ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΝ

                                                         «ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΥΠΑΛΔΟΥ»

Συνεχίζοντας τις ιστορίες του ΠΝ θα αναφερθούμε σε ένα κίνημα του Ναυτικού που λίγο είναι γνωστό στις λεπτομέρειες του στο ευρύ κοινό.

Ο 20ος αιώνας ήταν ο πλέον πολυτάραχος στη νεότερη ιστορία της Ελλάδος. Σχηματίστηκαν 110 κυβερνήσεις, 3 συντακτικές, 5 αναθεωρητικές κι έγιναν…22 κινήματα από 1023 αξιωματικούς, Στρατού και Ναυτικού ως επί το πλείστον.

No1

K. Tυπάλδος ως Αντιπλοίαρχος Κυνερνήτης ΑΤ «ΝΙΚΗ»

Ένα από τα κινήματα ήταν και εκείνο του Κωνσταντίνου Τυπάλδου (1873-1945). Επονομασθέν «Νέα Ναυμαχία της Σαλαμίνας» καθ΄ ότι υπήρξε εμπλοκή μεταξύ των πλοίων του στόλου. Ο Κων. Τυπάλδος-Αλφονσάτος καταγόταν από τη Κεφαλλονιά και είχε ρίζες από τον Μάρκο Μπότσαρη. Κατετάγη στη ΣΝΔ το 1887(από τους ελάχιστους αξιωματικούς, απόφοιτους της Σχολής), και εφορείτο από ριζοσπαστικές ιδέες. Κατά τους χρονογράφους της εποχής, όπως ο Σ. Μελάς, χαρακτηρίζετο ως επαναστατική φύση και ιδιόρρυθμος χαρακτήρας, ζωηρός, ευέξαπτος, γενναίος και άριστος σκοπευτής. Τις τυχόν δε διαφορές του τις έλυνε με μονομαχία.

Έλαβε μέρος στον ατυχή πόλεμο του 1897 και στον Μακεδονικό αγώνα.

Όταν τον Οκτώβριο του 1908 ιδρύεται η μυστική οργάνωση ΄΄Στρατιωτικός Σύνδεσμος΄΄ (Σ.Σ.) από κατώτερους αξιωματικούς με επικεφαλής τον Συνταγματάρχη Νικόλαο Ζορμπά, ο Υποπλοίαρχος Τυπάλδος υπήρξε ο δυναμικός πυρήνας όχι μόνο του Σ.Σ. αλλά και του στόλου και μύησε πολλούς κατώτερους αξιωματικούς του ΠΝ .

Ανήκε στη σκληρή πτέρυγα των επαναστατών πριν ακόμη εκδηλωθεί το κίνημα (15 Αυγ. 1909) αλλά και μετά την εκδήλωσή του. Διαφωνούσε δυναμικά με τη τακτική του Ν. Ζορμπά, ο οποίος επεδίωκε λύσεις εντός των πλαισίων του νόμιμου κοινοβουλευτισμού. Πίστευε ότι η ντροπή του 1897 δεν θα εξεπλένετο ποτέ μέσα από κοινοβουλευτικές διαδικασίες, όπως ζητούσαν οι μετριοπαθείς του Σ.Σ., αλλά με δυναμικά μέτρα που παρέπεμπαν σε δικτατορία. Τελικά στο κίνημα επικράτησαν οι μετριοπαθείς κι έκαναν το γνωστό ΄΄κίνημα΄΄ της 15 Αυγούστου 1909 (συμβολική ημερομηνία). Ο Τυπάλδος βαθύτατα δυσαρεστημένος για την «βελούδινη επανάσταση», όπως θα λέγαμε σήμερα, διαφώνησε ριζικά με τον Ν. Ζορμπά, αν και ήταν εκ των πλέον ένθερμων συνεργατών του. Διαφώνησε τόσο για τον τρόπο υποβολής των αιτημάτων του Σ.Σ. (δημοσίευση  των αιτημάτων στον τύπο), όσο και για τη τύχη των μεταρρυθμιστικών μέτρων που απαιτούσαν. Εξακολουθούσε να πιστεύει ότι μέσω της Βουλής τίποτα δεν μπορούσε να διορθωθεί και ότι η επανάσταση έπρεπε να υποστηρίξει μία δικτατορία. Η κρατούσε δε φτωχή κατάσταση στο Ναυτικό, από πλευράς σύγχρονων μονάδων και έμψυχου υλικού, τον έκαναν πλέον ανήσυχο και επιθετικό.

Έτσι, στις 12 Οκτωβρίου 1909, οι σκληροπυρηνικοί αποφάσισαν να δράσουν δυναμικά πριν η Κυβέρνηση του εξουδετερώσει με τα όπλα, όπως φοβόντουσαν. Μία ομάδα από τους Υποπλοιάρχους Κοκολίδη, Γέροντα, Μπίστη και  Μελά,τους Ανθ/ρχους Ρεδιάδη,Λιάμπεση, Ράγκα,Ματθαίου , Γιαννόπουλο, Σπηλιώτη, Πουλάκο, Τούμπα, Σακοράφα και Βύτση τους Σημαιοφόρους Τριγγέτα, Λούη, Ρίτσο, Λούνδρα, Δ. Οικονόμου, Κουρμούλη,Μαμούρη,Ράλλη,Πολυζώη,Χαλκιόπουλο, Ροζάκη, Σουλιώτη, Μακρή και Μπούφη, με επικεφαλής τον Τυπάλδο, μετέφεραν στην ηγεσία του Σ.Σ. τα εξής αιτήματα που αφορούσαν αποκλειστικά το Ναυτικό (τα είχαν υπογράψει πλέον των 50 Αξιωματικών).

  • Αποστρατεία όσων Αξιωματικών δεν προέρχονταν από τη ΣΝΔ, με εξαίρεση τους Πλοιάρχους Παύλο Κουντουριώτη, Μ. Γκίνη, Ι. Διαμιανό, και Ι. Μιαούλη (ήταν αρχηγός της μοίρας θωρηκτών).

  • Να κληθούν ξένοι εκπαιδευτές για τα πληρώματα του ΠΝ.

  • Να παραπεμφθούν σε συμβούλιο απόταξης ή κρίσεως συγκεκριμένοι ανώτεροι Αξιωματικοί για διάφορους λόγους (όρια ηλικίας, μη προερχόμενοι από τη ΣΝΔ, μη τήρηση όρκου κ.α.).

  • Εκσυγχρονισμός του Στόλου (από τα βασικά αιτήματα και του Σ.Σ.)

No2

To AT «ΣΦΕΝΔΟΝΗ», πλοίο Διοικήσεως στασιαστών στο λιμάνι του Πειραιά.
Αριστερά διακρίνεται το γνωστό «Ρολόϊ»(κατεφαδίστηκε το 1968-69), δίπλα του η παλαιά Αηία Τριάδα με το μεσαίο Κωδωνοστάσιο και δεξιά δεσπόζει το Δημοτικό Θέατρο Πειραιώς.
Πίσω από τη πρύμνη του πλοίου το σπίτι του Ναυάρχου Ανδρέα Μιαούλη
(Κατεδαφίστηκε γύρω στα 1970)

Στις θέσεις αυτές φαινόταν να συμφωνεί και Ν. Ζορμπάς αλλά οι επίλυσή τους να γίνει νόμιμα και μέσω της Κυβερνήσεως.

Στις 13Οκτωβρίου τα αιτήματα τέθηκαν από κοινού με τους Ν. Ζορμπά και Κ. Τυπάλδο στον Υπουργό Ναυτικών Ι. Δαμιανό. Ο τελευταίος δεσμεύτηκε να τα φέρει στη Βουλή και να καταθέσει νομοσχέδιο για την υλοποίησή τους. Ήξερε ότι είχε να κάνει με την «σκληρή πτέρυγα» του Σ.Σ.

Ο Τυπάλδος με την ορμητικότητα που τον χαρακτήριζε και με την έλλειψη εμπιστοσύνης στους πολιτικούς αλλά στους ανώτερους Αξιωματικούς του ΠΝ ( τους θεωρούσε εμπόδιο στον εκσυγχρονισμό του Ναυτικού) στις 15 Οκτωβρίου 1909 κινήθηκε δυναμικά. Μαζί με τους Δεμέστιχα, Κολιαλέξη, Κανάρη, Ανθ/ρχο Παπαγεωργίου και 25 κατώτερους Αξ/κούς, μέλη του Σ.Σ. Κατέλαβαν τον Ναύσταθμο (συλλαμβάνοντας τον Διευθυντή του, Υποναύαρχο Δ. Βουδούρη) και την νησίδα Λέρο όπου βρισκόταν οι αποθήκες πυρομαχικών. Απέκτησαν τον έλεγχο των αντιτορπιλλικών (ΑΣΠΙΣ, ΒΕΛΟΣ, ΘΥΕΛΛΑ, ΝΑΥΚΡΑΤΟΥΣΑ, ΣΦΕΝΔΟΝΗ) κι επεδίωξαν με αιχμή την κατάσταση στο Ναυτικό, να «επιβάλλουν τις θέσεις της επανάστασης της 15ης Αυγούστου στο Γουδί».

Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες και σκληρές. Ο Σ.Σ. καταδίκασε το κίνημα, αν και εστερνίζετο τις απόψεις του Τυπάλδου για το Ναυτικό. Ο ίδιος ο αρχηγός του Σ.Σ. Ν. Ζορμπάς ετέθη επικεφαλής της καταστολής της ανταρσίας (ή στάση, ή αντεπανάσταση, ή αντικίνημα , της έδωσαν πολλά ονόματα) που συγκλόνισε το Πανελλήνιο. Τα θωρηκτά ΥΔΡΑ, ΣΠΕΤΣΑΙ, ΨΑΡΑ, υπό τον Πλοίαρχο Ι. Μιαούλη (Διοικητή Στόλου), που ήταν αγκυροβολημένα στο Κερατσίνι, απέκλεισαν τον Ναύσταθμο προκειμένου να εμποδίσουν την έξοδο των πλοίων. Η φρουρά των Αθηνών πήρε θέσεις σε καίρια σημεία της ακτής από Π. Φάληρο έως Ελευσίνα, αποκλείοντας κάθε επικοινωνία προς τους στασιαστές και προς την στεριά από τους τελευταίους.

Το απόγευμα της 15ης Οκτωβρίου τα αντιτορπιλλικά των στασιαστών με επικεφαλής τον Κ. Τυπάλδο, επιχείρησαν να εξέλθουν του Ναυστάθμου μέσω στενού μεταξύ Σαλαμίνας και Κερατσινίου. Ακολούθησε ανταλλαγή πυρών μεταξύ ΄΄εμφυλίων δυνάμεων΄΄ η οποία διήρκησε 20 λεπτά  της ώρας. Οι κινηματίες απέτυχαν να διασπάσουν τον κλοιό και αναγκάστηκαν να επανέλθουν στον Ναύσταθμο. Το αποτέλεσμα της «νέας μάχης της Σαλαμίνας», όπως σκωπτικά χαρακτηρίστηκε τότε, ήταν 5 νεκροί, (αλλού αναφέρονται 7-8), αρκετοί τραυματίες και σημαντικές ζημίες στα πλοία ΑΣΠΙΣ, ΝΑΥΚΡΑΤΟΥΣΑ, ΣΦΕΝΔΟΝΗ και Θ/Κ ΥΔΡΑ.

Κατά μία εκτίμηση της εποχής, οι ζημίες ανήλθαν στο ύψος των 150.000 δρχ. Με τον επανάπλου των στασιαστών στον Ναύσταθμο, αρκετοί ναύτες εγκατέλειψαν τα πλοία και τον Τυπάλδο, όταν διαπίστωσαν ότι έπρεπε να πολεμήσουν συναδέλφους τους. Προσπάθεια διαπεραίωσης των στασιαστών στην Αττική απέτυχε και πολλοί από αυτούς παραδόθηκαν. Ο αρχηγός Τυπάλδος με ομάδα συνεργατών του, κατάφεραν να διαφύγουν στην ξηρά κοντά στην Ελευσίνα, αλλά μετά από μία εβδομάδα συνελήφθησαν στην Αθήνα. Προφυλακίστηκαν και παραπέμφθηκαν σε δίκη με την κατηγορία της ανταρσίας. Πριν όμως γίνει η δίκη αμνηστεύτηκαν διότι, οι ενέργειές τους, ερμηνεύτηκαν ότι αποσκοπούσαν στη προώθηση και υλοποίηση των αρχών που εξέφραζε ο Σ.Σ. Αρχές που στην πλειοψηφία τους αναγνωρίζοντο από τον πολιτικό κόσμο (επιχειρήματα που πρόβαλαν οι ίδιοι οι συνωμότες).

Ο απόηχος της εμφύλιας ναυμαχίας του 1909 προξένησε μεγάλη-αρνητική- εντύπωση στην Ευρώπη, στο δε εσωτερικό τα συναισθήματα ήταν ανάμικτα. Μερίδα του πολιτικού κόσμου και ο Σ.Σ. απέδωσαν την κίνηση σε «φρενοπάθεια» του Τυπάλδου και σε «πλανηθέντες» Αξιωματικούς. Άλλοι σε δάκτυλο τρίτων προς τον στρατό προσώπων. Ασαφές παρέμεινε από τότε ο ρόλος που μπορεί να έπαιξαν οι βουλευτές του κόμματος Δ. Ράλλης, Ν. Στράτος, Απ. Αλεξανδρής και Ι. Τσιριμώκος, και αν μιλούσαν εξ ονόματος και άλλων βουλευτών όταν πρότειναν στον Τυπάλδο να σχηματίσει ο αρχηγός του Σ.Σ. Ν. Ζορμπάς κυβέρνηση, την οποία θα υποστήριζαν μεταρρυθμιστές βουλευτές των κομμάτων Δ.Ράλλης και Γ. Θεοτόκης. Ο ίδιος ο Ν. Ζορμπάς εκτίμησε ότι το κίνημα «δεν άλλαξε τους στόχους της επαναστάσεως αλλά την έβλαψε σπουδαίως». Το γόητρο του ΣΣ τραυματίστηκε και το επιχείρημα του «αναίμακτου» κινήματος χάθηκε. Η δε εικόνα των Αξιωματικών ως θεματοφύλακες των εθνικών συμφερόντων, μακράν προσωπικών εγωισμών, τσαλακώθηκε.

No3

Tο ΝΝΣ. Αριστερά στη πρόσοψη διακρίνεται η τρύπα που προξένησε το Θ/K «ΨΑΡΑ»

Αντίθετα ο Θ. Πάγκαλος έκρινε ότι η ανταρσία γενικά ωφέλησε την επανάσταση διότι «προώθησε» νόμους για τον εκσυγχρονισμό Στρατού και Ναυτικού.

Γεγονός πάντως είναι ένα. Η παρ΄ ολίγον εμφύλια εθνική τραγωδία, όταν ελληνικά πλοία έστρεψαν τα πυροβόλα τους εναντίων άλλων ελληνικών πλοίων, με κίνδυνο αφανισμού του Στόλου, Ναυστάθμου και της ευρύτερης περιοχής, ήταν ένα προοίμιο των εμφυλίων καταστροφών που ακολούθησαν τις επόμενες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Ο Γ. Σουρής, με το γνωστό του σατυρικό ύφος, σκιαγράφησε το γεγονός ως εξής:

«κλαίω, κλαίω και στενάζω

καραβάκια μου φωνάζω.

που σας βλέπω βουρκωμένα

τόσα μάτια σκλαβωμένα

τι σας ήτανε γραμμένα

καραβάκια μας πτωχά

να πιαστήτε μοναχά

και να γίνει μεταξύ σας

νέας ναυμαχίας θρήνος

στα Στενά της Σαλαμίνας…»

Και για την ιστορία:Η στρατιωτική πορεία του Υποπλοιάρχου Κ. Τυπάλδου, υπήρξε λαμπρή. Κυβερνήτης του Α/Τ ΝΙΚΗ κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο και Διοικητής μικρού ναυτικού αγήματος εις την Δυτική Θράκη κατά τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο. Έγινε Διοικητής της Ελεύθερης Δ. Θράκης. Ως Πλοίαρχος χρημάτισε Διοικητής της Σχολής Ναυτικού Πυροβολικού. Αποστρατευθείς χρημάτισε πληρεξούσιος της Κεφαλλονιάς κατά την Γ΄ Εθνοσυνέλευση. Το 1922 γίνεται Υπουργός των Ναυτικών. Ανακληθείς το 1926 προβιβάζεται στο βαθμό του Υποναυάρχου και γίνεται Αρχηγός του ΓΕΝ κι εν συνεχεία Γενικός Επιθεωρητής Βασιλικού Ναυτικού. Το 1931 αποστρατεύεται με τον βαθμό του Αντιναυάρχου. Απεβίωσε στις 28 Φεβρουαρίου 1945.

Ε.Σ.

Advertisements

2 Responses to ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΝ

  1. Ελ.Σφακτός says:

    Κύριε Κατσίκη,ευχαριστούμε για την παρέμβασή σας και διευκρύνιση.Στο επόμενο φύλλο του
    συνδέσμου μας ΄΄Νεα του ΣΑ/ΣΜΥΝ » θα κάνουμε σχετική διόρθωση.

  2. Αντχος εα Αθανάσιος Κατσίκης ΠΝ says:

    Ο Αντιπλοίαρχος Τυπαλδος δεν έγινε διοικητής δ. Θράκης. Ήταν ο επικεφαλής του 29ου ΣΠ του ΠΝ , που έδρασε στη Θράκη κατα τον Β βαλκανικό πόλεμο. Διοικητής στο δεδέαγατς (Αλεξανδρουπολη ανέλαβε ο Πλωτάρχης Στυλιανος Μαυρομιχάλης και στην Γκιουμουλτζίνα ( Κομοτηνή) ο Λουνδρας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: