ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ Π.Ν.

                       

                                    «ΕΙΡΗΝΙΚΕΣ  ΤΡΑΓΩΔΙΕΣ«

Το Πολεμικό Ναυτικό μας σε πολεμικές περιόδους είχε  πολλές θυσίες σε υλικό και κυρίως σε ανθρώπινο δυναμικό. Είναι το τίμημα εφαρμογής του όρκου πίστεως και αφοσίωσης προς τη Σημαία, προς τα ιδανικά της Πατρίδας για κάθε στέλεχος που

βροντοφωνεί την ώρα της ορκωμοσίας του << Ορκίζομαι…>> . Γι΄αυτό η Σημαία του Π.Ν. δεν υπεστάλει ποτέ, και καμία θυσία του υπέρτατου αγαθού, εκείνου της ζωής, δεν χαρακτηρίστηκε άδικη και άτυχο το στέλεχος του Ναυτικού. Όχι, παρά μόνο ΄΄Τιμή και Δόξα΄΄ στους ηρωικούς νεκρούς μας.Το Ναυτικό μας δεν τους ξεχνά ποτέ.

Δεν είναι όμως ίδια τα συναισθήματα ,όταν πρόκειται για απώλειες συναδέλφων μας ή και υλικού εν καιρώ ειρήνης, και όταν αυτά προέρχονται από ανθρώπινο λάθος και όχι από αστοχία υλικού. Βέβαια  η γνωστή ρήση ΄΄ Κάθε πολεμικό πλοίο προορίζεται και να βυθιστεί ΄΄ δεν πρέπει να ισχύει για ειρηνική περίοδο.

Στη Πρόσφατη Ναυτική μας ιστορία ατυχώς έχουμε τέσσερα τέτοια περιστατικά με εκατόμβη αθώων θυμάτων που βύθισαν σε βαρύ πένθος την Ναυτική μας οικογένεια και όχι μόνο. Χρονολογικά και οι πιο εντυπωσιακές είναι:

1921 Καταποντισμός του Αντιτορπιλικού  <<Ναυκρατούσα>>

Το ΄΄ Ναυκρατούσα ΄΄ ήταν ένα μικρό -380- τόνων αντιτορπιλικό που κατασκευάστηκε στα ναυπηγεία Yarrow της Αγγλία κατά την περίοδο 1905-1907, κατόπιν παραγγελίας της Ελληνικής Κυβερνήσεως. Αρχική του ταχύτητα 30 κόμβοι.

Ιδίου τύπου ήταν τα: ΘΥΕΛΛΑ, ΛΟΓΧΗ και ΣΦΕΝΔΟΝΗ. ¨Έλαβε μέρος στους

Βαλκανικούς Πολέμους 1912-1913 με Κυβερνήτη τον Πχη  Κ.Λιόλιο. Κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και λόγω του Εθνικού μας Διχασμού το πλοίο κατελήφθη, μεταξύ και άλλων, (!!!)  από τους Γάλλους (1916), και με Γαλλική Σημαία και πλήρωμα χρησιμοποιήθηκε για Α/Υ  περιπολίες στη Μεσόγειο. (Αλγέρι-Τουλόν)

Με τη λήξη του πολέμου επεστράφη  στο Ελληνικό Ναυτικό.

Το πλοίο ήταν πολύ δημοφιλές στον Ελληνικό λαό για λόγους ανεξήγητους .Ίσως άρεσε το όνομά του. (;) Αυτό απορρέει από το γεγονός, όπως γράφουν χρονικογράφοι της εποχής εκείνης, σε πολλούς κοινόχρηστους χώρους, όπως  Καφενεία κ.α.  μεταξύ των επιγραφών,  << <<Καλώς ήλθατε, Και αυτό θα περάσει, Το πεπρωμένον φυγείν αδύνατον κ.α.>> φιγουράριζε μια πολύχρωμη λαϊκή γκραβούρα με ναυτικούς άθλους της  ΄΄ Ναυκρατούσας ΄΄.

Αυτό το δημοφιλές πλοίο είχε άτυχο τέλος .Τον Μάρτιο του 1921 με Κυβερνήτη τον Υποπλ/ρχο Ν.Τσαγκάρη,ταξιδεύοντας με συνθήκες άσχημες, σκοτάδι και τρικυμία, προφανώς από λάθος πορείας προσάραξε στο νησάκι Παξιμάδι της Μήλου και βυθίστηκε. Ευτυχώς ανθρώπινες απώλειες δεν υπήρξαν. Σημειωτέον, το πλοίο αυτό λόγω του μικρού του εκτοπίσματος σε κάποια χρονική στιγμή μετετράπη σε τορπιλλοβόλο, όπως και αναφέρθηκε κατά το ατύχημά του.

1923.Ανατροπή του Βοηθητικού <<Αλέξανδρος>> με 297 θύματα.

Δύο χρόνια ακριβώς αργότερα, 10 Μαρτίου του 1923, με νωπές ακόμα τις πληγές από την Εθνική τραγωδία της Μικράς Ασίας, συνέβη ένα από τα πιο τραγικά ναυτικά ατυχήματα που έπληξαν την Ελληνική κοινωνία.

(Για το τραγικό αυτό συμβάν η εφημερίδα μας έχει γράψει εκτενέστατο αφιέρωμα   στο τεύχος 121 ( Απρίλος-Μαϊος-Ιούνιος 2013), γι΄αυτό  στο παρόν άρθρο θα αναφερθούμε περιληπτικά για το ΄΄ σπαρακτικότερο δράμα του Σαρωνικού ΄΄ όπως χαρακτηρίστηκε τότε) .

<<Το ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Ζ>> ,ήταν  ένα μικρό ,επίτακτο , ναυαγοσωστικό της εταιρείας Ζαλοκώστα, που εκτελούσε το γνωστό δρομολόγιο για τους εξοδούχους

( πλοίων και υπηρεσιών  Ναυστάθμου) , Ναύσταθμος-Πειραιάς. Η λεγόμενη έπι γενεές   << Ευκαιρία >>

Ήταν Σάββατο, οι αδειούχοι  πάρα πολύ, δεν έμεινε χώρος του μικρού πλεούμενου,  που να μην καταλειφθεί από 400 και πλέον χαρούμενους  εξοδούχους,

Σημειωτέον, το πλείστον των επιβατών του Αλέξανδρος ήταν από τα πλοία, που ήταν αγκυροβολημένα στον Ναύσταθμο και όρμο Κερατσινίου. Οι εξοδούχοι υπηρεσιών Ναυστάθμου, είχαν φύγει νωρίτερα με άλλο μέσον ( Σαλαμινία ); γνωστόν για την μικρή  του ταχύτητα και ως ΄΄ Μαρμάρω ΄΄, Προηγείτο κατά ½  μίλι του  Αλέξανδρος και έφτασε σώο στον Πειραιά.

Ο καιρός είχε φρεσκάρει για τα καλά και η θάλασσα << έκανε προβατάκια>> ,κατά την ναυτική έκφραση),δηλαδή αφρισμένη. Όσο το μικρό πλοιάριο ήταν στον δίαυλο του Κερατσινίου όλα ήταν καλά και τίποτα δεν προμήνυε την επερχόμενη τραγωδία.

Μόλις όμως παράλλαξε την Ψυττάλεια ,( αλλιώς  κατάγυμνη  Λειψοκουτάλα κατά τους παλαιούς ναυτικούς) και φάνηκε ο προλιμένας του Πειραιά, το πλοίο βρέθηκε εκτεθειμένο στη φουρτουνιασμένη θάλασσα  και στις  ριπές ανέμων και κυμάτων.

Το κατάστρωμά του περιλούζονταν από τα κύματα. Οι εκτεθειμένοι επιβάτες του για να προφυλαχτούν κινήθηκαν σαν μια μάζα προς την υπήνεμη πλευρά. Το πλοίο πήρε κλίση αριστερά ενώ άγρια και περίτρομη η φωνή του κυβερνήτη ,που πετάχτηκε αλαφιασμένος από τη γέφυρα , — Μη παιδιά ! Μη από κεί! Θα μπατάρουμε….

Ήταν όμως αργά. Η απότομη μετατόπιση του ανθρώπινου φορτίου προς τη μία πλευρά, σε συνδυασμό με τη φορά των κυμάτων που το κτύπαγαν, μετατόπισαν το κέντρο βάρους του μικρού πλοίου και η τραγωδία επήλθε. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα το πλοίο αναποδογυρίστηκε. Μισή σχεδόν χιλιάδα άνθρωποι είτε παγιδεύτηκαν στους κλειστούς χώρους, είτε βρέθηκαν στη θάλασσα κάτω από το βαρύ σκάφος που βούλιαζε, βρήκαν μαζικό πνιγμό πριν συνειδητοποιήσουν τι είχε συμβεί. Αναλυτικά ήταν:12 Αξιωματικοί, 87 Υπαξιωματικοί και 198 ναύτες, σύνολο  297 στελέχη του Π.Ν. Η μεγαλύτερη έως σήμερα ναυτική τραγωδία της Ελλάδας.

( Στο εν λόγω ναυάγιο αποδεκατίστηκε σχεδόν η Μπάντα του ΘΚ ΑΒΕΡΩΦ. Οι περισσότεροι μουσικοί καταγόντουσαν από την Κέρκυρα).

 1928 .Προσάραξη ΑΤ ΠΑΝΟΡΜΟΣ

Ο μήνας Μάρτιος ήταν ,φαίνεται .για την περίοδο εκείνη μήνας συμφορών για το Ναυτικό μας. 11 Μαρτίου 1928. Ένα από τα έξι ιδίου τύπου Αυστριακά τορπιλοβόλα, εκτοπίσματος 250 τον., που είχαν παραχωρηθεί μετά την λήξη του Α΄ Παγκοσμίου  πολέμου στο πλαίσιο των πολεμικών επανορθώσεων.

Το πλοίο ξεκίνησε για ένα ταξίδι ρουτίνας, από τον Πόρο στον Πειραιά. Η πορεία γνωστή. Μια ευθεία γραμμή από την έξοδο του Πόρου, ανοικτά από τον Κάβο-Τούρλο της Αίγινας, ( ύπαρξης πολλών υφάλων) και μετά Πειραιάς, Ναύσταθμος  ή αλλού.

Μια μικρή απόκλιση, λανθασμένος υπολογισμός ή αβλεψία και το ατύχημα δεν αργεί να συμβεί στο σημείο αυτό .Έτσι  έγινε και με το Πάνορμος. Μέρα μεσημέρι, ένα απότομο τράνταγμα, ένας κρότος ξερός σαν κεραυνός και η καταστροφή ήρθε.

Το πλοίο προσέκρουσε σε ύφαλο, και εύθραυστο όπως ήταν, κόπηκε στα δύο.

Επεκράτησε ψυχραιμία και πειθαρχία. Ο Κυβερνήτης ,ωχρός αλλά ήρεμος διεύθυνε

την εγκατάληψη του πλοίου. Όλα έγιναν σαν σε άσκηση, με ακρίβεια και τάξη.

Καμία απώλεια. Την τελευταία στιγμή που ο Ύπαρχος ετοιμαζόταν να πηδήξει στη σωσίβια βάρκα  κοίταξε γύρω του:  Πού είναι ο Κυβερνήτης; Ο πλωτάρχης Δούκας

είχε εξαφανιστεί . Ο ύπαρχος ανήσυχος δεν έχασε καιρό. Σκαρφαλώνοντας στο γερμένο και βυθιζόμενο πλοίο, κατευθύνθηκε προς τη γέφυρα. Και πριν φτάσει εκεί ακούστηκε ένας πυροβολισμός. Κατευθύνθηκε προς το καρέ αξιωματικών. Ο φιλότιμος αξιωματικός κειτότανε αναίσθητος στο πάτωμα του καρέ, ενώ μια μικρή κηλίδα –αίμα, στο μέρος της καρδιάς, μαρτυρούσε το μέρος που η σφαίρα είχε κατευθυνθεί. Ήταν ένα διαμπερές τραύμα.

Σε μία εποχή όπως αυτή που διανύουμε, άνυδρη από ιδανικά, αξίες και ηθική,  η πράξη του γενναίου εκείνου αξιωματικού θα μπορούσε να χαρακτηριστεί  άσκοπο διάβημα ή και ρομαντικός ηρωισμός.

Όταν όμως έχεις γαλουχηθεί με το πνεύμα του καθήκοντος, της ευθύνης, του ωραίου ιδεαλισμού, που εμψυχώνει τους ανθρώπους και τους κάνει να εκτελούν με ηρωισμό το καθήκον τους , όταν οι περιστάσεις το απαιτούν, τότε δεν είσαι ρομαντικός, αλλά

ο ιδεώδης υπεύθυνος ηγέτης και  παράδειγμα προς μίμηση. Οι παραδόσεις έτσι χτίζονται. Ο κυβερνήτης Δούκας με τη πράξη αυτή το έδειξε, το δίδαξε και δικαίως υπερκάλυψε το λάθος του ναυαγίου. Δεκάδες συνάδελφοί του και σε όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας το απέδειξαν στη διάρκεια του τελευταίου πολέμου και όχι μόνο. Κάθε παράδοση πάντα  κάτι ωφέλιμο αφήνει πίσω της.

(  Ο Κυβερνήτης παρέμεινε πολλούς μήνες στο νοσοκομείο σε κρίσιμη κατάσταση,

ανανήψας τελικά)

Ναρκαλιευτικό  ΣΠΕΡΧΕΙΟΣ

Άλλη μία πολύνεκρη θαλάσσια τραγωδία για την οποία έχουμε γράψει λεπτομερώς

στο τεύχος 125     (Απρίλιος –Μάιος –Ιούνιος 2014) .

Συνοπτικά αναφέρουμε. Στις  2 Μαΐου 1945, ελείψει  ακτοπλοϊκής συγκοινωνίας λόγω του προηγηθέντος πολέμου, το ναρκαλιευτικό «ΣΠΕΡΧΕΙΟΣ» αναχωρεί στις 17,00 από τον Πειραιά. Μεταφέρει  ιδιώτες επιβάτες από διακεκριμένα μέλη της Αθηναϊκής και νησιώτικης κοινωνίας , στρατιωτικό προσωπικό, ( μεταξύ αυτών ολόκληρες οικογένειες) που πήγαιναν να εορτάσουν τις ήμερες του Πάσχα στα νησιά  Σύρος, Σάμος, Χίος και Λέσβος.

Μετά τρεις ώρες μετά τον απόπλου κι΄ ενώ το πλοίο βρισκόταν ανατολικά της Ύδρας

άρχισε να βρέχει. Οι ευρισκόμενοι στο κατάστρωμα επιβάτες άρχισαν να μετακινούνται ανεξέλεγκτα δεξιά-αριστερά, επηρεάζοντας την ευστάθεια του υπερφορτωμένου μικρού πλοίου . (255 τον. Ναυπηγήσεως 1912 πρώην αλιευτικό-φαλαινοθηρικό, Νορβηγικής κατασκευής). Ξαφνικά το πλοίο παίρνει μία μόνιμη κλίση αριστερά, μικρή στην αρχή, αυξανόμενη ραγδαία  και σε λίγα λεπτά  επέρχεται η ανατροπή.  Ο ακριβής αριθμός των απολεσθέντων δεν έγινε ποτέ γνωστός, διότι δεν ήταν επίσης γνωστός ο ακριβής αριθμός των επιβιβασθέντων.  Αναφέρθηκαν  88 έως 118 άτομα ως απολεσθέντα, μεταξύ αυτών 28 στελέχη του Π.Ν. Οι άλλοι Στρατιωτικοί και ιδιώτες. Διασώθηκαν 35 άτομα ( 9 του πληρώματος ) από το τυχαία διερχόμενο καΐκι «Άγιος  Σπυρίδων» γύρω στις 02,00 τα μεσάνυκτα της 3ης Μαΐου.

Αίτια του Ναυαγίου . Αποδόθηκαν στην υπερβολική φόρτωση του πλοίου (84-128%) πέραν του κανονικού, και η αρχική κλίση  πιθανόν να προήλθε από απότομη στροφή του πηδαλίου « όλο δεξιά» λόγω μεγάλης εκτροπής του πλοίου από την πορεία του.

(Κυβερνήτης ήταν έφεδρος Ανθυποπλοίαρχος ).

Μεταξύ των απολεσθέντων ήταν οι :

 Σουηδός Μάρτιν Νορδενστρέμ, εκπρόσωπος του «Ερυθρού Σταυρού» στην  Ελλάδα, αγωνιζόμενος  στην διάρκεια της κατοχής για την διάσωση  των Ελληνοπαίδων.

(Για τον ίδιο σκοπό πήγαινε στη Σύρο).

Πλοίαρχος του Π.Ν. Ιωαν. Βλαχόπουλος και η σύζυγός του. Κυβερνήτης του

ΘΚ ΑΒΕΡΩΦ κατά την αποδημία του στόλου στη Μέση Ανατολή, και  Κυβερνήτης στα ΑΤ  Β. ΟΛΓΑ  και ΚΑΝΑΡΗΣ κατά την διάρκεια του Β΄ Π.Π.

Ο/Γ  ΜΕΡΛΙΝ

Επίσης για το τραγικό ναυάγιο του Ο/Γ Μέρλιν έχει γραφτεί εκτενέστατο άρθρο στο τεύχος 127 ( Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2014). Συνοπτικά :

Στις 15 Νοεμβρίου 1972 και ώρα 15,00 περίπου το πλοίο απέπλευσε από τον Ν.Σ. για ένα υπηρεσιακό ταξίδι στη Ρόδο. Ευρισκόμενο περίπου 3 μίλια νότια από το λιμάνι του Πειραιά, εμβολίσθηκε από το ερχόμενο από πίσω γιγαντιαίο  δεξαμενόπλοιo  WORLD HERO  χωρητικότητας 215,914 τόνων , αρχικά στο αριστερό μέρος της πρύμνης του, το εξακόντισε σε απόσταση  πλέον των 30 μέτρων προς τα εμπρός, και εν συνεχεία το εμβόλισε για δεύτερη φορά στο αριστερό μέσον του πλοίου και το ανέτρεψε.

Απώλειες 44 μέλη του πληρώματός του, οι περισσότεροι  εγκλωβισθέντες  στο Μηχανοστάσιο και Διαμερίσματα του πλοίου.

Από τις πιο πάνω τραγωδίες σαν συμπέρασμα απορρέει το πιο κάτω.

O αγώνας του ανθρώπου με τα στοιχεία της φύσης συνεχίζεται. Ο τελευταίος μέσα από την τεχνολογία που ανακαλύπτει και εφαρμόζει, ( κάθε εποχή έχει την ανάπτυξή της) προσπαθεί να μειώσει τους κινδύνους αυτούς. Όσο όμως και αν αναπτυχθεί η τεχνολογία τον παράγοντα «Άνθρωπος» τίποτα δεν θα τον αντικαταστήσει. Θα είναι πάντα η κυρίαρχος δύναμη, η μόνη ασφαλής πηγή εμπιστοσύνης. Την συνέπεια και υπευθυνότητα  δεν μπορεί να την αντικαταστήσει καμία τεχνολογία, καμία πρόοδος. Μειωμένη προσφορά υπευθυνότητας ή υπερεκτίμηση της τεχνολογίας εύκολα μπορούν να προκαλέσουν τραγωδίες.

                                                                                                           Ε.Σ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: