Ταμείο Εθνικού Στόλου

Στο ΠΝ υπάρχουν μία πληθώρα, αφανών υπηρεσιών που πολύ λίγα γνωρίζουν για την ιστορία και προσφορά τους όχι μόνο το ελληνικό κοινό, αλλά και αρκετά στελέχη του ιδίου σώματος. Ένα από αυτά είναι και το γνωστό μας Τ.Ε.Σ. Αναφερόμενοι σε αυτό, ο νους μας πάει στη προ Βαλκανικούς πολέμους περίοδο και τελειώνει με το πέρας του Α! Παγκοσμίου Πολέμου. Και όμως. Είναι ακόμη μία ζωντανή υπηρεσία που προσφέρει πάρα πολλά και στο σύγχρονο ΠΝ όπως συνέβαλε στην ανέγερση και στις μετέπειτα επεκτάσεις του ΝΝΑ και την περίοδο 1983-2003 προσέφερε στα εξοπλιστικά προγράμματα του ΠΝ το ποσόν των 8,5 Δις Δραχμών κ.α. Ας κάνουμε όμως μία σύντομη αναδρομή στην ιστορία του σπουδαίου αυτού Ταμείου.

Ο ατυχής πόλεμος του 1897, «ο πόλεμος της ντροπής» όπως έμεινε στην ιστορία, έγινε αφορμή αφύπνισης της εθνικής συνείδησης και απόφασης οργάνωσης του κράτους σε στερεές και υγιείς βάσεις. Η εποχή του λαϊκισμού τύπου «Δηλιγιάννη« έπρεπε να περάσει ανεπιστρεπτί. Ο λαός που εγαλουχήτο με το όραμα της «Μεγάλης Ιδέας« ήταν έτοιμος να προσφέρει ο πτωχός τον οβολό του, οι πλούσιοι μέρος από τη μεγάλη τους περιουσία. Η ώρα των μεγάλων ευεργετών είχε σημάνει. Μία από τις πρωταρχικές ιδέες ήταν η σύσταση κεντρικής επιτροπής (1900) με σκοπό την συγκέντρωση χρημάτων για την ενίσχυση-ανασυγκρότηση του Εθνικού Στόλου με σύγχρονες πολεμικές μονάδες. Η φυσική κατάσταση της χώρας μας απαιτούσε ανέκαθεν ισχυρή θαλάσσια δύναμη. Είχε προηγηθεί η σύσταση εταιρείας για σχηματισμό Εθνικού Στόλου το 1866. Μετά το 1897 η τότε Κυβέρνηση διαισθανόμενη τον παλμό και τις προθέσεις του Έλληνα, φρόντισε να επωφεληθεί και με τον νόμο ΒΨΟΔ΄26/16/ΔΕΚ.1900 (ΦΕΚ 288) Αρθρ. 1 «Συστάται ειδικόν ταμείον υπό τον τίτλον Ταμείον του Εθνικού Στόλου σκοπόν έχον την συμπλήρωση των ναυτικών του κράτους δυνάμεων» (Υπουργός Ναυτικών Β. Βουδούρης). Η προσφορά του ΤΕΣ ξεκινά ως αποκεντρωμένη Δημόσια Υπηρεσία. Οι αρχικοί πόροι του Ταμείου, μικροί και ασήμαντοι, προήλθαν από «προίκα« του Δημουσίου Ταμείου. Δεν άργησε όμως να αναπτυχθεί και γιγαντωθεί όταν άρχισαν αν εισρέουν σε αυτό κληρονομιές, κληροδοτήματα, δωρεές σε κινητά και ακίνητα, προϊόντα συλλογικών εράνων ή προσωπικών προσφορών, κεφαλοποιήσεις τόκων, εισφορές από Δήμους, σχολεία, μονές κ.α. Δεν υπήρχε πόλη ή χωριό, ελληνικές παροικίες εξωτερικού που δεν προσέφεραν για τους σκοπούς του Ταμείου. Σπουδαία πηγή εσόδων υπήρξαν, η σύσταση του θεσμού «Λαχείον του Στόλου», εισφορές από τέλη αγκυροβολίας και φαρικών τα εισπρατόμενα υπέρ του Δημοσίου δικαιώματα εκ των πλωτών δεξαμενών του Π.Ν., ιστοθετών και ρυθμίσεων πυξίδων. Τα 8/10 του αντιτίμου παντός εκποιούμενου πολεμικού ή βοηθητικού πλοίου, τα 5/10 του εκποιημένου αχρήστου υλικού του Π.Ν. (Νόμος 4944/31). Από τους πιο αξιοπρόσεκτους πόρους υπέρ του ΤΕΣ αναφέρεται «περί των σάκκων του ιματισμού των αποβιούντων και λιποτακτούντων ανδρών του Π.Ν.» (ΦΕΚ Α211, Ν. 5110/10 Ιουλ./1931).

Από τα αξιολογότερα περιουσιακά στοιχεία του Ταμείου, μπορούμε να αναφέρουμε «Αγροτικόν Κτήμα κείμενον εις την θέσιν ΤΡΑΧΩΝΕΣ« της περιφέρειας Αθηνών του Δήμου Αθηναίων, εκτάσεως 5.553,528 στρέμματα βασιλικά, όπως αναφέρει το συμβόλαιο 711/31 Μαρτίου 1918, με το οποίο η πιο πάνω έκταση πουλήθηκε στον Μαρίνο Γερουλάνο έναντι του ποσού 680.000 δρχ.

Στυλοβάτες του Ταμείου υπήρξαν οι πιο κάτω, όπως τους μνημονεύει σε άρθρο του ο Ι. Λαζαρόπουλος στη Ναυτική επιθεώρηση τεύχος 64 του 1927 (με υπολογισμό δραχμής του 1927).

Γ. Αβέρωφ 100 εκατομ.

Δωρηταί άνω των 15 εκατομ.: Θ. Πετούσης.

Δωρηταί άνω των 5 εκατομ.: Μ. Κοργιαλένιος, Ε. Σκαρβούλης, Λ. Κιλδάνης, Μ. Χαρίτων, Γ. Μινιάκης.

Με δωρεές άνω του 1 εκατομ.: Κ. Χριστοδούλου, Ε. Ευγενίδης, Ν. Τσιτσιλιανόπουλος, Α. Παπασταθόπουλος, Ε. Τσαντόπουλος, Ν. Ζέρβας, Λ. Σιβιτανίδης, Β. Βατηκιώτης, Ι. Βαρύκας, Κ. Νικόδημος, Α. Στεργίου.

Δεκάδες δε εκείνοι που η δωρεά τους ήταν κάτω του εκατομμυρίου. Από το 1902 έως το 1926 είχε συγκεντρωθεί το ποσόν σε νέες δραχμές 135.603.500.

Με το ποσόν αυτό ανασυγκροτήθηκε εκ βάθρων ο Ελληνικός Στόλος ο οποίος αργότερα έγραψε την δική του ιστορία (Βαλκανικοί Πόλεμοι, Α’ Π.Π., Μ. Ασία).

Περιληπτικά αναφέρουμε:

Δια την αγοράν 4 αντιτορπιλλικών (Θυέλλης, Ναυκρατούσης,

Λόγχης, Σφενδόνης)

Δρχ. Χρ. 5.442.700
Δια την αγοράν 4 αντιτορπιλλικών, ήτοι Ασπίδος Βέλους, Νίκης, Δόξης »     »      7574750
Δια το θωτηκόν Αβέρωφ η πληρωμή ήρξατο το 1909 »     »    23650000
Δια τα καταδυόμενα «Δελφίν» και «Ξιφίας» (α΄δόση 1909) »     »      3704678
Δια τα αντιτορπιλλικά «Κεραυνός» και « Νέα Γενεά» »     »      1301750
Δια τα 6 αντιτορπιλλικά κατασκευής Vulcan »     »      3837609
Δια τα 4 ανιχνευτικά »     »    15080474
Δια το εύδρομον «Έλλη» »     »      6442455
Δια τα θωρηκτά «Λήμνος» και «Κιλκίς» »     »    66336653
Δι΄ εν πετρελαιοφόρον »     »        447833
Δι΄ εν πλοίον συγκοινωνίας Πειραιώς-Ναυσταθμου »     »       365781
Επίσης δια τα μη παραδοθέντα πλοία[1]:

Θωρηκτόν «Σαλαμίς», εύδρομον «Π. Κουντουριώτης»

4 αντιτρπιλλικά (Κρήτη,Λέσβος, Χίος, Σάμος)
Το όλον χρ. Δραχμαί 151035241

Παράλληλα με την αγορά πλοίων το ΤΕΣ δαπάνησε:

Δια πυρομαχικά του Αβέρωφ Δρχ. Χρ. 3141350
Δι΄ όργανα βολής κ.λ.π. Αβέρωφ »     »       93752
Δια πυροβόλα Αβέρωφ »        »     186511
Δια πυροβόλα Χότσκιτς »        »   1840894
Δια τορπίλλας »        »   2002537
Δια τορπιλλοβλητικούς σωλήνας »        »     215775
Δια πυρομαχικά εν γένει »        » 12905769
Δια πυρομαχικά Bethleem »        »     332000
Δια πυρομαχικά νέου Θωρηκτού εις Bethleem »        »   1194035
Δια ταχυβόλα και πυρομαχικά Bethleem »        »     941402
Δια πυροβόλα και πυρομαχικά Vickers »        »    133984
Δια πυροβόλα και ταχυβόλα «Ακτίου» και «Αμβρακίας» »        »    267600
Δι΄αποβατικήν πυροβολαρχίαν »        »    155900
Δια ταχυβόλα εν γένει »        »    122118
Δια μεταφορικά πυροβολικού »        »       7042
Δια νάρκας και γομώσεις »        »   526377
Δια τορπιλλικά είδη »        »   31650
Δια περίστροφα και φυσίγγια αυτών »        »   65064
Δια γαιάνθρακας »        »   3397046
Δι΄ υλικά εν γένει κινήσεως »        »   89092
Δι΄ υλικά καταδυομένων »        »   28112
Δι΄ είδη ιματισμού επιστρατεύσεως »        »   230567
Δι΄ υγειονομικόν υλικόν επιστρετεύσεως »        »   81072
Δια την κατασκευήν επακτίων πυροβολείων »        »   83788
1/2 % ως ποσοστά προμηθειών εις Ταμείον Αποστράτων »        »   472247
Το όλον »        »   28545684
Προστιθεμένου του ποσού δια την αγοράν πλοίων »        »   17824359
Σύνολο »        »   46370043

Αυτή είναι εν συντομία η προσφορά του ΤΕΣ σε εποχές εθνικής ανάτασης του Έθνους. Σε περιόδους ύφεσης φροντίζει για την λειτουργία και διαχείριση της περιουσίας του Ταμείου. Υπερασπίζεται τα συμφέροντα αυτού, γνωμοδοτεί για κάθε ενέργεια, πράξη ή διαταγή που αφορά εκποίηση περιουσίας, μίσθωση ακινήτων και άλλες αστικές πράξεις. Φυσικά δεν ξεχνά την κύρια αποστολή του που είναι: ναυπήγηση ή μετασκευή πολεμικών πλοίων. Ανέγερση-εγκατάσταση της επάκτιας άμυνας. Κατασκευή και συντήρηση Ναυτικών Νοσοκομείων, προμήθεια παντός είδους πολεμικού υλικού.

Η περιουσία του Ταμείου θεωρείται εθνική περιουσία και πρέπει να αξιοποιείται και συντηρείται απόλυτα, όπως στο κτίριο όπου στεγάζονται τα γραφεία μας (κληροδότημα της Ελένης Κεκέση 1932). Στο παλαιό αυτό κτίριο, που στεγαζότανε για εμάς τους παλαιούς ο ΠΟΝ μετά την μεταφορά του από το παλαιό ΓΕΝ, τον τελευταίο καιρό συντελείται μία γενική ανακαίνιση που σίγουρα θα αλλάξει την μορφή του όταν αυτή τελειώσει. Θα μοιάζει με σύγχρονο οίκημα σε όλα του. Κεντρικοί είσοδοι, ανελκυστήρες, θυροτηλέφωνα με οθόνη αναγνώρισης, γενικοί πίνακες διανομής ρεύματος, δίκτυο ύδρευσης, φωτισμοί, καθαρισμός μωσαϊκών-μαρμάρων και φυσικά ο κλασικός καλλωπισμός με το βάψιμο μέσα και έξω.

Το παρόν προσωπικό του Ταμείου, με επικεφαλής τον Διευθυντή της Υποναύαρχο (Ο) Χ. Λύγουρη Π.Ν. και με τη τεχνική υποστήριξη του αρμόδιου τμήματος του ΓΕΝ, εργάζονται μεθοδευμένα για την ανάδειξη και καλύτερη αξιοποίηση του περιουσιακού αυτού στοιχείου που συμβάλλει στους σκοπούς του Ταμείου Εθνικού Στόλου.

Το ΤΕΣ εποπτεύεται από το Υ.Ε.Θ.Α. μέσω ΓΕΝ (Ν 2387/1953 αρθρ. 24) διοικούμενο από γνωμοδοτικό συμβούλιο δια του Διευθυντού του Ταμείου. Πρόεδρος γνωμοδοτικού συμβουλίου ο Αρχηγός ΓΕΝ.

Τιμής ένεκεν κλείνουμε το παρόν χρονογράφημα με τον πίνακα ευεργετών και μεγάλων δωρητών ΤΕΣ όπως αυτός είναι αναρτημένος στα γραφεία του Ταμείου μαζί με προσωπογραφίες. Σημειωτέον, η υπηρεσία έχει ζητήσει από το Δήμαρχο Αθηναίων να την ενημερώσει αν υφίστανται στοιχεία εντοπισμού των τάφων όσων ενταφιάσθηκαν στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, προκειμένου το ΤΕΣ να επιμελείται αυτών. Ορισμένες αξίες αντέχουν ακόμη στην ισοπεδωτική λαίλαπα του σύγχρονου «προοδευτισμού«. Συγχαρητήρια σε αυτούς που το σκέφθηκαν.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΥΕΡΓΕΤΩΝ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΩΝ ΔΩΡΗΤΩΝ

ΕΥΕΡΓΕΤΑΙ
ΒΑΡΥΚΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1871
ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1879
ΑΒΕΡΩΦ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1899
ΣΙΔΕΡΙΔΗΣ ΣΠ. 1906
ΠΕΤΟΥΣΗΣ ΘΕΟΔ. 1907
ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΧΑΡ. 1922
ΚΟΡΓΙΑΛΕΝΙΟΣ ΜΑΡΙΝ. 1924
ΠΛΑΤΥΚΑΣ ΔΗΜ. 1928
ΚΕΚΕΣΗ ΕΛΕΝΗ 1932
ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗΣ ΓΑΒΡ. 1934
ΔΩΡΗΤΑΙ
ΑΓΚΑΣ ΔΗΜ 1892
ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣ. 1903
ΚΑΡΤΑΛΗΣ ΘΕΜ. 1904
ΣΤΑΜΑΤΕΛΛΟΣ ΓΕΩΡΓ. 1904
ΣΥΝΟΔΙΝΟΥ ΖΑΝΝΗ 1904
ΡΟΥΣΣΟΣ ΑΝΤΩΝ. 1905
ΠΛΑΪΤΗΣ ΓΕΩΡΓ. 1906
ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΑΓΓΕΛ. 1907
ΚΙΛΔΑΝΗΣ ΑΝΤΩΝ. 1909
ΧΡΙΣΤΑΚΗ ΜΑΡΙΓΩ 1911
ΚΑΛΕΡΓΗΣ ΑΝΤΩΝ. 1911
ΖΕΡΒΑΣ ΔΗΜ. 1912
ΜΙΧΑΛΗΝΟΣ ΖΩΡΖΗΣ 1912
ΑΝΤΩΝΑΚΗΣ ΠΕΤΡ. 1912
ΚΑΨΙΜΑΛΗΣ ΚΛΕΩΝ. 1912
ΓΕΝΝΑΔΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ 1914
ΜΙΝΙΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓ. 1914
ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΑΚΗ ΚΥΡΑΤΣΩ 1914
ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ ΑΣ. 1914
ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΚΥΡ. 1914
ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΗΛ. 1914
ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΣ ΚΩΝΣ. 1914
ΠΑΠΑΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ Α. 1914
ΤΑΜΒΑΚΗ ΣΤΑΜΑΤ. 1914
ΦΛΟΙΣΚΟΣ ΚΩΣΤ. 1914
ΒΑΡΚΑΣ 1915
ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ ΑΝΤ. 1916
ΚΟΣΚΟΡΟΣ ΛΕΩΝ. 1917
ΤΣΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΣ. 1917
ΜΑΤΘΙΟΥΔΑΚΗΣ ΙΩΑΝ. 1917
ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ ΘΕΜ. 1917
ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΔΙΑΜ. 1919
ΒΑΝΟΤΟΚΛΗΣ ΜΗΝΩΣ 1920
ΧΑΡΙΤΩΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ 1921
ΧΑΤΖΗΣΑΒΒΑΣ ΜΙΧ. 1921
ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ ΒΑΣ. 1921
ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ ΠΕΤΡ. 1923
ΜΠΟΥΜΠΛΙΑ ΒΑΣ. 1923
ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΕΥΣ. 1923
ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ 1939

Ε.Σ.

[1] Ερμηνεία της Σύνταξης: προφανώς λόγω των συμμαχικών αναγκών (Α΄Π.Π.) ή της εσωτερικής κατάστασης (Διχασμός) τα πλοία αυτά αν και  παραγγέλθηκαν δεν παραδόθηκαν ποτέ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: