ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΑΥΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ………

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΑΥΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΝΑ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

 Απο ομιλία του Αντιναυάρχου ε.α.   Βασ. Μαρτζούκου  Προέδρου ΕΛΙΣΜΕ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Θα επιθυμούσα να διευκρινίσω ότι η ανάπτυξη του θέματος της Ελληνικής Θαλάσσιας και Ναυτικής Στρατηγικής στο Αιγαίο και την ΝΑ Μεσόγειο, έχει βασισθεί σε αδιαβάθμητες πληροφορίες, ενώ οι διαπιστώσεις, τα συμπεράσματα και οι σχετικές προτάσεις απηχούν τις προσωπικές απόψεις του ομιλούντος.

ΔΙΕΘΝΕΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Στην υπό διαμόρφωση πολυπολική τάση του διεθνούς συστήματος, κυρίαρχο παράγοντα αστάθειας αποτελεί η ενεργειακή ασφάλεια των κυριοτέρων χωρών. Η εν λόγω αστάθεια αναμένεται ότι θα ενισχυθεί περαιτέρω από τηνπεραιτέρω άνιση κατανομή του πλούτου, την ανισομερή αύξηση του πληθυσμού η οποία θα εντείνει τις μαζικές μεταναστεύσεις, την διασπορά των όπλων Μαζικής Καταστροφής, την τρομοκρατία,  καθώς και από την κλιματική αλλαγή και τις φυσικές καταστροφές του περιβάλλοντος.

Η διαρκώς αυξανομένη ενεργειακή εξάρτηση των αναδυομένων μεγάλων δυνάμεων της Α. Ασίας από την Μ. Ανατολή καθώς και από άλλες ηπείρους, αυξάνει την στρατηγική σημασία των θαλασσίων οδών επικοινωνίας και ιδιαίτερα των υποχρεωτικών περιοχών διελεύσεως (π.χ. στενά Μάλακκα, Ορμούζ, Ταϊβάν, Σουέζ, Αιγαίο, Βόσπορος, Γιβραλτάρ κ.λπ.) και συγχρόνως ενισχύει την τάση των ναυτικών εξοπλισμών.

Η Ευρώπη εξακολουθεί να απέχει από την επίτευξη κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής άμυνας και ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ και ΕΠΑΑ). Η ευρωπαϊκή ενεργειακή εξάρτηση από την Ρωσία, καθιστά ιδιαίτερα σημαντικά τα υποθαλάσσια κοιτάσματα υδρογονανθράκων της Α. Μεσογείου.

Η Ρωσία πέραν των παγίων βλέψεών της προς τις «θερμές θάλασσες», υπενθυμίζει σε όλους τους τόνους ότι έχει τον πρώτο λόγο σε περιοχές πλησίον των συνόρων της. Ο Πρόεδρος Πούτιν, παράλληλα με την επιρροή της Ρωσίας στην οικονομική ένωση των «BRICS» και στο Σύμφωνο της Σαγκάης, ετοιμάζει την λειτουργία της Ευρασιατικής Ενώσεως, με οικονομικό και ενδεχομένως και γεωστρατηγικό χαρακτήρα και με πιθανή επιδίωξη επεκτάσεώς της και Δυτικά (π.χ. βαλκανικά κράτη). Επιπλέον επιδιώκει την απρόσκοπτη προμήθεια της ΕΕ με υδρογονάνθρακες και επιδεικνύει υψηλή διάθεση προσεγγίσεως Ελλάδος και Κύπρου. Με αυτά τα δεδομένα οι ΗΠΑ επείγονται να εντάξουν στους Δυτικούς θεσμούς ολόκληρα τα Βαλκάνια.

Η Τουρκία αποτελεί φιλόδοξη νεοθωμανική αναθεωρητική δύναμη με περιφερειακές φιλοδοξίες. Παρά την ιδιαίτερα σημαντική γεωγραφική της θέση, την σημασία της ως ενεργειακό κόμβο και το γεωπολιτικό της εν γένει δυναμικό, δεν έχει μέχρι στιγμής επιτύχει την επίτευξη των φιλοδοξιών της τόσο στις σχέσεις με την Δύση, όσο και στην αύξηση της επιρροής της σε γειτονικές περιοχές και  κράτη, έχοντας αντιθέτως καταστεί παράγων αστάθειας για την περιοχή και μέρος του όλου προβλήματος.

Η «Αραβική Άνοιξη» έχει μετατραπεί σε «Αραβικό Εφιάλτη» στον οποίο εμπλέκονται και συγκρούονται συμφέροντα Μ. Δυνάμεων, περιφερειακών δυνάμεων καθώς και εθνικά, φυλετικά, θρησκευτικά, ενεργειακά και μεταναστευτικά θέματα. Το Ισλάμ αναβιώνει και απειλεί την Δύση προβάλλοντας ασύμμετρη στρατιωτική απειλή (τρομοκρατία) και εφαρμόζοντας μεταναστευτική πληθυσμιακή και πολιτισμική διείσδυση στην καρδιά του Δυτικού κοσμικού κεκτημένου. Τα αποσχιστικά κινήματα, κατά την περίοδο αυτή πληθαίνουν.

Τα Βαλκάνια με την πολιτική των «κρατών δορυφόρων» και του «διαίρει και βασίλευε» μετατρέπονται για μία ακόμη φορά σε ρευστό πεδίο διεθνούς ανταγωνισμού και σφαιρών επιρροής. Στα πλαίσια αυτά φαινομενικά ανίσχυρα βαλκανικά κράτη στηρίζονται και ενδυναμώνονται από μεγάλες και περιφερειακές δυνάμεις, στις αλυτρωτικές τους διεκδικήσεις και φιλοδοξίες.

Ο ευρύτερος χώρος της Α. Μεσογείου, καθώς και τα υποθαλάσσια ενεργειακά κοιτάσματα αυτής, αποτελούν πεδίο τοπικών, περιφερειακών και διεθνών διεργασιών, εξαρτήσεων και ανταγωνισμών. Γεωπολιτική προέκταση της Α. Μεσογείου αποτελεί η ενεργειακά πλούσια ευρασιατική ενδοχώρα. Η έντονη αστάθεια της Μ. Ανατολής με επίκεντρο τον εμφύλιο στην Συρία αναδεικνύει για μία ακόμη φορά την διαχρονική προσπάθεια των ΗΠΑ να απομονώσουν την Ρωσία, καθώς και να διασφαλίσουν και να επεκτείνουν την επιρροή τους στην περιοχή. Στην προσπάθεια αυτή ο ελλαδικός χώρος και η Κύπρος αποτελούν απαραίτητα Δυτικά στηρίγματα.

ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΛΛΑΔΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ.

Ο ηπειρωτικός ελληνικός χώρος ελέγχει την πρόσβαση προς Νότο τόσο από την Αδριατική όσο και από την Μαύρη θάλασσα, παρέχει το τακτικό πλεονέκτημα της εκ Δυσμών υπερκεράσεως των Στενών, παρέχει πρόσβαση για κυριαρχία επί της Α. λεκάνης της Μεσογείου και εν συνεχεία για εκτέλεση επιχειρήσεων και προβολή ισχύος στην ξηρά, σε Μ. Ανατολή, Β. Αφρική και Βαλκάνια. Αναλόγως των περιστάσεων ο ελληνικός χώρος καλύπτει ή προσβάλλει τα Στενά (μέσω Θράκης και νήσων Αιγαίου) και ελέγχει την επικοινωνία της Τουρκίας με την Δύση. Προσφέρεται επιπλέον είτε για επιθετικές επιχειρήσεις κατά του πλευρού μίας ηπειρωτικής δυνάμεως που προωθείται προς και από την Δ. Ευρώπη, είτε ως ανασχετικό προγεφύρωμα μαζί με τμήμα της Τουρκίας, κατά πιθανής προωθήσεως της ηπειρωτικής αυτής δυνάμεως προς Νότο.

Ολόκληρος ο ελληνικός θαλάσσιος χώρος αποτελεί ζωτικό θαλάσσιο χώρο της Α. Μεσογείου, από τον οποίο διέρχονται βασικές γραμμές επικοινωνιών για την μεταφορά ενέργειας, πρώτων υλών, υλικών, εφοδίων, ενισχύσεων, προς και από τις περιοχές του Καυκάσου, της Κασπίας, της Μ. Ανατολής, των χωρών της Δύσεως και μέσω του Σουέζ σε χώρες της Ασίας. Παράλληλα ο θαλάσσιος χώρος αποτελεί ανασχετική ζώνη μεταξύ των ακτών της Β. Αφρικής και της Ευρώπης.

Το Αιγαίο ελέγχει την πρόσβαση και επικοινωνία με τα Στενά και την Μ. Θάλασσα. Το Ιόνιο ελέγχει τα στενά του Οτράντο και την επικοινωνία μέσω Αδριατικής, καθώς και την δίοδο Σικελίας – Τύνιδος. Η γεωστρατηγική σημασία ιδιαίτερα της Κέρκυρας είναι διαχρονικά ανεκτίμητη. Η Κρήτη και το κρητικό πέλαγος δεσπόζουν στην Α. Μεσόγειο και ελέγχουν τόσο την θαλάσσια γραμμή επικοινωνίας Αιγαίου, Στενών, Μ. Θάλασσας, όσο και την επικοινωνία προς Σουέζ, Μ. Ανατολή και Ινδικό. Η ναυτική βάση της Σούδας παρέχει μοναδικές υπηρεσίες σε κάθε ναυτική δύναμη που κυριαρχεί στην Α. Μεσόγειο. Η αξία της Κρήτης μεγιστοποιείται εάν συνδυασθεί με τον κυπριακό χώρο, επαυξάνοντας έτσι την συνολική αξία του ελληνισμού στην περιοχή. Ο άξονας Ελλάδος Κύπρου Ισραήλ, υποκαθιστά τις βάσεις του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, ως προς την πρόσβαση της Δύσεως στην Μ. Ανατολή και καθίσταται έτσι γεωπολιτικό αντίβαρο της Τουρκίας.

Τα ελληνικά νησιωτικά συμπλέγματα σε συνδυασμό με την ελληνική χερσόνησο, αποτελούν αμυντικό φράγμα για κάθε κίνηση στην ευρύτερη περιοχή,  ευνοούν την δράση ναυτικών επιχειρήσεων, επιτρέπουν την υποστήριξη αυτών από χερσαίες και αεροπορικές δυνάμεις και επεκτείνουν τον χερσαίο χώρο. Το τόξο Πελοπόννησος, Κρήτη, Δωδεκάνησα ελέγχει την είσοδο και έξοδο προς και από το Αιγαίο. Τα Δωδεκάνησα προσφέρονται ως προκεχωρημένες ναυτικές βάσεις για τον έλεγχο της Α. Μεσογείου. Τα νησιωτικά μας συμπλέγματα αποτελούν αβύθιστες βάσεις ελέγχου, ανεφοδιασμού και επιτηρήσεως μερικών από τις πλέον ζωτικές παγκοσμίως θαλάσσιες γραμμές επικοινωνιών.

Ο ελληνικός εναέριος χώρος γειτνιάζει με γνωστές εστίες αστάθειας και συνεπώς προσφέρεται για επιτήρηση και έγκαιρη ειδοποίηση, συλλογή πληροφοριών και διενέργεια αμυντικών και επιθετικών επιχειρήσεων.

Από πλευρά γεωοικονομίας, η Ελλάς αλλά και ευρύτερος βαλκανικός χώρος διακρίνεται για τον ορυκτό πλούτο του, οι δε ελληνικές θάλασσες σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις είναι πλούσιες σε κοιτάσματα υδρογονανθράκων. Οι μελλοντικοί χερσαίοι και θαλάσσιοι αγωγοί μεταφοράς ενέργειας αναμένεται ότι θα προσδώσουν προστιθέμενη γεωστρατηγική αξία στην χώρα μας.

Ανέκαθεν οι μεγάλες ναυτικές δυνάμεις, φρόντισαν να θέτουν τον ελληνικό χώρο πάσει θυσία υπό την επιρροή τους προκειμένου να ανακόψουν την έξοδο προς τις θερμές θάλασσες της Τσαρικής ή της Σοβιετικής ή της σημερινής Ρωσίας ή και της Γερμανίας. Για τους αντίθετους λόγους όμως ο χώρος αυτός συγκεντρώνει την προσοχή των εκάστοτε μεγάλων χερσαίων δυνάμεων, δεδομένου ότι ο έλεγχος της χώρας μας από μεγάλη χερσαία δύναμη θα της προσέφερε την δυνατότητα να εισδύσει εντός της Μεσογείου και να διακόψει την επικοινωνία μεταξύ του Δυτικού και Ανατολικού της τμήματος.

Συμπερασματικά φαίνεται ότι κατά την μεταψυχροπολεμική εποχή που διανύουμε, ο χώρος του ελληνισμού διατηρεί και ίσως επαυξάνει την γεωστρατηγική του αξία.

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Η χώρα μας θα πρέπει να επιλέξει είτε να υπηρετήσει υπαρξιακά και ζωτικά της Εθνικά Συμφέροντα, αντιστεκόμενη στην γεωστρατηγική της συρρίκνωση είτε να αφεθεί στην φθίνουσα πορεία της εθνικής της ισχύος και να αποδεχθεί έναν ενδεχόμενο ρόλο  δορυφόρου της Τουρκίας.  Με την πρώτη επιλογή που είναι δυσχερής στην εφαρμογή της, η χώρα θα κερδίσει τον αυτοσεβασμό της, την κυριαρχία της και θα αποκτήσει το απαιτούμενο ειδικό γεωπολιτικό βάρος που θα της επιτρέψει να  προσεγγίζει πλέον τους στρατηγικούς της εταίρους όχι από θέσεως αδυναμίας αλλά βάσει αμοιβαιότητος συμφερόντων.

ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΠΕΙΛΗ.

Ως προς την Ελλάδα, η Τουρκία πληροί επακριβώς τον ορισμό της πολιτικής και στρατιωτικής απειλής, καθ’ όσον διαθέτει τα μέσα, καθώς  και την πολιτική βούληση να πραγματοποιήσει τις αναθεωρητικές διεκδικήσεις της, στο Αιγαίο, την Θράκη, την Κύπρο και την Α. Μεσόγειο, κατά παράβαση του Διεθνούς Δικαίου και υπό την απειλή χρήσεως βίας. Η επιεικώς υποτονική στρατιωτική παρουσία της Ελλάδος στην ΝΑ Μεσόγειο, συνδυάζεται με ένα πρωτόγνωρο πρόγραμμα τουρκικών εξοπλισμών (με έμφαση στους ναυτικούς εξοπλισμούς), το οποίο εκτιμάται ότι θα ανατρέψει την εθνική αποτροπή εντός της ερχόμενης δεκαετίας

Αποτελεί στρατηγικό σφάλμα η εκτίμηση ότι ο επεκτατισμός της Τουρκίας οφείλεται σε συγκυριακά φαινόμενα όπως η φύση του καθεστώτος εξουσίας, τα εσωτερικά της προβλήματα ή ιστορικά ιδεοληπτικά στοιχεία. Το σφάλμα αυτό οδηγεί στο επόμενο εσφαλμένο συμπέρασμα ότι ο εξευρωπαϊσμός της Τουρκίας θα εξομαλύνει τις σχέσεις μας μετατρέποντας αυτές σε αμοιβαίο εμπορικό, τουριστικό και πολιτιστικό όφελος. Η αναθεωρητική τουρκική πολιτική βασίζεται σε διαχρονικά γεωπολιτικά κριτήρια, τα οποία περιγράφονται σαφώς στο βιβλίο του νυν Πρωθυπουργού Νταβούτογλου «Στρατηγικό Βάθος», καθώς και στο γεγονός ότι η διαφορά γεωπολιτικού δυναμικού Τουρκίας και Ελλάδος αυξάνεται  σε βάρος της δεύτερης.

Οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις (ΤΕΔ) αναπτύσσουν κατάλληλη δομή και οργάνωση, προκειμένου να στηρίζουν αποτελεσματικά τους ακόλουθους άξονες Στρατιωτικής Στρατηγικής κατά της χώρας μας:

  • Αποτελεσματική δημιουργία, χειρισμό και αντιμετώπιση κρίσεων.

  • Αύξηση διαφοράς στρατιωτικής ισχύος σε βαθμό αποθαρρύνσεως της Ελλάδος όπως διακινδυνεύσει πολεμική σύρραξη.

  • Νικηφόρο αποτέλεσμα σε περίπτωση πολέμου με την Ελλάδα σε κάθε ενδεχόμενο Θ.Ε..

  • Περαιτέρω ανάδειξη της Τουρκίας ως ουσιαστικού εταίρου του ΝΑΤΟ.

            Η Τουρκία έχει αναδείξει την πολεμική της βιομηχανία, ως έναν από σημαντικότερους πολλαπλασιαστές ισχύος της, με την υποστήριξη της βιομηχανικής της υποδομής (άνω του 80% των εξαγωγών της αποτελούν βιομηχανικά προϊόντα), καθώς και των θεαματικών επενδύσεων στην εκπαίδευση και στην έρευνα και ανάπτυξη σε τομείς υψηλής τεχνολογίας. Πέραν της σημαντικής αυτάρκειας των Τ.Ε.Δ., η Τουρκία εξάγει αμυντικό υλικό και σε τρίτες χώρες.

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΙΣΧΥΣ

Αναφέρθηκε ήδη σε προηγούμενη διάλεξη ότι η έννοια της θαλασσίας ισχύος είναι πολυσύνθετη και περιεκτική με στρατηγικές, πολιτικές και κοινωνικές παραμέτρους. Κατά συνέπεια η εθνική επιλογή της στρατηγικής της θαλασσίας ισχύος δεν είναι συγκυριακής φύσεως αλλά μακρόπνοη, διατρέχει όλο το φάσμα της εσωτερικής συγκροτήσεως και εξωτερικής πολιτικής της χώρας, επηρεάζει κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής, καθορίζει ευρύτατο πλαίσιο δράσεως και συμπεριφορών και διαμορφώνει συγκεκριμένη κοσμοαντίληψη.

ΕΘΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Η Ελλάδα διαθέτει όλες τις προϋποθέσεις, εκτός ίσως από πολιτική βούληση, προκειμένου η ανάπτυξή της να βασισθεί στην θάλασσα. Κύριες αιτίες της μη αξιοποιήσεως, μέχρι στιγμής, των πλεονεκτημάτων της στον απαιτούμενο βαθμό είναι το μη σταθερό φορολογικό σύστημα, η υψηλή φορολογία, εχθρική σχετική νομοθεσία, ο κρατισμός, η γραφειοκρατία, η έλλειψη υποδομών (π.χ. λιμενικές εγκαταστάσεις, μαρίνες κ.λπ.), η αντιπαραγωγική αντίληψη λειτουργίας του συνδικαλιστικού συστήματος και η έλλειψη διακομματικής Εθνικής Στρατηγικής, που χρεώνεται στο σύνολο του πολιτικού μας συστήματος. Η θεραπεία όλων αυτών των στρεβλώσεων θα ήταν δυνατόν να προσφέρει τα ακόλουθα ζωτικά πλεονεκτήματα (πολλά εξ αυτών περιγράφονται σε σχετική έκθεση του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος):

  • Μετεξέλιξη Ελλάδος σε οικονομικό κέντρο της Α. Μεσογείου, με προσφορά ολοκληρωμένων οικονομικών και εμπορικών υπηρεσιών που θα προσελκύσουν μεγάλες ξένες εταιρείες και χρηματοοικονομικές δραστηριότητες, με ότι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία.

  • Διεθνές κέντρο ποιοτικού τουρισμού και τους 12 μήνες του έτους, με έμφαση στον θαλάσσιο τουρισμό και με προσέλκυση ανθρώπων και σκαφών αναψυχής από όλο τον κόσμο. Η εξέλιξη αυτή θα προκαλούσε σημαντική αύξηση των θέσεων εργασίας.

  • Κύρια αφετηρία (home porting hub) κρουαζιερόπλοιων της Α. Μεσογείου, με σημαντική αύξηση των σχετικών εσόδων.

  • Διαμετακομιστικό κέντρο της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της Α. Μεσογείου.

  • Βελτίωση και ενίσχυση των παραμέτρων που σχετίζονται με την ποντοπόρο ναυτιλία, με σκοπό η σημερινή δημιουργία 300.000 άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας, καθώς και οι εισροές € 13 – 19 δις ετησίως, να αυξηθούν εκθετικά.

  • Ομαλή λειτουργία ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης με στρατηγικά, οικονομικά και κοινωνικά θετικά αποτελέσματα.

  • Στρατηγική ανάπτυξη αλιείας και ιχθυοκαλλιέργειας.

  • Εκμετάλλευση υποθαλασσίων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.

  • Αποτρεπτικές Ένοπλες Δυνάμεις με ιδιαίτερη έμφαση στην αεροναυτική ισχύ..

Το ανωτέρω θαλάσσιο αναπτυξιακό μοντέλο πέραν των προφανών οικονομικών, και κοινωνικών θετικών επιπτώσεων, πρόκειται να ενισχύσει τους ακόλουθους τομείς στρατηγικού επιπέδου:

  • Συγκράτηση και αύξηση του πληθυσμού των ελληνικών νήσων (ιδιαίτερα των παραμεθορίων περιοχών), με προοπτικές σημαντικής οικονομικής αναπτύξεως αυτών.

  • Defacto εξάλειψη τουλάχιστον μέρους των τουρκικών διεκδικήσεων λόγω της διαρκούς παρουσίας και των συμφερόντων του διεθνούς παράγοντα στις ελληνικές θάλασσες.

  • Αύξηση ποσοστού πληθυσμού εμπλεκομένου σε άμεσα ή έμμεσα με θαλάσσια επαγγέλματα, με ανάλογη απόκτηση εμπειρίας και τεχνογνωσίας.

  • Συγκράτηση νέων Ελλήνων υψηλού μορφωτικού επιπέδου στην ελληνική επικράτεια.

Στο πλαίσιο της θαλάσσιας στρατηγικής η χώρα μας χρειάζεται ένα ισχυρό και αποτρεπτικό Πολεμικό Ναυτικό, το οποίο πέραν της κύριας αποστολής του, που σχετίζεται με την άμυνα και την ασφάλεια της χώρας, θα επιτελεί σκοπούς της Υψηλής Στρατηγικής, ως εργαλείο της εξωτερικής πολιτικής καθώς και εθνικών πρωτοβουλιών της χώρας. Επισημαίνεται επιπλέον ότι το Π.Ν. θεωρείται διαχρονικώς ως ο πλέον κατάλληλος στρατιωτικός φορέας αντιμετωπίσεως κρίσεων ασφαλείας.

(Η συνέχεια της ομιλίας στο  επόμενο φύλλο)

                                         09 Δεκεμβρίου 2014

                           Αντιναύαρχος ε.α. Β. Μαρτζούκος Π.Ν.

                                       Επίτιμος Διοικητής ΣΝΔ

                                           Πρόεδρος ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: