ΟΙ ΝΑΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΕΠΕΤΕΙΑΚΑ


Του Αντιναυάρχου ε.α. Αντ. Ζωϊδάκη Π.Ν.

Συμπληρώνονται 71 χρόνια από την ηρωική μάχη της Κρήτης, την τρίτη πράξη της εποποιίας που άρχισε στη Πίνδο, συνεχίστηκε στα οχυρά της Μακεδονίας και τελείωσε στην Κρήτη.

Με το άκουσμα για την Μάχη της Κρήτης, στο μυαλό μας προβάλλουν εικόνες με σφοδρές μάχες στην ξηρά, με αεραγήματα, αδυσώπητους βομβαρδισμούς και ένα ψυχωμένο και ηρωικό στρατό και απλοί πολίτες, να μάχονται κατά του εχθρού, να του προξενούν βαριές απώλειες και τελικά οι δυνάμεις του σκότους να επικρατούν.

Η εικόνα αυτή ωστόσο δεν είναι πλήρης.

Παράλληλα με την εποποιία στρατού και λαού στην ξηρά, υπάρχει και μία άλλη εποποιία που δεν έχει αναδειχθεί στο βαθμό που τις αξίζει. Αφορά την συμμετοχή του ναυτικού στην μάχη της Κρήτης, που είναι μία ανεπανάληπτη σε ηρωισμό και θυσίες, συμμετοχή του Βρετανικού Πολεμικού Ναυτικού (Royal Navy) που επωμίσθηκε ολόκληρο το βάρος του πολέμου στη θάλασσα, με εκατόμβες νεκρούς και τρομακτικές απώλειες πολεμικών πλοίων με μία διαφορά όμως. Το Ναυτικό πέτυχε τον αντικειμενικό του σκοπό (ΑΝΣΚ), την αποτροπή δηλαδή εκτελέσεως αποβατικής ενέργειας στην Κρήτη με την καταστροφή των δύο εχθρικών νηοπομπών που εκίνησαν από την Μήλο. Αλλά ας δούμε τα γεγονότα από την αρχή.

ΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΑΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΗΤΑΝ ΜΕΓΑΛΟ

Το φθινόπωρο του 1940 ο Τσώρτσιλ, που πιθανό να ήταν πιο αισιόδοξος από οποιονδήποτε άλλο, έλεγε: «Ένα προέχον στρατηγικό γεγονός ξεπήδησε για μας, η Κρήτη! Οι Ιταλοί δεν πρέπει να την πάρουν. Πρέπει να μπούμε εκεί πρώτοι και αμέσως. Έχει πρωταρχική σημασία να διατηρήσουμε το καλύτερο αεροδρόμιο και μία Βάση Ναυτικού ανεφοδιασμού στον κόλπο της Σούδας. Επιτυχημένη άμυνα της Κρήτης αποτελεί άμυνα της Αιγύπτου».

Πολλές και επίμονες ήταν οι πιέσεις του Τσώρτσιλ σε όλους τους αρμόδιους, να οχυρωθεί και εξοπλισθεί η Κρήτη, έτσι ώστε να γίνει ένα δεύτερο Σκάπα Φλόου. Όλες αυτές οι επίμονες προτροπές δεν φέρανε παρά μικρό ή κανένα αποτέλεσμα.

Οι μήνες πέρασαν και όταν έφθασε ο Απρίλης του 1941 δεν υπήρχε πια διαθέσιμος χρόνος, για να πραγματοποιηθούν οι προθέσεις του Τσώρτσιλ. Εκείνη την εποχή, στο κατάλογο προτεραιοτήτων του Τσώρτσιλ, η Κρήτη ήταν τοποθετημένη στο χαμηλότερο σημείο.

Έγραφε στους Αρχιστράτηγους στο Κάϊρο: «Η Λιβύη έρχεται πρώτη, η εκκένωση των στρατευμάτων από την Ελλάδα δεύτερη. Η ναυσιπλοΐα με το Τομπρούκ πρέπει να προσαρμοσθεί όπως βολεύεται. Το Ιράκ να αγνοηθεί και η Κρήτη να επεξεργασθεί αργότερα».

Από γερμανικής πλευράς κατά την εξέλιξη της επιθέσεως στην Ελλάδα, ο Διοικητής του 4ου Γερμανικού Αεροπορικού Στόλου, υπέβαλε στο Πτέραρχο Γκαίριγκ σχέδιο κατάληψης της Κρήτης. Την ίδια περίοδο και η Ανώτατη Διοίκηση του Στρατού υπέβαλε σχέδιο κατάληψης της Μάλτας.

Ο Χίτλερ στις 20 Απριλίου 1941 αποφάσισε να προηγηθεί η κατάληψη της Κρήτης, γιατί δεν θα επαρκούσαν οι διατιθέμενες δυνάμεις.

Η κατάληψη της Ελλάδας και της Κρήτης είχε σκοπό, να καταστεί δυνατή η χρησιμοποίηση των Γερμανικών δυνάμεων εναντίον στόχων στην Ανατολική Μεσόγειο , επίσης να διασφαλισθεί το νότιο πλευρό των Γερμανικών μεραρχιών στις μελλοντικές επιχειρήσεις στη Σοβιετική Ένωση και για την προστασία των ρουμανικών πετρελαίων από βομβαρδιστικά μακράς ακτίνας δράσεως.

Την 25 Απριλίου ο Χίτλερ με την υπ΄ αριθμόν 28 DIRECTIVA που πήρε την συνθηματική ονομασία ΄΄ΕΡΜΗΣ΄΄, Einsatz «Merkur«, διέταζε την κατάληψη της Κρήτης, για να χρησιμοποιηθεί σαν βάση, για τον αεροπορικό πόλεμο εναντίον της Βρεταννίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με το γερμανικό σχέδιο, η ανώτατη Διοίκηση ανατέθει στον Πτέραρχο Γκαίριγκ, ενώ στον πτέραρχο Στούντεντ η Τοπική Διοίκηση. Ο Αντιπτέραρχος Φον Ριχτχόφεν  ανέλαβε την αποστολή να εξασθενίσει την άμυνα του νησιού με το Φλιγκερκορπς  VΙΙΙ (8ο Αεροπορικό Στόλο). Είχε σχεδιαστεί να πέσουν στην Κρήτη 23.000 Γερμανοί αλεξιπτωτιστές, μέσα σε τρεις ή τέσσερις μέρες.

Θα τους μετέφερε ένας στόλος από 500 μεταγωγικά αεροπλάνα Γιου 52 και ανεμόπτερα, ενώ 716 μαχητικά θα αναλάμβαναν την υποστήριξή τους και την εξουδετέρωση του Βρεταννικού Στόλου.

Ο Ναύαρχος Σύστερ διορίστηκε Αρχηγός των Ναυτικών Δυνάμεων Νοτιοανατολής με γενικές εξουσίες στις δυνάμεις του Άξονα. Η δουλειά του Σύστερ ήταν να εξασφαλίσει την ασφαλή άφιξη στη Κρήτη των βαρύτερων εφοδίων και πυροβόλων, που χρειαζόντουσαν στους Αλεξιπτωτιστές.

Για το σκοπό αυτό κατέλαβε τη Μήλο, για ναυτική Βάση και σημείο συγκέντρωσης των  νηοπομπών.

Σχημάτισε δύο νηοπομπές, που περιλάμβαναν καΐκια και μικρά ελληνικά ατμόπλοια, που θα τα συνόδευαν ιταλικά αντιτορπιλικά. Η πρώτη νηοπομπή είχε προορισμό το Μάλεμε κα είχε σχεδιαστεί να φθάσει στις 21 Μαΐου. Η δεύτερη θα κατευθυνόταν προς το Ηράκλειο, όπου θα έφθανε 24 ώρες αργότερα. Εξηντατρία ήταν στο σύνολο αυτά τα πλοία.

Για την προστασία των νηοπομπών αυτών οι Ιταλοί διέθεσαν δύο αντιτορπιλικά, δώδεκα τορπιλακάτους, ένα αριθμό άλλων ακάτων καθώς και μερικές ναρκοθέτιδες. Δεν υπήρχε πρόθεση να χρησιμοποιηθεί ο Ιταλικός Στόλος, για να υποστηριχθούν αυτές οι επιχειρήσεις, γεγονός που ήταν άγνωστο στους Βρεταννούς.

Σε όλο αυτό το διάστημα των επιχειρήσεων πρέπει να λεχθεί, ότι η ύπαρξη του Ιταλικού Στόλου, αποτελούσε μία υπαρκτή απειλή για το Βρεταννικό Ναυτικό, όπως θα δούμε παρακάτω.

Για τους Βρεταννούς η παρεμπόδιση, μίας από τη θάλασσα εισβολής, στο νησί της Κρήτης ήταν πρωταρχικής σημασίας. Ήταν γνωστό, ότι οι Γερμανοί είχαν τη πρόθεση να οργανώσουν μία μαζική αεροπορική εισβολή.

Οι Βρεταννοί διέθεταν τότε στην Ανατολική Μεσόγειο 4 θωρηκτά, 1 αεροπλανοφόρο, 8 καταδρομικά, 3 αντιαεροπορικά καταδρομικά, 36 αντιτορπιλικά και 7 διάφορα άλλα πλοία.

Για το σκοπό αντιμετώπισης εισβολής από τη θάλασσα, ο Βρεταννικός Στόλος, με διαταγή του Κάννινγκχαμ έπαιρνε από τις 14 Μαΐου τις παρακάτω θέσεις!

  1. Η δύναμη Α με δύο θωρηκτά, τα Μπάρχαμ και Κουήν Ελίζαμπεθ και 5 αντιτορπιλικά, κάτω από τις διαταγές του Αντιναυάρχου Γουΐπελ έπαιρνε θέση Δυτικά της Κρήτης, για να παρεμβληθεί μεταξύ των Βρεταννικών ελαφρών δυνάμεων, που θα δρούσαν ανοικτά από τη Κρήτη και του Ιταλικού Στόλου.

  2. Η δύναμη Β με δύο καταδρομικά τα Γκλώτσεστερ και Φίτζι, θα περιπολούσε στην βορειοδυτική πλευρά του νησιού με σκοπό, να εντοπίσει και να βυθίσει οποιαδήποτε εχθρική δύναμη.

  3. Η δύναμη Γ με τα καταδρομικά Ντιντό, Κόβεντρυ και 4 αντιτορπιλικά με Διοικητή τον Υποναύαρχο Γκλήνι, πήρε διαταγή να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει απόβαση στη περιοχή Ηρακλείου, καθώς και πιθανότητα απόβασης στη Σητεία.

  4. Η δύναμη Δ με τα καταδρομικά Νάϊαντ, Φίμπη κια δύο αντιτορπιλικά πήρε διαταγή να καλύψει από εισβολή τις ακτές Δυτικά από το Ρέθυμνο.

  5. Μία εφεδρική δύναμη έμεινε στην Αλεξάνδρεια και περιλάμβανε τα θωρηκτά Γουώρσπάιτ και Βάλλιαντ, το αεροπλανοφόρο Φόρμινταμπλ, τα καταδρομικά Ωρίων και Αίας καθώς και όλα τα διαθέσιμα αντιτορπιλικά.

  6. Το Υ/Β Ρόρκουαλ διατάχθηκε να περιπολεί κοντά στη Λήμνο.

  7. Ένας στολίσκος μικρών σκαφών με βάση τη Σούδα, είχε σκοπό να προσφέρει υπηρεσίες, με μεγάλη ταχύτητα, όπου το απαιτούσε η ανάγκη.

  8. Τέλος η Ναρκοθέτις Άμπλιντ θα ναρκοθετούσε το στενό Κεφαληνίας-Λευκάδας προσπαθώντας έτσι, να διακόψει την εχθρική ναυσιπλοΐα και την επικοινωνία μέσω Διώρυγας Κορίνθου.

  9. Η αεροπορική αναγνώριση ρυθμίστηκε, αλλά προβλεπόταν πλήρης η ανεπάρκειά της, γιατί μόνο 4 αεροπλάνα είχαν μείνει στο Αεροπλανοφόρο και 7 στο έδαφος της Κρήτης.

Ο Κάννινγκχαμ ανακοίνωσε επίσης στους Διοικητάς του, ότι η επιχείρηση θα ελέγχεται από τον ίδιο και το επιτελείο του στην Αλεξάνδρεια.

Έτσι ο Στόλος του Κάννινγκχαμ ετοιμάστηκε να παρεμποδίσει μία θαλάσσια εισβολή μόνος, χωρίς αεροπορική προστασία, με μόνα τα δικά του πυροβόλα, τη ταχύτητά την ευκινησία και την ικανότητα των πληρωμάτων του. Ήταν μία ζοφερή προοπτική.

Μετά από ανεφοδιασμούς και ανακατατάξεις που έγιναν, για να ανακουφιστούν οι δυνάμεις εν πλω, στις 18 και 19 Μαΐου, όλα τα πλοία είχαν γυρίσει στις περιοχές περιπολιών το βράδυ της 19 προς 20 Μαΐου.

Το πρωί της 20 Μαΐου εξαπολύθηκε η τρομακτική επίθεση των Γερμανών εναντίον της Κρήτης. Μόλις ο Κάννινγκχαμ έμαθε την έναρξη της εισβολής έδωσε διαταγή, όλες οι δυνάμεις του να πλησιάσουν το νησί, αλλά να κρατηθούν έξω από την ορατότητα της ακτής. Οι προθέσεις του ήταν:

  1. Η δύναμη Α1 που αντικατέστησε την Α με τα θωρηκτά Γουωρσπάιτ και Βάλλιαντ και 6 αντιτορπιλικά, υπό τον Υποναύαρχο Ρόουλινγκς να περιπολεί 100 ν.μ. Δυτικά της Κρήτης.

  2. Η δύναμη Β με τα καταδρομικά Γκλώτσεστερ και Φίτζι να ενωθεί με τη δύναμη Α1.

  3. Η δύναμη Γ με τα καταδρομικά Νάιαντ και Πέρθ και 4 αντιτορπιλικά, υπό τον Υποναύαρχο Κίνγκ να περάσει το στενό της Κάσου και να φθάσει μέρι το Ηράκλειο κατά μήκος της ακτής, φθάνοντας εκεί την 07.00΄ της 21 Μαΐου.

  4. Το καταδρομικό με τα αντιαεροπορικά πυροβόλα Καλκούτα να ενωθεί με τη δύναμη Γ ανοικτά από το Ηράκλειο.

  5. Η δύναμη Δ, του Υποναύαρχου Γκλήνι με τα καταδρομικά Ντιντό, Ωράιον, Αίας και 4 αντιτορπιλικά, να περάσει από το στενό των Αντικυθήρων και στην συνέχεια μέσω άκρας Μαλέας – Ζούρβας, νήσου Φαλκονέρας να βρίσκεται ανοικτά των Χανίων, στις 07.00΄ της 21 Μαΐου.

  6. Η δύναμη Ε μία νέα δύναμη, από τρία αντιτορπιλικά, υπό τον Πλοίαρχο Μακ θα βομβάρδιζε τη νύκτα της 20 προς 21 Μαΐου το αεροδρόμιο της Καρπάθου. Μαζί του θα συνενωνόταν το καταδρομικό με τα αντιαεροπορικά πυροβόλα Καρλάιλ.

Το απόγευμα της 20ης Μαΐου η δύναμη Γ του Κίνγκ συγκρούστηκε με Ιταλικά τορπιλόπλανα και Τορπιλακάτους. Μπροστά όμως στο ανώτερο πυρ των Βρεταννών, οι Ιταλοί αποσύρθηκαν χωρίς αποτέλεσμα.

Ολόκληρη την ημέρα της 21 Μαΐου, ο Βρεταννικός Στόλος, δέχθηκε έντονους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Βυθίστηκε το αντιτορπιλικό Τζιούνο της δύναμης Γ και έπαθε μικρές ζημίες το καταδρομικό Αίας της δύναμης Δ.

Νωρίς, την 21 Μαΐου ξεκίνησε η νηοπομπή των Γερμανών, που είχε προορισμό το Μάλεμε. Την συνόδευε το Ιταλικό αντιτορπιλικό Λούπο. Δύο επιτυχείς αναγνωρίσεις από Βρεταννικά αναγνωριστικά αεροπλάνα, οδηγούν τις δυνάμεις Β, Γ, και Δ, για εντοπισμό και παρεμπόδιση απόβασης.

Στις 23.30΄ η δύναμη Δ του Γκλήνι με τα καταδρομικά Ντιντό,  Ωράιον, Αίας και τα 3 αντιτορπιλικά, ήρθε σε επαφή με τον εχθρό. Τα πλοία της εχθρικής νηοπομπής είχαν φθάσει στα 18 μίλια από την ακτή και έβλεπαν τα βουνά της Κρήτης. Ακολούθησε μία δραματική συμπλοκή και άνισος αγώνας.

Στη συμπλοκή αυτή η διαγωγή του Λούπο υπήρξε άριστη και ο Κυβερνήτης του, Αντιπλοίαρχος Μπιμπέλι πολύ σωστά, κέρδισε τον θαυμασμό της χώρας του. Όλα τα πλοία της νηοπομπής βυθίστηκαν ή εγκαταλείφθηκαν πυρπολημένα. Το Λούπο διάτρητο και με το δεξί του πλευρό διαλυμένο, δεν κατάφερε να προστατεύσει τα σκάφη που συνόδευε.

Τότε πιστεύτηκε ότι 4.000 Γερμανοί χάθηκαν. Στη πραγματικότητα όμως μεταφέρονταν 2.300 στρατιώτες. Μεγάλος αριθμός διασώθηκα από τις προσπάθειες του Λούπο, από Ιταλικές γρήγορες ακάτους και από μία υπηρεσία Αεροπορικής διασώσεως στη θάλασσα, που είχαν οργανώσει οι Γερμανοί. Σήμερα πιστεύεται ότι χάθηκαν 400 Γερμανοί.

Στη συνέχεια ο Κάννινγκχαμ, διέταξε την επιστροφή της δύναμης Δ στην Αλεξάνδρεια, γιατί τα πυρομαχικά της είχαν φθάσει σε επικίνδυνα χαμηλό σημείο, που ίσως και να μην μπορούσε να υπερασπιστεί τον εαυτό της στις αναμενόμενες αεροπορικές επιδρομές. (Συνέχεια στο επόμενο φύλλο)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: