Η  ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ ΑΤ ΛΕΟΝΤΑ

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ Π.Ν.

                                             

Το ημερολόγιο  έγραφε 22 Δεκ. 1921 ημέρα Πέμπτη.  Ο χρόνος βρίσκεται προς το τέλος του. Στην Ελλάδα έχει επέλθει πολιτική  αλλαγή με την επάνοδο του Βασιλέως Κωνσταντίνου και τον δημιουργό της σημερινής, σε έκταση  Ελλάδας ,Ελ .Βενιζέλο αυτοεξόριστος στο Παρίσι.

  Το μέτωπο στη Μ. Ασία  καθηλωμένο, με δυσοίωνες προοπτικές επιτυχούς έκβασής του .Με τον διχασμό καταφέραμε και χάσαμε κάθε θετικό συμμαχικό έρισμα που είχαμε, ανακουφίζοντας τους τελευταίους από το να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις-υποσχέσεις που είχαν αναλάβει  για τη συμμετοχή μας στο πλευρό τους. Και το τραγικότερο. Βρεθήκανε  στο πλευρό του αιώνιου αντιπάλου μας.  Παρά ταύτα οι Έλληνες , Λαός του σήμερα και ποτέ του χθες  ή του αύριο, ετοιμάζονται να εορτάσουν τις επερχόμενες εορτές Χριστουγέννων και νέου έτους. Ήταν 10.45 το πρωί ,όταν μια τρομακτική έκρηξη δονεί στην κυριολεξία το λιμάνι του Πειραιά και όλη την πόλη.  Οι Πειραιώτες έντρομοι ξεχύνονται στους δρόμους πανικόβλητοι διερωτώμενοι πού και τι έγινε. Ο κρότος από την έκρηξη ακούστηκε σε ακτίνα πολλών χιλιομέτρων. Χρονογράφοι της εποχής αναφέρουν ακτίνα 10-15 χιλ. Η αιτία της εκρηξης δεν  άργησε να ξαπλωθεί.

No 50

Με επίκεντρο τον τόπο της έκρηξης, από στόμα σε στόμα και από γειτονιά σε γειτονιά  έφθασε και στις πιο ακραίες συνοικίες της πόλης. ΄Έκρηξη στον ΛΕΟΝΤΑ, Έκρηξη στον ΛΕΟΝΤΑ.΄΄ στην ακτή  του Ξαβέρη. (1)  Στην ακτή Ξαβέρη προσέγγιζαν πολεμικά πλοία προκειμένου να προμηθευτούν πυρομαχικά και συγκεκριμένα <<Ναύκλαστρα>> κατά την αρχαία ονοματολογία  (Ναύς+ κλάω = σπάω.) Τα Ναύκλαστρα διακρίνοντο σε ακίνητα .κοινώς Νάρκες, και κινητά, δηλαδή τορπίλες.(2)  Εκεί πρώτο ιδρύθηκε και η σχολή ΄Τορπιλών. Κατά τη διαδικασία φόρτωσης που είχε αρχίσει από νωρίςτο πρωί και κάτω από την επίβλεψη του Ανθυποπλοιάρχου Αγησίλαου Ε. Λάσκου (αδελφός του Βασίλη Λάσκου )  και  του κελευστή    Χατζίνα, από άγνωστη αιτία προκλήθηκε η τρομερή  έκρηξη που απέκοψε τη πρύμη του πλοίου η οποία εβυθίσθη  ακαριαία. Ο κόσμος  άρχισε να τρέχει προς το σημείο της έκρηξης. Η πελώρια στήλη του μαύρου καπνού τους οδηγούσε  σαν άλλο ΄΄άστρο  της  Ανατολής΄΄. Το θέαμα που αντίκριζαν όσοι πλησίαζαν το σημείο του ατυχήματος ήταν φρικιαστικό. Άμορφες σάρκες είχαν γίνει ένα με διαλυμένες λαμαρίνες του πλοίου. Ανθρώπινα μέλη είχαν ΄΄εκτοξευτεί΄΄ σε όλη τη γύρω περιοχή, ενώ άλλα επέπλεαν στη θάλασσα. Βάρκες  που βρισκόντουσαν κοντά στο πλοίο ,και αφθονούσαν στο τρόπο λειτουργίας του τότε λιμανιού, είχαν γίνει κομμάτια και 2 λεμβούχοι είχαν βρει οικτρό θάνατο.( Καλίτσης και Λάσκαρης.) Παρακείμενες εγκαταστάσεις παντός είδους επί της ακτής Ξαβερίου είχαν ολοκληρωτικά  διαλυθεί. Επίσης  όλη η συνοικία της περιοχής υπέστη μεγάλες ζημιές. Εκατοντάδες άτομα έμεινα άστεγα, τα περισσότερα πρόσφυγες από την Κιλικία που διέμεναν σε πρόχειρα παραπήγματα από τον Νοέμβριο του 1921. Δώδεκα σπίτια κρίθηκαν ακατάλληλα, ενώ όλα τα τζάμια της περιοχής έσπασαν.( έκθεση Α! Αστ. Τμήματος Πειραιώς.) Για  αριθμό θυμάτων ήταν δύσκολο να αναφερθεί εκείνη τη στιγμή. Καταγραφή –  αναγνώριση και ταυτοποίηση των νεκρών θα κρατήσει πολλές ημέρες. Τα πρώτα σίγουρα ονόματα νεκρών που έγιναν γνωστά ήταν των επί κεφαλής της φόρτωσης. Ανθυποπλοίαρχος  Αγησίλαος Λάσκος. Εφ. Σημ/ρος  Βλαχάκης, Κελευστής Χατζίνας και ο Δίοπος Σκούρτης. Το πρώτο ανακοινωθέν του υπουργείου Ναυτικών στις 15.00 (3)  αναφέρεται μόνο στις ζημιές και όχι στα θύματα. Νεκροί  δεν υπήρξαν μόνο στον ΛΕΟΝΤΑ. Από  την έκρηξη σκοτώνεται ένας μηχανικός και ο εφ. Σημ/ρος  Παπαπαύλου  του ανιχνευτικού ΑΤ ΙΕΡΑΞ ,που ήταν  αριστερά του ΛΕΟΝΤΑ. Επίσης βαριά τραυματισμένοι και από το πιο πέρα πλευρισμένο τορπιλοβόλο  ΄΄ΑΡΕΘΟΥΣΑ΄΄ Δεξιά του ΛΕΟΝΤΑ ήταν το Θ/Κ ΨΑΡΑ. Τραυματίζεται θανάσιμα ο ν.Ι.Τσόκανος ενώ ο Κυβερνήτης του τραυματίζεται ελαφρότερα. Εργαζόμενοι στους ταρσανάδες και στα πολλά  παρακείμενα Ξυλουργεία σκοτώνονται από το ωστικό κύμα. Πολλοί τραυματίες ήταν και ταχυδρομικοί υπάλληλοι- διανομείς του Δ! τελωνείου  εκτελωνισμούδεμάτων.  Όλοι οι νεκροί μεταφέρθηκαν στο Χατζηκυριάκειο Ορφανοτροφείο (εκκλησία Αγ.Ιωάννου  Προοδρόμου) σκεπασμένοι με Σημαίες ή σεντόνια. Η παραμόρφωσή τους ήταν φρικιαστική και η αναγνώριση τους δύσκολη. Ο χώρος είχε πλημμυρήσει  από Πολιτικούς ,Αξιωματικούς και   πλήθος κόσμου. Σημειωτέον το  κτίριο – ίδρυμα του Χατζηκυριάκειου ορφανοτροφείου λειτουργούσε και ως Νοσοκομείο την περίοδο εκείνη, όπως και σε κάθε εθνική περιπέτεια.

No 41

Ότι απέμεινε από τη πρύμνη. Αριστερά το ΑΤ ΙΕΡΑΞ

Η κηδεία των θυμάτων έγινε στις 23 Δεκ. παρουσία του τότε Βασιλέα Κωνσταντίνου ,σύσσωμου του Υπουργικού Συμβουλίου και ηγεσίας του  Ναυτικού, στον Ι. Ναό της Αγίας Τριάδας στον Πειραιά. Ετάφησαν δε, στο κοιμητήριο της Αναστάσεως. Δεν επετράπη στους οικείους να παραλάβουν τους σωρούς των δικών του προκειμένου να ταφούν στις γενέτειρές τους  πριν ολοκληρωθεί η νεκρώσιμος ακολουθία στην Αγία Τριάδα. Εξαίρεση έγινε για τον Αγησίλαο Λάσκο  που η όλη τελετή της ταφής του  έγινε  στην ιδιαίτερη  Πατρίδα του την Ελευσίνα.Τελικός αριθμός θυμάτων και τραυματιών, η΄ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ΄΄ αναφέρει τον αριθμό  60.  Το πλοίο μετά την έκρηξη επισκευάστηκε και τέθηκε στην ενεργό υπηρεσία  του Ναυτικού (4).

  • Ακτή Ξαβέρη. Έκταση μεταξύ   προλιμένα και κυρίως λιμένα δεξιά  εισερχόμενοι  στο λιμάνι.   Αρχαία ονομασία ΄΄Ακτή  Αλκίμων  η προ του Κωφού λιμένα΄΄  (όρμος Κανθάρου, Καρβουνιάρικα για τους παλαιούς Πειραιώτες.)

No 40

Πάνδημη κηδεία των θυμάτων, στην Αγία Τριάδα Πειραιώς
(παλαιός Ναός, πρό του βαμβαρδισμού της το 1944)

Το σημερινό τοπωνύμιο το πήρε από τον Ιταλό Στέλλα Ξαβέρη που το 1878  εγκαταστάθηκε στην έρημη τότε περιοχή  ανοίγοντας Καφενείο και  ιδρύοντας αργότερα ναυπηγείο καϊκιών. Η περιοχή γρήγορα απέκτησε αξιόλογη ναυτική κίνηση, με την ανάπτυξη και της πόλης του Πειραιά. (Ψαρόσκαλα,  ΄΄  Σκάλα΄΄ για εμπορεύματα από τα νησιά   ναυπηγοεπισκευαστικές μονάδες, εγκαταστάσεις αποθηκών και άλλες    συναφείς  μικροεπιχειρήσεις.) Στην πιο πάνω περιοχή, μέχρι και λίγο μετά   τον πόλεμο ,τις βραδινές ώρες σύχναζαν κάθε λογής απόκληροι της ζωής(κακοποιά στοιχεία, πρεζάκηδες, κ.α.) που έκαναν επικίνδυνο το πέρασμα της περιοχής, όπως  άλλωστε και σε όλη την Πειραϊκή περιφέρεια. Μέχρι και της παρυφές της Φρεαττύδας . όπου σήμερα το Ν.Μ.Ε.     ( Τοπωνύμια :  Γιάννης Καιροφυλάς .Εκδόσεις Φιλιππότη )

  • Ιστορία του Πολεμικού Ναυτικού 1874-1912 του Αντιναυάρχου ε.α.

Αναστασίου Δημητρακόπουλου Π.Ν. τόμος Α! σελ.103-105 και 219

Το  πρώτο ανακοινωθέν του Υπουργείου Ναυτικών.

  • Σήμερον την 10.45΄συνέβη έκρηξις εις τας υποβρυχίους βόμβας του  Αντιτορπιλικού  ΄΄Λέων΄΄ αποτέλεσμα της οποίας ,υπήρξε η καταστροφή του σκάφους, από του πρυμναίου ταχυβόλου και πρύμνηθεν. Ουδέν των ζωτικών μερών του σκάφους υπέστη ζημίαν. Δείται όμως επισκευών χρονικής τινός διάρκειας, αρκούντως μακράς. Το εγγύς αγκυροβολούν αντιτορπιλικό ΄΄Ιέραξ΄΄ υπέστη ελαφρότερας ζημίας και ουδέν ζημιούσας την μαχητικότηταν αυτού,  δύναται δε να αποπλεύσει εις πάσαν ώραν. Η έκρηξις προήλθεν εξ υπαιτιότητος  του Κελευστού τορπιλλομηχανικού του ΄΄Λέοντος΄΄ όστις,παρά τας υπάρχουσας διαταγάς, απεπειράθει να λύσει εκρηκτικά μηχανήματα των βομβών΄΄.

(Από το ομώνυμο χρονογράφημα του Δημοσιογράφου Στεφ.Μίλεση)

  • Το πλοίο τέθηκε σε ενέργεια το 1926 μετά και από εκτεταμένη μετασκευή στην Αγγλία.( Λέβητες, οπλισμός. Καπνοδόχοι δύο από αρχικούς πέντε κ.α.)                            Σύντομο ιστορικό:  Πρώην  Αργεντίνικο  TUCUMAN. Αγοράστηκε       παραμονές των Βαλκανικών Πολέμων μαζί με τα ιδίου τύπου:

ΑΕΤΟΣ,ΙΕΡΑΞ και ΠΑΝΘΗΡ. Έλαβαν μέρος  στους Βαλκανικούς πολέμους ως ανιχνευτικά, λόγω έλλειψης τορπιλών  σε όλη τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων. Κατασχέθηκε από τους Γάλλους το 1916 και το χρησιμοποίησαν στον πόλεμο  κατά την περίοδο 1917-1918. Επεστράφη όταν η Ελλάδα εξήλθε στον πόλεμο στο πλευρό της  Entente.Έδρασε στον αποκλεισμό των ακτών του Ευξείνου από τον Βόσπορο μέχρι την Τραπεζούντα  και το 1919 στις επιχειρήσεις της Κριμαίας Το 1921 έγινε το  ατύχημα  που  εξιστορήσαμε .Έλαβε μέρος στον πόλεμο 1940-1941. Στις 18 Απρ.1941 συγκρούστηκε με το επιβατηγό ΑΡΤΕΝΑ. Θα εκραγούν πάλι δυο βόμβες βυθού, με αποτέλεσμα να αποκοπεί το πρυμναίο τμήμα που του  είχε επικολληθεί  μετά το ατύχημα του 1921. Δύο αξιωματικοί έχασαν τη ζωή τους.!!!                                     Στις 15 Μαϊου  1941 βυθίστηκε από Γερμανικά αεροσκάφη στον όρμο της Σούδας που είχε ρυμουλκηθεί από τη Σαλαμίνα .                                           (Από το βιβλίο ΄΄Τα Πλοία του Π.Ν. 1829-1999 του Αντιναυάρχου  ε.α. (+)Κ.Παϊζη – Παραδέλη.)

                                                                                                              

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: