130 Χρόνια της Μουσικής του Πολεμικού Ναυτικού

ΕΠΕΤΕΙΟΣ

 Με ένα σύντομο ιστορικό, η εφημερίδα μας συμμετέχει στην επέτειο των 130 ετών από ιδρύσεώς της.

 Το Μουσικό Τμήμα του Π.Ν. άρχισε να συγκροτείται το 1881. Μέχρι τότε οι εθιμοτυπικές ανάγκες στις εκδηλώσεις του Ναυτικού καλύπτονταν από την Στρατιωτική Μουσική της Φρουράς Αθηνών. Οι Υπαξιωματικοί και ναύτες τυμπανιστές και σαλπιγκτές που ήδη από το 1830 υπηρετούσαν στο Π.Ν., ήσαν κατανεμημένοι ανά δύο έως τέσσερις στα πλοία και στις υπηρεσίες ξηράς, προκειμένου να σημαίνουν τις κινήσεις του ημερήσιου προγράμματος του πληρώματος και να αποδίδουν τιμές στην Σημαία και στους υψηλόβαθμους επισκέπτες. Στις 6 Ιουλίου 1881, κατατάχθηκε ο ζακυνθινός στην καταγωγή μουσικός Άγγελος Καλαμάς, για τον οποίο γράφεται ότι υπήρξε ο «ο πρώτος συστήσας και οργανώσας την μουσικήν του ναυτικού»

Η πρώτη καταγεγραμμένη-τεκμηριωμένη εμφάνιση της ναυτικής μουσικής πραγματοποιήθηκε  τον Μάρτιο-Ιούνιο 1884, κατά τον εκπαιδευτικό πλου, του ευδρόμου ΝΑΥΑΡΧΟΣ ΜΙΑΟΥΛΗΣ, σε λιμάνια της υπό τουρκική κατοχή Βόρειας Ελλάδας, των νησιών του Β.Α. Αιγαίου,. των παραλίων της Μικράς Ασίας, της Κύπρου και σε λιμάνια της Βόρειας Αφρικάς. Η εμφάνιση του πλοίου, των Ναυτικών Δοκίμων και της Μουσικής ενδυνάμωνε το εθνικό φρόνημα των Ελλήνων των υπόδουλων περιοχών.

Το 1888, ως έδρα της Μουσικής και του σχολείου μουσικών ορίζετο το Κεντρικό Προγυμναστήριο Πόρου.

Ένας σημαντικός πρώτος σταθμός στη ιστορία της Μουσικής, είναι η συμμετοχή της στις τελετές των πρώτων σύγχρονων ολυμπιακών αγώνων που διεξήχθησαν στην Αθήνα, από τις 25 Μαρτίου μέχρι τις 3 Απριλίου 1896.

Με την απόκτηση το 1911, του νεότευκτου θωρηκτού ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ, η Μουσική του Π.Ν. εγκαταστάθηκε επί του πλοίου. Από τότε αν και δεν ανήκε στην οργανική δύναμη του θωρηκτού, αποκαλείτο ανεπίσημα ως «η Μπάντα του ΑΒΕΡΩΦ».

Κατά την περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων 1912-13 και των επιχειρήσεων της περιόδου 1919-1922, η Μουσική ακολούθησε το Στόλο και με την παρουσία της εμψύχωνε και ψυχαγωγούσε τα πληρώματα και τους πληθυσμούς των περιοχών όπου δραστηριοποιείτο ο Στόλος.

Αυτή η επιτυχημένη πορεία της Μουσικής, ανακόπηκε ξαφνικά στις 10 Μαρτίου 1923, όταν λόγω των άσχημων καιρικών συνθηκών που επικρατούσαν στην θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ναυστάθμου Σαλαμίνας και Ψυτάλλειας, το επίτακτο ναυαγοσωστικό ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Ζ΄ που χρησιμοποιείτο σαν «ευκαιρία», δηλαδή για την μεταφορά των εξοδούχων του Στόλου, ανατράπηκε με τραγικό επακόλουθο τον πνιγμό 262 αξιωματικών, υπαξιωματικών και ναυτών, ανάμεσά τους και 21 μουσικοί. Απολέσθηκε δηλαδή το σύνολο σχεδόν των μουσικών, με εξαίρεση εκείνους που είχαν υπηρεσία «ένδον».

Το κενό καλύφθηκε σύντομα, η Μουσική εγκαταστάθηκε στο Ναύσταθμο Σαλαμίνας, ενώ ένα τμήμα της παρέμεινε επί του ΑΒΕΡΩΦ για την κάλυψη των αναγκών της αρχηγίδος του Στόλου.

Το 1926, η Μουσική του Π.Ν. πρώτη από όλες τις ελληνικές Στρατιωτικές Μουσικές, παρουσίασε στις επίσημες εμφανίσεις της ραβδούχο ο οποίος κατευθύνει και δίνει τα παραγγέλματα στους μουσικούς. Την ίδια χρονιά, πρωτοπορεί παρουσιάζοντας την εκτέλεση σχηματισμών ακριβείας. Οι καινοτομίες της Μουσικής συνεχίσθηκαν και το 1932, με την απόκτηση ως «μασκότ» μίας κατσίκας η οποία «ντυμένη» μα ναυτική στολή ακολουθούσε στις εμφανίσεις της, την Μπάντα.

Το 1932, η έδρα της Μπάντας μεταφέρθηκε στο Κεντρικό Προγυμναστήριο Πόρου, όπου και παρέμεινε μέχρι τον Σεπτέμβριο 1936, οπότε επανήλθε στο Ναύσταθμο Σαλαμίνας.

Τον Ιανουάριο 1941, εγκαταστάθηκε σε χώρους της Σχολής Πυροβολικού, στον Σκαραμαγκά. Μετά την κατάρρευση του Μετώπου, η Μουσική με επικεφαλής τον Ανθυποπλοίαρχο Σταύρο Καγκελάρη, ακολούθησε την αποδημία του Στόλου στη Μ. Ανατολή. Στην Αίγυπτο, αρχικά εγκαταστάθηκε στο επίτακτο επιβατηγό ΙΩΝΙΑ και το 1942, επανήλθε στον ΑΒΕΡΩΦ.

Μετά την απελευθέρωση, η Μουσική συνέχισε αν παραμένει επί του ΑΒΕΡΩΦ έως τις 23 Ιουλίου 1945, οπότε τμήμα της μετατέθηκε στο Σκαραμαγκά (Κ.Ε. ΠΑΛΑΣΚΑΣ) για την εκπαίδευση των κληρωτών.

Τον επόμενο χρόνο (1946), ως έδρα ορίσθηκε το ΚΕΠΑΛ. Συγχρόνως δημιουργήθηκε το Τμήμα Μουσικής Ναυστάθμου Σαλαμίνας. Το 1958, συστάθηκε το Τμήμα Μουσικής ΑΚΙΠ με έδρα αρχικά επί του Κ/Δ ΕΛΛΗ και στη συνέχει το Ναυτικό Σταθμό Κρήτης (ΝΑΣΚΡΗ). Η κατάργηση του Αρχηγείου Στόλου σήμανε και την διάλυση του Μουσικού Τμήματος Στόλου μέχρι το 1968, με την επανίδρυση του Αρχηγείου, ανασυστάθηκε και το Τμήμα Μουσικής  Α.Σ. μέχρι την εκ νέου κατάργησή του τον Μάρτιο 2011 και την ένταξη των μουσικών στο κεντρικό Μουσικό Τμήμα του Π.Ν., δηλαδή στη Μπάντα της Δ.Ν.Ε.

Από τις 19 Ιουνίου η Μουσική Π.Ν. υπάγεται διοικητικά ως ανεξάρτητο τμήμα στη Ναυτική Βάση Κανελλόπουλος.

Στο πλαίσιο της Μουσικής λειτουργεί και η Ορχήστρα Ελαφράς Μουσικής. Αποστολή της διαχρονικά είναι η συμμετοχή σε χοροεσπερίδες κ.α.

Πρώτος αρχιμουσικός, αρχικά ως Αρχικελευστής και από το 1890 υπήρξε ο Άγγελος Καλαμάς. Η πλήρωση της θέσης του αρχιμουσικού, καλύπτεται από μουσικούς που εξελίσσονται σταδιοδρομικά μετά από σπουδές  σε ωδεία. Αρκετοί από τους αρχιμουσικούς – όπως ο Γερ. Φρεν, ο Σπ. Μπελώνης, ο Σπ. Αργαλιάς, ο Αντ. Ζερβός, υπήρξαν και ταλαντούχοι συνθέτες έργων ρεπερτορίου Μπάντας.

Σήμερα Αρχιμουσικός της Μπάντας  Π.Ν. είναι ο Πλωτάρχης (Ε) Γεώργιος Τσιλιμπάρης ΠΝ.

Από τη σύσταση της Μπάντας του Π.Ν. , η εκπαίδευση των μουσικών γινόταν κυρίως επί του πλοίου. Μετά την δεκαετία 1912-1922 κρίθηκε αναγκαία η ίδρυση Σχολής Μουσικών. Η αναδιοργάνωση ολοκληρώθηκε με την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος της 30ης Αυγούστου 1925. Πρώτη έδρα της Σχολής υπήρξε η Διεύθυνση Διοικητικής Υπηρεσίας Ναυστάθμου Σαλαμίνας (ΔΔΥΝ). Πρώτος διευθυντής της Σχολής ανέλαβε ο Υποπλοίαρχος-αρχιμουσικός Μιχαήλ Σπινέλης.

Τον Ιούνιο 2008, ο αρχιμουσικός Π.Ν. δεν είναι πλέον και διευθυντής της Σχολής, αλλά τα καθήκοντα αυτά αναλαμβάνει άλλος αξιωματικός μουσικός. Σήμερα, στη θέση αυτή υπηρετεί ο Πλωτάρχης (Ε) Στέργιος Γιώτης Π.Ν.

Ένα βασικό στοιχείο στην εμφάνιση κάθε Στρατιωτικής Μπάντας, είναι οι εντυπωσιακές επίσημες στολές των μουσικών. Το Π.Ν. καθιέρωσε στολή για τα στελέχη της Μουσικής, το έτος 1936. Μέχρι τότε, οι μουσικοί φορούσαν τις στολές που προβλέπονταν για του ομοιόβαθμούς τους μάχιμους υπαξιωματικούς και ναύτες. Με τον Κανονισμό του 1936, καθιερώθηκε και το λευκό κράνος (κάσκα) των μουσικών το οποίο φέρεται μέχρι σήμερα. Η τωρινή επίσημη στολή των μουσικών, καθιερώθηκε με τον Κανονισμό Στολών Π.Ν. του 1985.

Η Μουσική του Πολεμικού Ναυτικού διαθέτει πλούσιο ρεπερτόριο. Εμβατήρια ελληνικά και ξένα, «μάρτσιες» Trionfale και Funebre (:εμβατήρια θρησκευτικά θριαμβικά ή πένθιμα), διασκευές κλασικής μουσικής, ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, ελληνικής και ξένης ελαφράς μουσικής. Το πιο γνωστό εμβατήριο που παιανίζει η Μουσική, είναι το αντιπροσωπευτικό εμβατήριο του Ναυτικού «Ο Ναύτης του Αιγαίου». Έργο του Κωνσταντίνου Λυκόρτα, γράφτηκε το 1912 και είναι αφιερωμένο στο δοξασμένο Αρχηγό του Στόλου του Αιγαίου Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη.

Η προσφορά της Μουσικής Π.Ν., περιλαμβάνει τη διοργάνωση συναυλιών της Μπάντας, στη τηλεόραση, το ραδιόφωνο, σε πόλεις και νησιά της Ελλάδας. Εντυπωσιακή είναι η παρουσία της Μουσικής Π.Ν. και εκτός των ελληνικών συνόρων.

Το 1884 στις υπόδουλες περιοχές της Μακεδονίας, των νησιών του Αιγαίου, στη Κύπρο και την Αίγυπτο, το 1885 στην Τουλών της Γαλλίας, το 1899 στη Μασσαλία, το 1902 στην Αγγλία, Ρωσία, Γερμανία και Δανία, το 1911 και πάλι στην Αγγλία, το 1912 στην Αίγυπτο, το 1937 στο Αλγέρι, Αγγλία, Πορτογαλία και Κωνσταντινούπολη, το Σεπτέμβριο 1955 στο Ντουμπρόβνικ της Κροατίας (τότε Γιουγκοσλαβίας), τον Ιούνιο 1956 στην Τουλών, το Μάιο 1958 στη Βηρυτό του Λιβάνου, το 1996 στη Βάρνα της Βουλγαρίας και τον Ιούλιο 2007 στο Παρίσι συμμετέχοντας στις εκδηλώσεις της εθνικής εορτής της Γαλλίας.

Από το 1999, η Μπάντα λαμβάνει μέρος σε Διεθνή Φεστιβάλ Στρατιωτικών Μουσικών. Από το 1999 μέχρι σήμερα έχει λάβει μέρος στα παρακάτω Διεθνή Φεστιβάλ Στρατιωτικών Μουσικών: 1999 Χερλέν (Ολλανδία), 2000 Κρακοβία (Πολωνία), 2001 Μονς (Βέλγιο), 2002 Νίκαια (Γαλλία), 2005 Κέρκυρα (1ο Διεθνές Φεστιβάλ Φιλαρμονικών), 2006 Αλεξάνδρεια (Αίγυπτος), 2007 Σωμίρ (Γάλλία), 2008 Μονς (Βέλγιο), 2009 Σόφια (Βουλγαρία).

Απόδειξη της μεγάλης εκτίμησης και εμπιστοσύνης που χαίρει η Μουσική Π.Ν. από τους φορείς της ελληνικής Πολιτείας είναι η συμμετοχή της (μόνη αυτή ανάμεσα στις Μουσικές των Ε.Δ.), στην τελετή έναρξης των ολυμπιακών αγώνων του 2004 στην Αθήνα.

Η Μπάντα του Π.Ν., έχει παρουσία και στον κινηματογράφο. Το 1961, στις ταινίες: Φαίδρα του Ζυλ Ντασσέν με την Μελίνα Μερκούρη και Η Αλίκη στο Ναυτικό του Αλέκου Σακελλάριου με την Αλίκη Βουγιουκλάκη.

Από τη συγκρότησή της εκπροσωπεί επάξια το Πολεμικό Ναυτικό, ενώ με τη παρουσία της σε Διεθνή Φεστιβάλ Στρατιωτικών Μουσικών, έχει αναδειχθεί σε έναν από τους καλύτερους πρεσβευτές των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στο εξωτερικό.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: