερεοτυπικά προβάλλεται μεταπολιτευτικά. Ήταν ένας παρακρατικός μηχανισμός που περιλάμβανε λειτουργούς από κάθε Αρχή και θεσμό του κράτους που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και οργανώθηκε με την ανοχή της μέχρι τότε πολιτείας αν όχι με τις ευλογίες της.

Με τον χαρακτηρισμό της χούντας ως αμιγώς στρατιωτικής απαλλάσσονται από τις ενοχές τους όλοι όσοι έδειξαν αδράνεια και ανοχή προς αυτήν. Ίσως γι αυτό το Κίνημα του Ναυτικού αποσιωπάται στα ιστορικά τηλεοπτικά ντοκυμαντέρ. Ίσως γι αυτό ποτέ δεν προβάλλεται ο αριθμός των εκατοντάδων στελεχών των Ε.Δ. και των τριών όπλων που εναντιώθηκαν στη χούντα καθ’ όλη τη διάρκεια της επταετίας και υπέστησαν αποτάξεις, συλλήψεις, εξορίες, φυλακίσεις, βασανισμούς ακόμα και θάνατο.

Η επέτειος επομένως του Κινήματος του Ναυτικού δεν είναι επέτειος λίγων. Είναι η επέτειος της αντίστασης του ένστολου τμήματος του ελληνικού Λαού στη δικτατορία.

Αντίσταση που μαζί μ’ αυτή της νεολαίας και των πολιτών οδήγησε στην πτώση της χούντας. Είναι μια επέτειος που πρέπει να προβάλλεται και να γιορτάζεται σεμνά και λιτά, όπως επιβάλλουν οι αρχές και αξίες των πραγματικών αγωνιστών. Χωρίς τυπικά πρωτόκολλα και προσκλήσεις. Με μια εκδήλωση ανοικτή σε όλους τους πολίτες,ένστολους και μη.

Εκτιμώντας ότι εκφράζω το σύνολο των ένστολων αγωνιστών κατά της δικτατορίας απευθύνω ανοιχτή πρόσκληση προς όλους τους πολίτες που θέλουν να παρευρεθούν στην φετινή τελετή στον Φλοίσβο το τρίτο δεκαήμερο του Μαΐου στην ημερομηνία που θα ορίσει το γενικό Επιτελείο Ναυτικού.

Κωνσταντίνος Γκόρζης

ΟΙ ΝΑΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΕΠΕΤΕΙΑΚΑ


Του Αντιναυάρχου ε.α. Αντ. Ζωϊδάκη Π.Ν.

Συμπληρώνονται 71 χρόνια από την ηρωική μάχη της Κρήτης, την τρίτη πράξη της εποποιίας που άρχισε στη Πίνδο, συνεχίστηκε στα οχυρά της Μακεδονίας και τελείωσε στην Κρήτη.

Με το άκουσμα για την Μάχη της Κρήτης, στο μυαλό μας προβάλλουν εικόνες με σφοδρές μάχες στην ξηρά, με αεραγήματα, αδυσώπητους βομβαρδισμούς και ένα ψυχωμένο και ηρωικό στρατό και απλοί πολίτες, να μάχονται κατά του εχθρού, να του προξενούν βαριές απώλειες και τελικά οι δυνάμεις του σκότους να επικρατούν.

Η εικόνα αυτή ωστόσο δεν είναι πλήρης.

Παράλληλα με την εποποιία στρατού και λαού στην ξηρά, υπάρχει και μία άλλη εποποιία που δεν έχει αναδειχθεί στο βαθμό που τις αξίζει. Αφορά την συμμετοχή του ναυτικού στην μάχη της Κρήτης, που είναι μία ανεπανάληπτη σε ηρωισμό και θυσίες, συμμετοχή του Βρετανικού Πολεμικού Ναυτικού (Royal Navy) που επωμίσθηκε ολόκληρο το βάρος του πολέμου στη θάλασσα, με εκατόμβες νεκρούς και τρομακτικές απώλειες πολεμικών πλοίων με μία διαφορά όμως. Το Ναυτικό πέτυχε τον αντικειμενικό του σκοπό (ΑΝΣΚ), την αποτροπή δηλαδή εκτελέσεως αποβατικής ενέργειας στην Κρήτη με την καταστροφή των δύο εχθρικών νηοπομπών που εκίνησαν από την Μήλο. Αλλά ας δούμε τα γεγονότα από την αρχή.

ΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΑΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΗΤΑΝ ΜΕΓΑΛΟ

Το φθινόπωρο του 1940 ο Τσώρτσιλ, που πιθανό να ήταν πιο αισιόδοξος από οποιονδήποτε άλλο, έλεγε: «Ένα προέχον στρατηγικό γεγονός ξεπήδησε για μας, η Κρήτη! Οι Ιταλοί δεν πρέπει να την πάρουν. Πρέπει να μπούμε εκεί πρώτοι και αμέσως. Έχει πρωταρχική σημασία να διατηρήσουμε το καλύτερο αεροδρόμιο και μία Βάση Ναυτικού ανεφοδιασμού στον κόλπο της Σούδας. Επιτυχημένη άμυνα της Κρήτης αποτελεί άμυνα της Αιγύπτου».

Πολλές και επίμονες ήταν οι πιέσεις του Τσώρτσιλ σε όλους τους αρμόδιους, να οχυρωθεί και εξοπλισθεί η Κρήτη, έτσι ώστε να γίνει ένα δεύτερο Σκάπα Φλόου. Όλες αυτές οι επίμονες προτροπές δεν φέρανε παρά μικρό ή κανένα αποτέλεσμα.

Οι μήνες πέρασαν και όταν έφθασε ο Απρίλης του 1941 δεν υπήρχε πια διαθέσιμος χρόνος, για να πραγματοποιηθούν οι προθέσεις του Τσώρτσιλ. Εκείνη την εποχή, στο κατάλογο προτεραιοτήτων του Τσώρτσιλ, η Κρήτη ήταν τοποθετημένη στο χαμηλότερο σημείο.

Έγραφε στους Αρχιστράτηγους στο Κάϊρο: «Η Λιβύη έρχεται πρώτη, η εκκένωση των στρατευμάτων από την Ελλάδα δεύτερη. Η ναυσιπλοΐα με το Τομπρούκ πρέπει να προσαρμοσθεί όπως βολεύεται. Το Ιράκ να αγνοηθεί και η Κρήτη να επεξεργασθεί αργότερα».

Από γερμανικής πλευράς κατά την εξέλιξη της επιθέσεως στην Ελλάδα, ο Διοικητής του 4ου Γερμανικού Αεροπορικού Στόλου, υπέβαλε στο Πτέραρχο Γκαίριγκ σχέδιο κατάληψης της Κρήτης. Την ίδια περίοδο και η Ανώτατη Διοίκηση του Στρατού υπέβαλε σχέδιο κατάληψης της Μάλτας.

Ο Χίτλερ στις 20 Απριλίου 1941 αποφάσισε να προηγηθεί η κατάληψη της Κρήτης, γιατί δεν θα επαρκούσαν οι διατιθέμενες δυνάμεις.

Η κατάληψη της Ελλάδας και της Κρήτης είχε σκοπό, να καταστεί δυνατή η χρησιμοποίηση των Γερμανικών δυνάμεων εναντίον στόχων στην Ανατολική Μεσόγειο , επίσης να διασφαλισθεί το νότιο πλευρό των Γερμανικών μεραρχιών στις μελλοντικές επιχειρήσεις στη Σοβιετική Ένωση και για την προστασία των ρουμανικών πετρελαίων από βομβαρδιστικά μακράς ακτίνας δράσεως.

Την 25 Απριλίου ο Χίτλερ με την υπ΄ αριθμόν 28 DIRECTIVA που πήρε την συνθηματική ονομασία ΄΄ΕΡΜΗΣ΄΄, Einsatz «Merkur«, διέταζε την κατάληψη της Κρήτης, για να χρησιμοποιηθεί σαν βάση, για τον αεροπορικό πόλεμο εναντίον της Βρεταννίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με το γερμανικό σχέδιο, η ανώτατη Διοίκηση ανατέθει στον Πτέραρχο Γκαίριγκ, ενώ στον πτέραρχο Στούντεντ η Τοπική Διοίκηση. Ο Αντιπτέραρχος Φον Ριχτχόφεν  ανέλαβε την αποστολή να εξασθενίσει την άμυνα του νησιού με το Φλιγκερκορπς  VΙΙΙ (8ο Αεροπορικό Στόλο). Είχε σχεδιαστεί να πέσουν στην Κρήτη 23.000 Γερμανοί αλεξιπτωτιστές, μέσα σε τρεις ή τέσσερις μέρες.

Θα τους μετέφερε ένας στόλος από 500 μεταγωγικά αεροπλάνα Γιου 52 και ανεμόπτερα, ενώ 716 μαχητικά θα αναλάμβαναν την υποστήριξή τους και την εξουδετέρωση του Βρεταννικού Στόλου.

Ο Ναύαρχος Σύστερ διορίστηκε Αρχηγός των Ναυτικών Δυνάμεων Νοτιοανατολής με γενικές εξουσίες στις δυνάμεις του Άξονα. Η δουλειά του Σύστερ ήταν να εξασφαλίσει την ασφαλή άφιξη στη Κρήτη των βαρύτερων εφοδίων και πυροβόλων, που χρειαζόντουσαν στους Αλεξιπτωτιστές.

Για το σκοπό αυτό κατέλαβε τη Μήλο, για ναυτική Βάση και σημείο συγκέντρωσης των  νηοπομπών.

Σχημάτισε δύο νηοπομπές, που περιλάμβαναν καΐκια και μικρά ελληνικά ατμόπλοια, που θα τα συνόδευαν ιταλικά αντιτορπιλικά. Η πρώτη νηοπομπή είχε προορισμό το Μάλεμε κα είχε σχεδιαστεί να φθάσει στις 21 Μαΐου. Η δεύτερη θα κατευθυνόταν προς το Ηράκλειο, όπου θα έφθανε 24 ώρες αργότερα. Εξηντατρία ήταν στο σύνολο αυτά τα πλοία.

Για την προστασία των νηοπομπών αυτών οι Ιταλοί διέθεσαν δύο αντιτορπιλικά, δώδεκα τορπιλακάτους, ένα αριθμό άλλων ακάτων καθώς και μερικές ναρκοθέτιδες. Δεν υπήρχε πρόθεση να χρησιμοποιηθεί ο Ιταλικός Στόλος, για να υποστηριχθούν αυτές οι επιχειρήσεις, γεγονός που ήταν άγνωστο στους Βρεταννούς.

Σε όλο αυτό το διάστημα των επιχειρήσεων πρέπει να λεχθεί, ότι η ύπαρξη του Ιταλικού Στόλου, αποτελούσε μία υπαρκτή απειλή για το Βρεταννικό Ναυτικό, όπως θα δούμε παρακάτω.

Για τους Βρεταννούς η παρεμπόδιση, μίας από τη θάλασσα εισβολής, στο νησί της Κρήτης ήταν πρωταρχικής σημασίας. Ήταν γνωστό, ότι οι Γερμανοί είχαν τη πρόθεση να οργανώσουν μία μαζική αεροπορική εισβολή.

Οι Βρεταννοί διέθεταν τότε στην Ανατολική Μεσόγειο 4 θωρηκτά, 1 αεροπλανοφόρο, 8 καταδρομικά, 3 αντιαεροπορικά καταδρομικά, 36 αντιτορπιλικά και 7 διάφορα άλλα πλοία.

Για το σκοπό αντιμετώπισης εισβολής από τη θάλασσα, ο Βρεταννικός Στόλος, με διαταγή του Κάννινγκχαμ έπαιρνε από τις 14 Μαΐου τις παρακάτω θέσεις!

  1. Η δύναμη Α με δύο θωρηκτά, τα Μπάρχαμ και Κουήν Ελίζαμπεθ και 5 αντιτορπιλικά, κάτω από τις διαταγές του Αντιναυάρχου Γουΐπελ έπαιρνε θέση Δυτικά της Κρήτης, για να παρεμβληθεί μεταξύ των Βρεταννικών ελαφρών δυνάμεων, που θα δρούσαν ανοικτά από τη Κρήτη και του Ιταλικού Στόλου.

  2. Η δύναμη Β με δύο καταδρομικά τα Γκλώτσεστερ και Φίτζι, θα περιπολούσε στην βορειοδυτική πλευρά του νησιού με σκοπό, να εντοπίσει και να βυθίσει οποιαδήποτε εχθρική δύναμη.

  3. Η δύναμη Γ με τα καταδρομικά Ντιντό, Κόβεντρυ και 4 αντιτορπιλικά με Διοικητή τον Υποναύαρχο Γκλήνι, πήρε διαταγή να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει απόβαση στη περιοχή Ηρακλείου, καθώς και πιθανότητα απόβασης στη Σητεία.

  4. Η δύναμη Δ με τα καταδρομικά Νάϊαντ, Φίμπη κια δύο αντιτορπιλικά πήρε διαταγή να καλύψει από εισβολή τις ακτές Δυτικά από το Ρέθυμνο.

  5. Μία εφεδρική δύναμη έμεινε στην Αλεξάνδρεια και περιλάμβανε τα θωρηκτά Γουώρσπάιτ και Βάλλιαντ, το αεροπλανοφόρο Φόρμινταμπλ, τα καταδρομικά Ωρίων και Αίας καθώς και όλα τα διαθέσιμα αντιτορπιλικά.

  6. Το Υ/Β Ρόρκουαλ διατάχθηκε να περιπολεί κοντά στη Λήμνο.

  7. Ένας στολίσκος μικρών σκαφών με βάση τη Σούδα, είχε σκοπό να προσφέρει υπηρεσίες, με μεγάλη ταχύτητα, όπου το απαιτούσε η ανάγκη.

  8. Τέλος η Ναρκοθέτις Άμπλιντ θα ναρκοθετούσε το στενό Κεφαληνίας-Λευκάδας προσπαθώντας έτσι, να διακόψει την εχθρική ναυσιπλοΐα και την επικοινωνία μέσω Διώρυγας Κορίνθου.

  9. Η αεροπορική αναγνώριση ρυθμίστηκε, αλλά προβλεπόταν πλήρης η ανεπάρκειά της, γιατί μόνο 4 αεροπλάνα είχαν μείνει στο Αεροπλανοφόρο και 7 στο έδαφος της Κρήτης.

Ο Κάννινγκχαμ ανακοίνωσε επίσης στους Διοικητάς του, ότι η επιχείρηση θα ελέγχεται από τον ίδιο και το επιτελείο του στην Αλεξάνδρεια.

Έτσι ο Στόλος του Κάννινγκχαμ ετοιμάστηκε να παρεμποδίσει μία θαλάσσια εισβολή μόνος, χωρίς αεροπορική προστασία, με μόνα τα δικά του πυροβόλα, τη ταχύτητά την ευκινησία και την ικανότητα των πληρωμάτων του. Ήταν μία ζοφερή προοπτική.

Μετά από ανεφοδιασμούς και ανακατατάξεις που έγιναν, για να ανακουφιστούν οι δυνάμεις εν πλω, στις 18 και 19 Μαΐου, όλα τα πλοία είχαν γυρίσει στις περιοχές περιπολιών το βράδυ της 19 προς 20 Μαΐου.

Το πρωί της 20 Μαΐου εξαπολύθηκε η τρομακτική επίθεση των Γερμανών εναντίον της Κρήτης. Μόλις ο Κάννινγκχαμ έμαθε την έναρξη της εισβολής έδωσε διαταγή, όλες οι δυνάμεις του να πλησιάσουν το νησί, αλλά να κρατηθούν έξω από την ορατότητα της ακτής. Οι προθέσεις του ήταν:

  1. Η δύναμη Α1 που αντικατέστησε την Α με τα θωρηκτά Γουωρσπάιτ και Βάλλιαντ και 6 αντιτορπιλικά, υπό τον Υποναύαρχο Ρόουλινγκς να περιπολεί 100 ν.μ. Δυτικά της Κρήτης.

  2. Η δύναμη Β με τα καταδρομικά Γκλώτσεστερ και Φίτζι να ενωθεί με τη δύναμη Α1.

  3. Η δύναμη Γ με τα καταδρομικά Νάιαντ και Πέρθ και 4 αντιτορπιλικά, υπό τον Υποναύαρχο Κίνγκ να περάσει το στενό της Κάσου και να φθάσει μέρι το Ηράκλειο κατά μήκος της ακτής, φθάνοντας εκεί την 07.00΄ της 21 Μαΐου.

  4. Το καταδρομικό με τα αντιαεροπορικά πυροβόλα Καλκούτα να ενωθεί με τη δύναμη Γ ανοικτά από το Ηράκλειο.

  5. Η δύναμη Δ, του Υποναύαρχου Γκλήνι με τα καταδρομικά Ντιντό, Ωράιον, Αίας και 4 αντιτορπιλικά, να περάσει από το στενό των Αντικυθήρων και στην συνέχεια μέσω άκρας Μαλέας – Ζούρβας, νήσου Φαλκονέρας να βρίσκεται ανοικτά των Χανίων, στις 07.00΄ της 21 Μαΐου.

  6. Η δύναμη Ε μία νέα δύναμη, από τρία αντιτορπιλικά, υπό τον Πλοίαρχο Μακ θα βομβάρδιζε τη νύκτα της 20 προς 21 Μαΐου το αεροδρόμιο της Καρπάθου. Μαζί του θα συνενωνόταν το καταδρομικό με τα αντιαεροπορικά πυροβόλα Καρλάιλ.

Το απόγευμα της 20ης Μαΐου η δύναμη Γ του Κίνγκ συγκρούστηκε με Ιταλικά τορπιλόπλανα και Τορπιλακάτους. Μπροστά όμως στο ανώτερο πυρ των Βρεταννών, οι Ιταλοί αποσύρθηκαν χωρίς αποτέλεσμα.

Ολόκληρη την ημέρα της 21 Μαΐου, ο Βρεταννικός Στόλος, δέχθηκε έντονους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Βυθίστηκε το αντιτορπιλικό Τζιούνο της δύναμης Γ και έπαθε μικρές ζημίες το καταδρομικό Αίας της δύναμης Δ.

Νωρίς, την 21 Μαΐου ξεκίνησε η νηοπομπή των Γερμανών, που είχε προορισμό το Μάλεμε. Την συνόδευε το Ιταλικό αντιτορπιλικό Λούπο. Δύο επιτυχείς αναγνωρίσεις από Βρεταννικά αναγνωριστικά αεροπλάνα, οδηγούν τις δυνάμεις Β, Γ, και Δ, για εντοπισμό και παρεμπόδιση απόβασης.

Στις 23.30΄ η δύναμη Δ του Γκλήνι με τα καταδρομικά Ντιντό,  Ωράιον, Αίας και τα 3 αντιτορπιλικά, ήρθε σε επαφή με τον εχθρό. Τα πλοία της εχθρικής νηοπομπής είχαν φθάσει στα 18 μίλια από την ακτή και έβλεπαν τα βουνά της Κρήτης. Ακολούθησε μία δραματική συμπλοκή και άνισος αγώνας.

Στη συμπλοκή αυτή η διαγωγή του Λούπο υπήρξε άριστη και ο Κυβερνήτης του, Αντιπλοίαρχος Μπιμπέλι πολύ σωστά, κέρδισε τον θαυμασμό της χώρας του. Όλα τα πλοία της νηοπομπής βυθίστηκαν ή εγκαταλείφθηκαν πυρπολημένα. Το Λούπο διάτρητο και με το δεξί του πλευρό διαλυμένο, δεν κατάφερε να προστατεύσει τα σκάφη που συνόδευε.

Τότε πιστεύτηκε ότι 4.000 Γερμανοί χάθηκαν. Στη πραγματικότητα όμως μεταφέρονταν 2.300 στρατιώτες. Μεγάλος αριθμός διασώθηκα από τις προσπάθειες του Λούπο, από Ιταλικές γρήγορες ακάτους και από μία υπηρεσία Αεροπορικής διασώσεως στη θάλασσα, που είχαν οργανώσει οι Γερμανοί. Σήμερα πιστεύεται ότι χάθηκαν 400 Γερμανοί.

Στη συνέχεια ο Κάννινγκχαμ, διέταξε την επιστροφή της δύναμης Δ στην Αλεξάνδρεια, γιατί τα πυρομαχικά της είχαν φθάσει σε επικίνδυνα χαμηλό σημείο, που ίσως και να μην μπορούσε να υπερασπιστεί τον εαυτό της στις αναμενόμενες αεροπορικές επιδρομές. (Συνέχεια στο επόμενο φύλλο)

31 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ —-1996—–. ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΞΕΧΝΑΜΕ

Με μία λιτή τελετή, εκπρόσωποι της ΕΑΑΝ, ΣΥΣΜΕΔ, ΑΝΕΑΕΣ, ΣΑ/ΣΜΥΝ, ΠΜ/ΣΑΣΥ/ΠΝ, ΚΕΘΑ, κατέθεσαν φόρο τιμής στους αδικοχαμένους ήρωες των Ιμίων, εναποθέτοντες λίγα λουλούδια στο μνημείο τους, που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Βασ. Σοφίας και Ρηγίλλης Αθήνα (έναντι λέσχης ΛΑΕΔ). Σύντομη ομιλία για τη θυσία των πεσόντων εκφώνησε ο εκπρόσωπος της ΚΕΘΑ κ. Βασ. Φάρκωνας.

Ας είναι αιωνία η μνήμη τους και ας γνωρίζουν άπαντες ότι το: «…..τήδε κείμεθα τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι» πάντα ισχύει για αυτή τη πατρίδα.

130 Χρόνια της Μουσικής του Πολεμικού Ναυτικού

ΕΠΕΤΕΙΟΣ

 Με ένα σύντομο ιστορικό, η εφημερίδα μας συμμετέχει στην επέτειο των 130 ετών από ιδρύσεώς της.

 Το Μουσικό Τμήμα του Π.Ν. άρχισε να συγκροτείται το 1881. Μέχρι τότε οι εθιμοτυπικές ανάγκες στις εκδηλώσεις του Ναυτικού καλύπτονταν από την Στρατιωτική Μουσική της Φρουράς Αθηνών. Οι Υπαξιωματικοί και ναύτες τυμπανιστές και σαλπιγκτές που ήδη από το 1830 υπηρετούσαν στο Π.Ν., ήσαν κατανεμημένοι ανά δύο έως τέσσερις στα πλοία και στις υπηρεσίες ξηράς, προκειμένου να σημαίνουν τις κινήσεις του ημερήσιου προγράμματος του πληρώματος και να αποδίδουν τιμές στην Σημαία και στους υψηλόβαθμους επισκέπτες. Στις 6 Ιουλίου 1881, κατατάχθηκε ο ζακυνθινός στην καταγωγή μουσικός Άγγελος Καλαμάς, για τον οποίο γράφεται ότι υπήρξε ο «ο πρώτος συστήσας και οργανώσας την μουσικήν του ναυτικού»

Η πρώτη καταγεγραμμένη-τεκμηριωμένη εμφάνιση της ναυτικής μουσικής πραγματοποιήθηκε  τον Μάρτιο-Ιούνιο 1884, κατά τον εκπαιδευτικό πλου, του ευδρόμου ΝΑΥΑΡΧΟΣ ΜΙΑΟΥΛΗΣ, σε λιμάνια της υπό τουρκική κατοχή Βόρειας Ελλάδας, των νησιών του Β.Α. Αιγαίου,. των παραλίων της Μικράς Ασίας, της Κύπρου και σε λιμάνια της Βόρειας Αφρικάς. Η εμφάνιση του πλοίου, των Ναυτικών Δοκίμων και της Μουσικής ενδυνάμωνε το εθνικό φρόνημα των Ελλήνων των υπόδουλων περιοχών.

Το 1888, ως έδρα της Μουσικής και του σχολείου μουσικών ορίζετο το Κεντρικό Προγυμναστήριο Πόρου.

Ένας σημαντικός πρώτος σταθμός στη ιστορία της Μουσικής, είναι η συμμετοχή της στις τελετές των πρώτων σύγχρονων ολυμπιακών αγώνων που διεξήχθησαν στην Αθήνα, από τις 25 Μαρτίου μέχρι τις 3 Απριλίου 1896.

Με την απόκτηση το 1911, του νεότευκτου θωρηκτού ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ, η Μουσική του Π.Ν. εγκαταστάθηκε επί του πλοίου. Από τότε αν και δεν ανήκε στην οργανική δύναμη του θωρηκτού, αποκαλείτο ανεπίσημα ως «η Μπάντα του ΑΒΕΡΩΦ».

Κατά την περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων 1912-13 και των επιχειρήσεων της περιόδου 1919-1922, η Μουσική ακολούθησε το Στόλο και με την παρουσία της εμψύχωνε και ψυχαγωγούσε τα πληρώματα και τους πληθυσμούς των περιοχών όπου δραστηριοποιείτο ο Στόλος.

Αυτή η επιτυχημένη πορεία της Μουσικής, ανακόπηκε ξαφνικά στις 10 Μαρτίου 1923, όταν λόγω των άσχημων καιρικών συνθηκών που επικρατούσαν στην θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ναυστάθμου Σαλαμίνας και Ψυτάλλειας, το επίτακτο ναυαγοσωστικό ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Ζ΄ που χρησιμοποιείτο σαν «ευκαιρία», δηλαδή για την μεταφορά των εξοδούχων του Στόλου, ανατράπηκε με τραγικό επακόλουθο τον πνιγμό 262 αξιωματικών, υπαξιωματικών και ναυτών, ανάμεσά τους και 21 μουσικοί. Απολέσθηκε δηλαδή το σύνολο σχεδόν των μουσικών, με εξαίρεση εκείνους που είχαν υπηρεσία «ένδον».

Το κενό καλύφθηκε σύντομα, η Μουσική εγκαταστάθηκε στο Ναύσταθμο Σαλαμίνας, ενώ ένα τμήμα της παρέμεινε επί του ΑΒΕΡΩΦ για την κάλυψη των αναγκών της αρχηγίδος του Στόλου.

Το 1926, η Μουσική του Π.Ν. πρώτη από όλες τις ελληνικές Στρατιωτικές Μουσικές, παρουσίασε στις επίσημες εμφανίσεις της ραβδούχο ο οποίος κατευθύνει και δίνει τα παραγγέλματα στους μουσικούς. Την ίδια χρονιά, πρωτοπορεί παρουσιάζοντας την εκτέλεση σχηματισμών ακριβείας. Οι καινοτομίες της Μουσικής συνεχίσθηκαν και το 1932, με την απόκτηση ως «μασκότ» μίας κατσίκας η οποία «ντυμένη» μα ναυτική στολή ακολουθούσε στις εμφανίσεις της, την Μπάντα.

Το 1932, η έδρα της Μπάντας μεταφέρθηκε στο Κεντρικό Προγυμναστήριο Πόρου, όπου και παρέμεινε μέχρι τον Σεπτέμβριο 1936, οπότε επανήλθε στο Ναύσταθμο Σαλαμίνας.

Τον Ιανουάριο 1941, εγκαταστάθηκε σε χώρους της Σχολής Πυροβολικού, στον Σκαραμαγκά. Μετά την κατάρρευση του Μετώπου, η Μουσική με επικεφαλής τον Ανθυποπλοίαρχο Σταύρο Καγκελάρη, ακολούθησε την αποδημία του Στόλου στη Μ. Ανατολή. Στην Αίγυπτο, αρχικά εγκαταστάθηκε στο επίτακτο επιβατηγό ΙΩΝΙΑ και το 1942, επανήλθε στον ΑΒΕΡΩΦ.

Μετά την απελευθέρωση, η Μουσική συνέχισε αν παραμένει επί του ΑΒΕΡΩΦ έως τις 23 Ιουλίου 1945, οπότε τμήμα της μετατέθηκε στο Σκαραμαγκά (Κ.Ε. ΠΑΛΑΣΚΑΣ) για την εκπαίδευση των κληρωτών.

Τον επόμενο χρόνο (1946), ως έδρα ορίσθηκε το ΚΕΠΑΛ. Συγχρόνως δημιουργήθηκε το Τμήμα Μουσικής Ναυστάθμου Σαλαμίνας. Το 1958, συστάθηκε το Τμήμα Μουσικής ΑΚΙΠ με έδρα αρχικά επί του Κ/Δ ΕΛΛΗ και στη συνέχει το Ναυτικό Σταθμό Κρήτης (ΝΑΣΚΡΗ). Η κατάργηση του Αρχηγείου Στόλου σήμανε και την διάλυση του Μουσικού Τμήματος Στόλου μέχρι το 1968, με την επανίδρυση του Αρχηγείου, ανασυστάθηκε και το Τμήμα Μουσικής  Α.Σ. μέχρι την εκ νέου κατάργησή του τον Μάρτιο 2011 και την ένταξη των μουσικών στο κεντρικό Μουσικό Τμήμα του Π.Ν., δηλαδή στη Μπάντα της Δ.Ν.Ε.

Από τις 19 Ιουνίου η Μουσική Π.Ν. υπάγεται διοικητικά ως ανεξάρτητο τμήμα στη Ναυτική Βάση Κανελλόπουλος.

Στο πλαίσιο της Μουσικής λειτουργεί και η Ορχήστρα Ελαφράς Μουσικής. Αποστολή της διαχρονικά είναι η συμμετοχή σε χοροεσπερίδες κ.α.

Πρώτος αρχιμουσικός, αρχικά ως Αρχικελευστής και από το 1890 υπήρξε ο Άγγελος Καλαμάς. Η πλήρωση της θέσης του αρχιμουσικού, καλύπτεται από μουσικούς που εξελίσσονται σταδιοδρομικά μετά από σπουδές  σε ωδεία. Αρκετοί από τους αρχιμουσικούς – όπως ο Γερ. Φρεν, ο Σπ. Μπελώνης, ο Σπ. Αργαλιάς, ο Αντ. Ζερβός, υπήρξαν και ταλαντούχοι συνθέτες έργων ρεπερτορίου Μπάντας.

Σήμερα Αρχιμουσικός της Μπάντας  Π.Ν. είναι ο Πλωτάρχης (Ε) Γεώργιος Τσιλιμπάρης ΠΝ.

Από τη σύσταση της Μπάντας του Π.Ν. , η εκπαίδευση των μουσικών γινόταν κυρίως επί του πλοίου. Μετά την δεκαετία 1912-1922 κρίθηκε αναγκαία η ίδρυση Σχολής Μουσικών. Η αναδιοργάνωση ολοκληρώθηκε με την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος της 30ης Αυγούστου 1925. Πρώτη έδρα της Σχολής υπήρξε η Διεύθυνση Διοικητικής Υπηρεσίας Ναυστάθμου Σαλαμίνας (ΔΔΥΝ). Πρώτος διευθυντής της Σχολής ανέλαβε ο Υποπλοίαρχος-αρχιμουσικός Μιχαήλ Σπινέλης.

Τον Ιούνιο 2008, ο αρχιμουσικός Π.Ν. δεν είναι πλέον και διευθυντής της Σχολής, αλλά τα καθήκοντα αυτά αναλαμβάνει άλλος αξιωματικός μουσικός. Σήμερα, στη θέση αυτή υπηρετεί ο Πλωτάρχης (Ε) Στέργιος Γιώτης Π.Ν.

Ένα βασικό στοιχείο στην εμφάνιση κάθε Στρατιωτικής Μπάντας, είναι οι εντυπωσιακές επίσημες στολές των μουσικών. Το Π.Ν. καθιέρωσε στολή για τα στελέχη της Μουσικής, το έτος 1936. Μέχρι τότε, οι μουσικοί φορούσαν τις στολές που προβλέπονταν για του ομοιόβαθμούς τους μάχιμους υπαξιωματικούς και ναύτες. Με τον Κανονισμό του 1936, καθιερώθηκε και το λευκό κράνος (κάσκα) των μουσικών το οποίο φέρεται μέχρι σήμερα. Η τωρινή επίσημη στολή των μουσικών, καθιερώθηκε με τον Κανονισμό Στολών Π.Ν. του 1985.

Η Μουσική του Πολεμικού Ναυτικού διαθέτει πλούσιο ρεπερτόριο. Εμβατήρια ελληνικά και ξένα, «μάρτσιες» Trionfale και Funebre (:εμβατήρια θρησκευτικά θριαμβικά ή πένθιμα), διασκευές κλασικής μουσικής, ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, ελληνικής και ξένης ελαφράς μουσικής. Το πιο γνωστό εμβατήριο που παιανίζει η Μουσική, είναι το αντιπροσωπευτικό εμβατήριο του Ναυτικού «Ο Ναύτης του Αιγαίου». Έργο του Κωνσταντίνου Λυκόρτα, γράφτηκε το 1912 και είναι αφιερωμένο στο δοξασμένο Αρχηγό του Στόλου του Αιγαίου Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη.

Η προσφορά της Μουσικής Π.Ν., περιλαμβάνει τη διοργάνωση συναυλιών της Μπάντας, στη τηλεόραση, το ραδιόφωνο, σε πόλεις και νησιά της Ελλάδας. Εντυπωσιακή είναι η παρουσία της Μουσικής Π.Ν. και εκτός των ελληνικών συνόρων.

Το 1884 στις υπόδουλες περιοχές της Μακεδονίας, των νησιών του Αιγαίου, στη Κύπρο και την Αίγυπτο, το 1885 στην Τουλών της Γαλλίας, το 1899 στη Μασσαλία, το 1902 στην Αγγλία, Ρωσία, Γερμανία και Δανία, το 1911 και πάλι στην Αγγλία, το 1912 στην Αίγυπτο, το 1937 στο Αλγέρι, Αγγλία, Πορτογαλία και Κωνσταντινούπολη, το Σεπτέμβριο 1955 στο Ντουμπρόβνικ της Κροατίας (τότε Γιουγκοσλαβίας), τον Ιούνιο 1956 στην Τουλών, το Μάιο 1958 στη Βηρυτό του Λιβάνου, το 1996 στη Βάρνα της Βουλγαρίας και τον Ιούλιο 2007 στο Παρίσι συμμετέχοντας στις εκδηλώσεις της εθνικής εορτής της Γαλλίας.

Από το 1999, η Μπάντα λαμβάνει μέρος σε Διεθνή Φεστιβάλ Στρατιωτικών Μουσικών. Από το 1999 μέχρι σήμερα έχει λάβει μέρος στα παρακάτω Διεθνή Φεστιβάλ Στρατιωτικών Μουσικών: 1999 Χερλέν (Ολλανδία), 2000 Κρακοβία (Πολωνία), 2001 Μονς (Βέλγιο), 2002 Νίκαια (Γαλλία), 2005 Κέρκυρα (1ο Διεθνές Φεστιβάλ Φιλαρμονικών), 2006 Αλεξάνδρεια (Αίγυπτος), 2007 Σωμίρ (Γάλλία), 2008 Μονς (Βέλγιο), 2009 Σόφια (Βουλγαρία).

Απόδειξη της μεγάλης εκτίμησης και εμπιστοσύνης που χαίρει η Μουσική Π.Ν. από τους φορείς της ελληνικής Πολιτείας είναι η συμμετοχή της (μόνη αυτή ανάμεσα στις Μουσικές των Ε.Δ.), στην τελετή έναρξης των ολυμπιακών αγώνων του 2004 στην Αθήνα.

Η Μπάντα του Π.Ν., έχει παρουσία και στον κινηματογράφο. Το 1961, στις ταινίες: Φαίδρα του Ζυλ Ντασσέν με την Μελίνα Μερκούρη και Η Αλίκη στο Ναυτικό του Αλέκου Σακελλάριου με την Αλίκη Βουγιουκλάκη.

Από τη συγκρότησή της εκπροσωπεί επάξια το Πολεμικό Ναυτικό, ενώ με τη παρουσία της σε Διεθνή Φεστιβάλ Στρατιωτικών Μουσικών, έχει αναδειχθεί σε έναν από τους καλύτερους πρεσβευτές των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στο εξωτερικό.

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΟΥ «ΟΧΙ»

Είχε περάσει ένας περίπου χρόνος από την ένδοξη εκείνη ήμερα, 28η
‘Οκτωβρίου 1940, που οι Έλληνες ενωμένοι, ομόψυχοι και «με το
χα¬μόγελο στα χείλη» επιβεβαίωσαν την άρ¬νηση του πρωθυπουργού της
χώρας για υποταγή στις κατακτητικές διαθέσεις του Ιταλό-γερμανικού
Άξονα. Ένας χρόνος με δόξες αλλά  και πόνο.  Αντιλαλήσανε τα βουνά τα
ελληνικά από τις νικητήριες ια¬χές. Στην Πίνδο και στο Ρούπελ
ντρόπια¬σαν και κατέπληξαν οι Έλληνες στρατιώ¬τες Ιταλούς και
Γερμανούς.
«Όμως ήρθε και η ώρα του πόνου: Έ¬σπασε το μέτωπο στην Ήπειρο!
Κατάπλη¬κτοι οι ήρωες, οι ανίκητοι Έλληνες, έμαθαν ότι έπρεπε να
υποχωρήσουν…
1941. ‘Οκτώβριος. Πλησίαζαν οι μέρες οι ένδοξες. Τι θα έκαναν οι
«σκλαβωμένοι νικητές»; Θα περνούσε η μέρα αυτή απα¬ρατήρητη, σαν μια
συνηθισμένη μέρα; Ή¬ταν δυνατόν; «Όμως η κάθε – μέχρι τώρα-εκδήλωση
αντιστάσεως στους κατακτητές
– Γερμανούς και Ιταλούς – είχε σκληρότα¬τα παταχθεί. Και λοιπόν;
Λοιπόν έπρεπε κάτι να γίνει. Να τιμηθούν τουλάχιστον ό¬σοι έχυσαν το
αίμα τους πάνω στα βορειοηπειρωτικά βουνά για την Ελευθερία. Έπρεπε να
δείξουν αυτοί οι σκλαβωμένοι νικητές στους κατακτητές ότι ζει μέσα
τους ο παλμός κι ο ξεσηκωμός του ΟΧΙ. Ότι η ψυχή τους είναι αταπείνωτη
και ότι, ακόμα, ο αγώνας συνεχίζεται. Πώς όμως;
Οι δυνάμεις κατοχής είχαν καταλάβει ότι οι Έλληνες στην «Αθήνα ήσαν
αναστατωμένοι. Γι’ αυτό είχαν γίνει προληπτικές συλλήψεις από τις
προηγούμενες ήμερες και την νύκτα της 27ης προς την 28η Ο¬κτωβρίου
πολλαπλασιάσθηκαν οι περίπο¬λοι στις κεντρικές οδούς. Από την
παρα¬μονή όμως είχαν κυκλοφορήσει πολλές προκηρύξεις προς τον Αθηναϊκό
λαό.

Μία από αυτές, που απευθυνόταν προς τις Ελληνίδες, είχε
μεταφερθεί με το επίσημο Κρατικό Ταχυδρομείο! Κλειστή σαν φακελλάκι, η
προκήρυξη είχε άπ’ έξω την χαριτωμένη επιγραφή «Προμηθευτικός
Συνεταιρισμός: Ούκ έπ’ άρτω μόνον…» και έτσι δεν δημιούργησε
υπόνοιες στους Ιταλούς λογοκριτές του Ταχυδρομείου. Μέσα, ό¬μως, η
προκήρυξη καλούσε τις Ελληνίδες και τα Ελληνόπουλα να εκδηλώσουν την
αφοσίωση τους στον υπέρ όλων αγώνα. Έγραφε:
«Ή 28η Οκτωβρίου είναι η επέτειος της νύχτας, που άδικοι εχθροί την
είχαν ορίσει νύχτα θανάτου για την Ελλάδα, μα πού ό Θεός και τα παιδιά
της την έκαναν νύχτα Αναστάσεως… Με αξιοπρέπεια, με θάρρος, θα πάμε
να προσκυνήσουμε στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου… Ο Άγνωστος
είναι το παιδί μας, είναι ο αδελφός μας, για¬τί έχει αδέλφια του τα
παιδιά και τ’ αδέλφια μας, που ξέφυγαν από χίλια ακρογιάλια της
πατρίδας και πάνε να συνεχίσουν σε μάκρυνες στεριές και θάλασσες τον
μεγάλο αγώνα της Ελλάδος. Την 28η Οκτωβρίου αυτούς όλους θα πάμε να
προσκυνήσουμε στο Μνημείο του Άγνωστου. Κάθε μια από σας θα πάει ένα
λουλουδάκι, ένα κλωνά¬ρι δάφνης, λίγη πρασινάδα να καταθέσει με
ευλάβεια και συγκίνηση απάνω στο Μνημείο. Τα λουλούδια μας είναι
λιγοστά τώρα. Μας τα ρήμαξαν κι αυτά οι ακρίδες. Αλλά και λίγα που
είναι φθάνουν. Του χρό¬νου θα τους πάμε βουνά τα λουλούδια!»
Η απήχηση που είχε η προκήρυξη αυτή ήταν καταπληκτική. Από τα
ξημερώματα σχεδόν, γυναίκες του λαού, κορίτσια που πήγαιναν στα
γραφεία τους, μικρούλες που έτρεχαν στα σχολεία τους, κυρίες και
δεσποινίδες που έβγαιναν για την φιλανθρωπική εργασία τους, περνούσαν
από το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου για την ευλαβική αυτή, τη
σιωπηρή και όμως τόσο εύγλωττη πατριωτική εκδήλωση. Ήρεμα, χωρίς μία
φωνή, χωρίς μία λέξη, πλησί¬αζαν στο Μνημείο, γονάτιζαν και άφηναν το
μπουκετάκι, το κλωνάρι της δάφνης, την λίγη πρασινάδα που είχαν φέρει
μαζί τους.
Οι Ιταλοί, που ειδοποιήθηκαν γρήγορα γι’ αυτή την εκδήλωση, έσπευσαν
να στείλουν ολόκληρη δύναμη από «καραμπινιέρους», που απέκλεισαν όλο
τον χώρο γύρω από το Μνημείο και δεν δίστασαν να στήσουν και πυροβόλα
στις γωνίες! Αργότερα, κατά τις 9 π.μ., η σιωπηρή αυτή εκδήλωση
έπαιρνε τέτοιες διαστάσεις, ώστε οι Ιταλοί άρχισαν να ανησυχούν και ο
αρχιστράτηγος Τζελόζο διέταξε να απαγορευθεί στις γυναίκες να
πλησιάζουν στο Μνημείο του Αγνώστου. Οι γενναίες όμως Ελληνίδες
παρέμειναν με επιμονή μπροστά στο Μνημείο. Γύρω στις 11 π.μ. οι Ιταλοί
ιθύνοντες άρχισαν να συνειδητοποιούν, ότι ήταν περισσότε¬ρο επικίνδυνο
και δυσάρεστο για αυτούς να αφήνουν τις Ελληνίδες να μαζεύονται έτσι
απειλητικά και ότι θα ήταν προτιμότε¬ρο να τις αφήσουν να καταθέσουν
τα άνθη τους στο Μνημείο και να φύγουν έπειτα. Τρεις έως τέσσερες
φορές, μέχρι το βρά¬δυ, οι δήθεν «κατακτητές» μετέβαλαν τις αποφάσεις
τους. Πότε επέτρεπαν και πό¬τε απαγόρευαν! Έν τω μεταξύ, όμως, τα
λουλούδια επάνω στο κενοτάφιο του Α¬γνώστου είχαν γίνει αληθινό
βουνό!*»
«Έτσι τίμησε την ήμερα του ΟΧΙ, ένα χρό¬νο μετά, η αδούλωτη ελληνική ψυχή.
Σαν περνάς κι εσύ, ελεύθερε Έλληνα διαβάτη, από το Εθνικό αυτό
Μνημείο, ακούμπησε νοερά κι ευλαβικά και το δικό σου λουλούδι της
ευγνωμοσύνης. Μαζί με την υπόσχεση να κρατήσεις ελληνική αυτή τη γη,
την αιματοβαμμένη!
*Πληροφορίες από το  βιβλίο  «Χρονικό  1940-1944» του Άδ. Κύρου, σελ. 122-123.
Από το περιοδικό «Προς Την Νίκην»

ΤΑΞΗ ΣΧΟΛΗΣ ΝΑΥΤΟΠΑΙΔΩΝ 1951 (6Η ΣΕΙΡΑ)……

ΕΠΕΤΕΙΟΣ

ΤΑΞΗ ΣΧΟΛΗΣ ΝΑΥΤΟΠΑΙΔΩΝ 1951 (6Η ΣΕΙΡΑ). 60 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΚΑΤΑΤΑΞΕΩΣ

Η επονομαζόμενη 6η ηρωική σειρά της Σχολής Ναυτοπαίδων του 1951, εόρτασε στις 19/6 τα 60 χρόνια από κατατάξεως στο Π.Ν. στους χώρους από όπου και ξεκίνησε. Στις εγκαταστάσεις του ΚΕ/ΠΟΡΟΣ όπου λειτουργούσαν οι Σχολές Ν/δων, ΣΔΥΝ και ΣΜΥΝ (1946-1990). Το γεγονός δεν είναι τυχαίο. Οι έφηβοι της μεταπολεμικής γενιάς που πέρασαν από τους χώρους αυτούς, δεν ξέχασαν ότι εκεί μέσα, στα τρία καθοριστικά χρόνια της φοίτησης, ανδρώθηκαν, έμαθαν και άντλησαν στοιχεία που τους κατέστησαν ικανούς υπαξιωματικούς κι εν συνεχεία αξιωματικούς στην επίπονη πορεία τους στο Π.Ν. Για όσους διέκοψαν την καριέρα τους κι επέλεξαν τον δύσκολο και σκληρό στίβο του ιδιωτικού χώρου, με βάση τα στοιχεία της Σχολής όπως, αυτοπειθαρχία, προγραμματισμός, υπομονή κι επιμονή, διέπρεψαν με υποδειγματική ικανότητα ως εφοπλιστές, καλλιτέχνες, συγγραφείς, μαχητές της άγριας θάλασσας κ.α. επαγγέλματα. Φωτεινοί φάροι οι συμμαθητές: Σπύρος Δημουλάς (ναυτιλιακές επιχειρήσεις) και Κώστας Καρακάσης (συγγραφέας).

Η τάξη αυτή είχε και την πρώτη μεταπολεμική προσφορά πεσόντος «Υπέρ Πατρίδος». Του Αρχικ. (ΠΥΡ) Σπύρου Αγάθου που έπεσε στην Κύπρο την 8/8/1964 με την Α/Κ ΦΑΕΘΩΝ.

Η επέτειος των 60 ετών εορτάστηκε επί ένα τριήμερο στον Πόρο (17-19/6) με εξορμήσεις στα παλιά γνωστά λημέρια (Μοναστήρι, Ρώσικος Ναύσταθμος κ.α.) συνεστιάσεις, με αποκορύφωμα τον εκκλησιασμό την Κυριακή 19/6, όπου τελέσθηκε μνημόσυνο πεσόντων υπέρ πατρίδος για τους Σπύρο Αγάθο (Αρχικ Πυρ.) και Νίκο Πανάγο (Αρχικ. Μηχ.) που φονεύθηκαν την  8 Αυγούστου 1964 στα γεγονότα της Κύπρου. Επίσης, και υπέρ των θανόντων εν ειρήνη συμμαθητών 6ης σειράς.

Στη συνέχεια ο Διοικητής ΚΕ/ΠΟΡΟΣ, Πλοίαρχος Νικ. Λεμονής Π.Ν. δεξιώθηκε τους εορτάζοντες, προσφέροντας αναμνηστική πλακέτα στον αρχηγό της τάξεως 1951 Σπύρο Δημουλά σε ανάμνηση της επισκέψεώς της στο ΚΕ/ΠΟΡΟΣ για την 60η επέτειό τους. Είχαν προηγηθεί χαιρετισμοί των: Σπύρου Δημουλά, Κώστα Καρακάση (καταξιωμένος συγγραφέας στο χώρο της ελληνικής λογοτεχνίας) και Ελ. Σφακτού εκ μέρους του ΣΑ/ΣΜΥΝ.

Στον συναισθηματικά φορτισμένο χαιρετισμό, ο κάθε ομιλητής έκανε ένα σύντομο απολογισμό ξεκινώντας με τους έφηβους της μεταπολεμικής γενιάς όταν και πρωτοσυναντήθηκαν, το μακρινό 1951. πολύ κοντινό όμως για αυτούς που διέγραψαν μία πορεία 60 ετών και σαν θείο δώρο, σήμερα είναι πάλι μαζί αναπολώντας χίλια δύο πράγματα. Δικαιολογημένη η συγκινησιακή φόρτιση των παρευρισκομένων. Χαιρετισμό απεύθυνε και ο Πρόεδρος παραρτήματος ΕΑΑΝ Πόρου Αρχιπλοίαρχος (Δδ) Γ. Αλιφέρης Π.Ν., ο οποίος εξήρε την κίνηση των συμμαθητών του 1951 αποδεικνύοντας την αγάπη τους για την σχολή τους, για το Π.Ν. Σε ανάμνηση δε, τους προσέφερε τον θυρεό της ΕΑΑΝ/ΠΟΡΟΥ.

Στην ξενάγηση που ακολούθησε από τον Υποδιοικητή της σχολής Αντιπλοίαρχο Χαρ. Γαβαλά Π.Ν. οι έφηβοι της τρίτης ηλικίας….δεν είδαν τίποτα, από την σχολή του 1951 όπου είχαν φοιτήσει για 3 χρόνια!!! Τα παμπάλαια κτίρια είχαν δώσει την θέση τους σε σύγχρονα και λειτουργικά καινούργια, με εξαίρεση τα γνωστά μας «Παλάτι«, Νοσοκομείο, Εκκλησία, Συνεργεία.

Το επίσημο γεύμα που δόθηκε στο έναντι της σχολής κέντρο «ΘΕΑΝΩ« σήμανε και το πέρας των εκδηλώσεων της 6ης σειράς για τα 60 χρόνια από κατατάξεώς τους.

Στο γεύμα παρευρέθηκαν εκτός των συμμαθητών 1951 και συζύγων τους οι : Υποδιοικητής της Σχολής, Πρόεδρος παραρτήματος ΕΑΑΝ, Πρόεδρος ΣΑ/ΣΜΥΝ, Δημ. Λινάρδος, Σωτ. Πηγαδιώτης (1953), Εμ. Καλογεράκης (1950), Κ. Μαρίνος (φίλος της σειράς).

Σημειωτέον ότι του επισήμου γεύματος είχε προηγηθεί το προηγούμενο βράδυ (18/6) τρικούβερτο γλέντι με όργανα και τραγουδιστές. Εκεί ο επί σειρά ετών οργανωτής Κ. Σπύρου εκφώνησε ανάλογο με την εκδήλωση λόγο καταλήγοντας «…εμείς συνεχίζουμε αδελφωμένοι και αγαπημένοι όπως τότε σιγοτραγουδώντας «Στα ξάρτια ψηλά….» σαν να μην κύλησε ποτέ ο χρόνος.

Όλοι χώρισαν με μία ευχή. Καλή συνάντηση στην 70η επέτειο. Οργανωτής της όλης κίνησης ήταν ο συμμαθητής 6ης σειράς Αθαν. Παπασταθόπουλος, ο οποίος έφερε σε πέρας την όλη εκδήλωση με επιτυχία. Η αναγνώριση του πρέπει. Συγχαρητήρια Θανάση και τα…..εβδομήντα είναι κοντά.

Ο προσκληθείς Εμ. Καλογεράκης (τάξης 1950) αφιέρωσε ένα ποίημα για τα 60 χρόνια της τάξης 1951. Λόγω περιορισμένου χώρου, δημοσιεύουμε 3 στίχους από το ποίημα:

ΓΙΑ ΝΑ ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΠΑΛΙΟΙ ΚΑΙ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΟΥΝ ΟΙ ΝΕΟΙ

Εξήντα χρόνια πέρασαν από τότε που παιδάκι

με κοντό παντελονάκι

άφησα πίσω το χωριό τ’ αδέρφια και τη μάνα

και αντί σακάκι μου έβαλαν σκελέα και μπελαμάνα.

Μου έμαθαν πως το ψωμί το λένε κουραμάνα

και το φαί σερβίρεται μέσα σε καραβάνα

μας έμαθαν ακόμη

το μαλλί το λένε κώμη.

Τα όπλα τα ‘χουν οι οπλονόμοι

την απλώστρα λένε επάρτη

πως δένουν στο άλμπουρο το ξάρτι

πως διαβάζουμε το χάρτη.

Κοχλιάριο το κουτάλι και πινάκιο το πιάτο

μου ‘ρθαν τα πάνω κάτω

αν σ’ έβαζαν αγγαρεία για να πλύνεις την πατάνα

μην πάει ο νους σε κάτι άλλο, εννοούσαν καραβάνα…